AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Çelebi-Gümüşlüzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 36 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Hazret-i Pîr İlyâs Halvetî neslinden ve kibâr-ı kudâtdan Halîl Çelebi bin eş-Şeyh Muhyiddîn Mehmed Çelebi bin Celâleddîn Abdurrahman Çelebi bin Hüsâmeddîn Hüseyîn Çelebi mahdûmudur. Ba’det-tahsîl ders-i âm, müderris, kadı olup kasabât u bilâdı devretdi. Ba’dehû Osmân Çelebi Medresesi müderrisliğiyle mütekâ’id olup 1004 hudûdunda vefât etdi. Mahdûmu Mehmed Çelebi ve birâderi Abdullah Çelebi de kudât-ı ulemâdan idiler.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Hazret-i Pîr İlyâs Halvetî soyundan ve ileri gelen kadılardan Halîl Çelebi'nin oğludur. Halîl Çelebi, Şeyh Muhyiddîn Mehmed Çelebi'nin oğlu; o, Celâleddîn Abdurrahman Çelebi'nin oğlu; o da Hüsâmeddîn Hüseyîn Çelebi'nin oğludur. Öğrenimini tamamladıktan sonra genel ders verdi, müderris ve kadı oldu, kasabaları ve beldeleri dolaştı. Sonra Osmân Çelebi Medresesi müderrisliğiyle emekli olup 1004 dolaylarında [1595-96] öldü. Oğlu Mehmed Çelebi ile kardeşi Abdullah Çelebi de kadı âlimlerdendi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • kibâr-ı kudât: büyük kadılar
  • ders-i âm: camilerde halka açık ders veren âlim
  • ba'det-tahsîl: öğrenimden sonra
  • kasabât u bilâd: kasabalar ve beldeler
  • mütekâ'id: emekli
  • hudûd: dolayları, civarı

Gümüşlüzâdeler ve Halvetîlik

Soy zincirindeki Gümüşlüzâde adı, Amasya'da Halvetî tarikatının yerleşmesiyle birlikte anılan aileye işaret eder. Pîr İlyâs'ın, Timur'un ölümünden sonra 1406'da Amasya'ya döndüğü ve Halvetîliği buraya getirdiği bildirilir. Amasya, Halvetîliğin Osmanlı topraklarında yayıldığı ilk merkezdir. Pîr İlyâs'ın yakını Hâce Celâl Çelebi, şeyhin gelişinden bir yıl sonra Gümüşlüoğlu Tekkesi'ni (Tâciye) kurmuştur; bu tekke Amasya'da faaliyete geçen ilk Halvetî tekkesidir.

Pîr İlyâs'ın Şirvan'a gitmesinden sonra yeğeni Gümüşlüzâde Celâleddîn Abdurrahman Çelebi Amasya müftüsü oldu. Hüsameddin'in soy zincirinde aynı adla geçen Celâleddîn Abdurrahman Çelebi bu kişi olabilir; ancak zincirdeki adların aynı kişilere ait olduğuna dair doğrudan bir kayıt bulunamadı, bu bir tahmindir.

Osmân Çelebi Medresesi

Amasya'da kadı Seydi Ali oğlu Osmân Çelebi'nin 1527'de ahşaptan yaptırdığı bir Dârülhadis Medresesi bilinmektedir. İbrâhim Çelebi'nin emekli olduğu Osmân Çelebi Medresesi'nin bu yapı olup olmadığı belirlenemedi. Gümüşlüzâde İbrâhim Çelebi'nin kendisi hakkında Hüsameddin dışında ayrıntı bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 36–36. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler