Kedağralıdır. Taşân Beyzâde Hasan Bey’in kerîmesi ve Sultân Murâd-ı Sânî halîlesidir. Sultân Murâd Hân-ı Sânî ikinci cülûsunda bununla teehhül etmişdi. Şehzâdesi Sultân Hasan bundan doğmuş, 855 senesi muharreminde Sultân Fatih Mehmed Hân’ın cülûsunda mahdûmu Şehzâde Hasan boğulmuş kendisi de Kedağra’ya gönderilmişdir.
Kedağra Kalesi’nde türbesi ve hayrâtı olup emlâkını vakıf ve eczâhânlar vazîfeleri tahsîs etmişdir. Kuyûd-ı [342] vakfiyede Taşânzâde Hasan Bey’in kerîmesi ve Sultân Murâd-ı Sânî halîlesi olduğu Kedağra Kadısı Enverîzâde Mehmed Said Efendi’nin zaman-ı kazâsında 7 rebiülâhir sene 1251’de görülen muhâsebeden anlaşıldı.
Günümüz Türkçesiyle
Kedağralıdır. Taşân Beyzâde Hasan Bey'in kızı ve Sultan II. Murad'ın eşidir. Sultan II. Murad Han ikinci tahta çıkışında onunla evlenmişti. Oğlu Şehzade Sultan Hasan ondan doğmuştur. 855 senesi muharreminde [Şubat 1451] Sultan Fatih Mehmed Han'ın tahta çıkışında oğlu Şehzade Hasan boğulmuş, kendisi de Kedağra'ya gönderilmiştir.
Kedağra Kalesi'nde türbesi ve hayır eserleri vardır; mülklerini vakfedip eczahâneler ve görevlilerin ödenekleri için ayırmıştır. Vakıf kayıtlarında Taşanzâde Hasan Bey'in kızı ve Sultan II. Murad'ın eşi olduğu, Kedağra kadısı Enverîzâde Mehmed Said Efendi'nin kadılığı sırasında 7 Rebîülâhir 1251'de [1835] görülen hesap incelemesinden anlaşıldı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- halîle: eş
- cülûs: tahta çıkış
- teehhül: evlenme
- mahdûm: oğul
- hayrât: hayır eserleri
- emlâk: mülkler
- vazîfe: görevlilere ayrılan günlük ödenek
- kuyûd-ı vakfiye: vakıf kayıtları
- muhâsebe: hesap incelemesi
- zaman-ı kazâ: kadılık dönemi
Kedağra
Kedağra, 1855-56 tarihli devlet salnamelerinde Amasya sancağına bağlı kazalar arasında "Kedağra nam-ı diğer Vezirköprüsü" olarak geçer. Yani metindeki Kedağra bugünkü Vezirköprü'dür. Kedağra Kalesi'ndeki Emine Hatun türbesi ve eczahâne vakfı hakkında okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Hüsameddin'in Anlattığı ve Başka Kaynaklar
II. Murad Ağustos 1444'te oğlu II. Mehmed lehine tahttan çekilmiş, Mayıs-Ağustos 1446'da Edirne'ye gelerek yeniden tahta geçmiştir; "ikinci cülûs" bu dönemdir. Öldüğünde (1 Muharrem 855 / 3 Şubat 1451) yerine II. Mehmed geçmiştir; Hüsameddin'in "855 muharrem" tarihi buna uyar.
Murad'ın eşleri ve çocukları sayılırken Emine adlı, Taşan Bey'in kızı bir eşe rastlanmaz. Bilinen eşler arasında Hüma, Mara Brankoviç, Hatice Halime, Hundi Ümmügülsüm ve Yeni Hatun anılır. Şehzade Hasan'ın ise küçük yaşta öldüğü (1444) ve Edirne'de gömüldüğü yazılır. Hüsameddin ise Hasan'ın Fatih'in tahta çıkışında boğulduğunu söyler. Fatih'in tahta çıkışı sırasında öldürülen oğul Murad'ın küçük oğlu Ahmed'dir (Mayıs 1450 - 18 Şubat 1451); annesi Hatice Hatun'dur. Hüsameddin'in anlattığı olayın bu şehzadeyle karıştırılmış olması mümkündür, ama bu bir çıkarımdır ve belgeyle desteklenmemiştir.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 367–367. amasya.bel.tr
- Gümüşhacıköy Kaymakamlığı, "Gümüşhacıköy Tarihsel ve Kültürel Değerleri" (Devlet Salnamesi, 1271/1855 ve 1273/1856 kayıtlarından aktarım).
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar