Amasya’nın cenûb-i şarkî hudûdunda Ermiş, Vermiş köyünden Mehmed oğludur. Amasya fuzalâsından Hızır Paşa müderrisi Cum’a, Saraçhâne müderrisi müfessir Ahmed, Memik Çelebi demekle meşhûr Muhyiddîn Mehmed Efendilerden ikmâl-i tahsîl ederek uzun müddet Çeribaşı Câmiinde imâm, Sultân Bâyezîd Câmiinde ders-i âm [88] olduktan sonra Halfet Gâzi, Hızır Paşa, Hüseyin Ağa Medreselerinde müderris olup hayli talebe yetiştirdi. Ba’dehû ber-vech-i tekâ’üd Sultân Bâyezîd Câmii kürsü şeyhi olup 1013 senesinde vefât etdi.
Meşâhîr-i ulemâdan fakih, kâmil, hâfız-ı akvâl-i müfessirîn, müteşerri’, muttakî bir zât idi. Halkalı Dede Türbesi bahçesinin şark tarafında medfûndur. Memik Çelebi diye meşhûr Muhyiddîn Mehmed Efendi’den telvîh okuduğunu kitabına yazmış olduğu görüldü. Mahdûmu Abdurrahman Efendi Ermişlizâdelikle meşhûrdur.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'nın güneydoğu sınırındaki Ermiş (Vermiş) köyünden Mehmed'in oğludur. Amasya âlimlerinden Hızır Paşa Medresesi müderrisi Cum'a, Saraçhâne müderrisi müfessir Ahmed ve Memik Çelebi diye tanınan Muhyiddîn Mehmed Efendi'lerden öğrenimini tamamladı. Uzun süre Çeribaşı Camii'nde imamlık yaptı, Sultan Bayezid Camii'nde genel ders hocası oldu. Ardından Halfet Gâzi, Hızır Paşa ve Hüseyin Ağa medreselerinde müderrislik yapıp epey öğrenci yetiştirdi. Sonra emeklilik şeklinde Sultan Bayezid Camii kürsü şeyhi oldu ve 1013'te [1604-05] öldü.
Tanınmış âlimlerdendi; fakih, olgun, müfessirlerin sözlerini ezbere bilen, şeriata uyan, takvalı bir zattı. Halkalı Dede Türbesi bahçesinin doğu tarafında gömülüdür. Memik Çelebi diye tanınan Muhyiddîn Mehmed Efendi'den Telvîh okuduğunu, kendi kitabına yazmış olduğu görüldü. Oğlu Abdurrahman Efendi, Ermişlizâde adıyla tanınır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- fuzalâ: bilginler, âlimler
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- ders-i âm: halka açık genel ders hocası
- ber-vech-i tekâ'üd: emeklilik biçiminde
- kürsü şeyhi: camide kürsüden ders ve vaaz veren görevli
- hâfız-ı akvâl-i müfessirîn: tefsir âlimlerinin görüşlerini ezbere bilen
- müteşerri': şeriata uyan
- Telvîh: Teftâzânî'nin fıkıh usulüne dair ünlü eseri, medreselerde okutulurdu
- medfûn: gömülü
Sultan Bayezid Camii ve Medreseler
Sultan II. Bayezid Külliyesi, 1485-86 yıllarında cami, medrese, imaret, türbe, şadırvan ve çeşmeden oluşan bir bütün olarak yapılmıştır. İbrâhim Efendi'nin uzun yıllar ders verdiği cami bu külliyenin ibadet yapısıdır. Hızır Paşa Medresesi, Amasya sancak beyi Hızır Paşa tarafından 1466'da yaptırılmış; cami, imaret, hamam, mektep ve şadırvanla birlikte bir külliye oluşturmuştur. Halfet Gâzi (Hilfet Gazi) Medresesi ise Danişmendli emiri Hilfet Gazi'nin Selçuklular adına Amasya valisi olduğu 1222 yıllarına bağlanan çok daha eski bir kuruluştur ve vakfiyesi 1225 tarihlidir. Hüsameddin'in "Hüseyin Ağa Medresesi" dediği yapı, Amasya'da bugün Büyük Ağa Medresesi diye anılan yapı olmalıdır; bu bir çıkarımdır.
Çeribaşı Camii ve Halkalı Dede
Çeribaşı Camii, Amasya'nın Şehirüstü semtindedir ve yanında Halkalı Evliya (Halkalı Dede) Türbesi bulunur. Türbe, dört ayak üzerine kurulmuş kubbeli bir yapıdır; adını eskiden içinde bulunan, kenarlarında halka olan iki siyah taştan alır. Hüsameddin'in İbrâhim Efendi'nin gömülü olduğunu yazdığı bahçe bu türbenin yanıdır.
Ermiş köyü ve İbrâhim Efendi'nin yazdığı kitap hakkında, Hüsameddin dışında bir kaynakta bilgi bulunamadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar