Amasyalıdır. Eratna Beyzâde Yûsuf Bey bin Mehmed Bey bin Ali Bey bin Mehmed Bey bin Sultân Eratnâ’nın kerîmesi olup 838’de Amasya Vâlisi olan Şehzâde Sultân Ahmed bin Sultân Murâd-ı Sânî zevcesidir. 841’de zevci vefât etdiğinden çok sonra vefât etmişdir. Şehzâdeler Türbesi civârında medfûndur.
Emine Hânım, Paşazâde Can Mirza Paşa’nın kızı ve Mustafa Efendi’nin halîlesidir. Amasya’da Fethiye Câmi-i şerîfi mesâlihine nemâsı sarf edilmek üzere hayli nukûd vakıf ve 1058’de tescîl ederek 1069 sâlinden sonra vefât etmişdir. Sâhibe-i hayır ve hesenât idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Eratna Beyzâde Yûsuf Bey'in kızıdır; Yûsuf Bey, Mehmed Bey'in oğlu, Mehmed Bey Ali Bey'in oğlu, Ali Bey Mehmed Bey'in oğlu, bu da Sultan Eratna'nın oğludur. 838'de [1434-35] Amasya valisi olan Şehzade Sultan Ahmed'in, yani Sultan II. Murad'ın oğlunun eşidir. Eşi 841'de [1437-38] vefat ettiğinden çok sonra ölmüştür. Şehzadeler Türbesi çevresinde gömülüdür.
Emine Hanım, Paşazâde Can Mirza Paşa'nın kızı ve Mustafa Efendi'nin eşidir. hayli nakit parayı, geliri Amasya'daki Fethiye Camii'nin giderlerine harcanmak üzere vakfetmiş, bunu 1058'de [1648] tescil ettirmiş ve 1069'dan [1658-59] sonra vefat etmiştir. Hayır sahibi, iyilik yapan bir hanımdı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- kerîme: kız evlat
- vâlî: vali, burada Amasya sancağının başındaki şehzade
- zevce: eş
- medfûn: gömülü
- halîle: eş
- mesâlih: işler, giderler
- nemâ: artış, burada gelir ve kâr
- nukûd: nakit paralar
- tescîl: kayda geçirme
- sâhibe-i hayır ve hesenât: hayır ve iyilik sahibi kadın
Şehzade Ahmed'in Amasya Valiliği
II. Murad'ın büyük oğlu Şehzade Ahmed (Büyük Ahmed) 1420'de Amasya'da doğmuştur. Yörgüç Paşa'nın 1435'te Edirne muhafızlığına gönderilmesinden sonra Amasya sancak beyi oldu; yaklaşık üç yıl bu görevde kaldıktan sonra 1438'de Amasya'da vefat etti. Bu bilgi Hüsameddin'in verdiği 838 [1434-35] ve 841 [1437-38] tarihleriyle örtüşür. Başka bir kaynak Ahmed'in 1419-1437 yıllarında yaşadığını ve Bursa'da Muradiye külliyesindeki II. Murad türbesine gömüldüğünü yazar; yıl farkı bir yıllık sapmadır. Hüsameddin'in "Şehzadeler Türbesi civarında medfûn" dediği ise Ahmed'in eşidir ve Ahmed'in kendi mezarıyla çelişmez.
Eratna Soyu
Amasya, Hacı Şadgeldi'den önce Sivas'ta hüküm süren Eretna'nın ve halefleri olan beylerin idaresinde kalmıştır. Şadgeldi, Eretnaoğlu Ali Bey'i yenerek şehri ele geçirmiştir. Hüsameddin'in verdiği silsilede Ali Bey adı geçer; bu Ali Bey'in Şadgeldi'ye yenilen Eretnaoğlu Ali Bey'le aynı kişi olduğu varsayılabilir, ancak başka bir kaynaktan doğrulanmamıştır (çıkarım). Yûsuf Bey ve kızı hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Fethiye Camii
Amasya'daki Fethiye Camii, bir Bizans kilisesinden dönüştürülmüştür. Kilisenin 7. yüzyılda Bizans imparatoru Phokas'ın kızı Helena'nın buyruğuyla yapıldığına inanılır; Dânişmendliler döneminde Amasya valisi Fetih Gazi tarafından camiye çevrilmiş ve Fethiye Camii adını almıştır. Yapı zamanla çok yıpranmış, 1956'da onarılarak yeniden ibadete açılmış, en son 2006'da Vakıflar Genel Müdürlüğü'nce restore edilmiştir. Emine Hanım'ın 1058'deki [1648] vakfına ve Can Mirza Paşa'ya dair başka kaynakta bilgi bulunamadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 367–367. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
- Selim Özcan, "Amasya'da Sancak Beyliği Yapan Şehzadeler Döneminde Amasya Şehri", Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı 5.
- İlhan Şahin – Feridun Emecen, "Amasya", TDV İslâm Ansiklopedisi, 1991. https://islamansiklopedisi.org.tr/amasya
Resmî kaynaklar
Diğer kaynaklar