Adı bir çalgıyı anar, ama fişte sözleriyle kayıtlıdır: "Şu garşıki yayla ne gözel yayla." Âşık Musa Aslan bu parçayı derleme heyetinin Gümüşhacıköy'den Merzifon'a döndüğü gece, 9 Temmuz'u 10 Temmuz'a bağlayan saatlerde okumuştur. O gece plağa geçen beş kaydın hepsi Musa Aslan'ındır ve üçü sonradan TRT repertuvarına girmiştir; "Kaval Havası" bu üçü arasında değildir.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri ve tarihi: Merzifon, 9/10 Temmuz 1943 gecesi
  • Kaynak kişi: Musa Aslan; icracı dökümünde mesleği rençber, âşık, işçi; memleketi Merzifon'un Hacıbalı Mahallesi
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı derleme heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu (İTÜ, 2014), sıra 3727
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1138/A
  • Tür: türkü (fişteki adı "Kaval Havası")
  • Makam, usul: fişte yok
  • Söz ve müzik: anonim olarak kayıtlı
  • Kaynak bağlantısı: TRT kaydı bulunmaz; künye için Kaya kataloğu

Sözleri

Şu garşıki yayla ne gözel yayla

"Garşıki" karşıdaki, "gözel" güzel demektir; dize "Şu karşıdaki yayla ne güzel yayla" diye okunur. Karşıdan görülen bir yaylaya hayranlıkla bakan bu açılışın sonra nereye vardığı bilinmiyor. Musa Aslan'ın sözleri hiçbir derleme kitabına girmemiş, ezginin notası da yazılmamıştır. Metne yazılı olarak yaklaşmanın bilinen tek yolu TRT'ye kazandırılan fiş fotokopileridir; sesi ise konservatuvarın Folklor Arşivi'nde 1138 numaralı plak olarak saklanır.

Hikâyesi

Karşıdaki yaylanın adı verilmez. Türkünün kime ya da hangi yayla için yakıldığını ne fiş söyler ne de sonraki yayınlar.

Müzikal Özellikleri

Başlıktaki "kaval" sözünün, ezginin kavalla çalınan bir havadan alındığını mı, yoksa yalnızca adını mı gösterdiğini fiş açıklamaz. İcracı dökümünde Musa Aslan'ın çalgısı köşeli ayraç içinde saz olarak gösterilir. Makam, usul ve ses alanı için fişte bir not yok. Plak numarasında yüzün sıra numarası yoktur: kayıt 1138'in A yüzünü tek başına kaplar. O gecenin öbür kayıtlarından "Baḫçaya Getirdi" de 1137'nin B yüzünü yalnız doldurur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

O gecenin sırası katalogda açıkça izlenir: sırasıyla "Dembedem [Muhemmed'den]", "Baḫçaya Getirdi", bu türkü, "Eşref ile Zöhre" ve "Felek Şad Olacak Günün Görmedim" kaydedilmiştir. Bunlardan ilki TRT'de Dem Be Dem Karşıma Gelen Bülbül, ikincisi Bahçeye Getirdi Bir Canan Bizi, sonuncusu Felek Şad Olacak Günün Görmedim adıyla repertuvardadır. Kaval Havası'nın ise Aslan'ın plağından başka bir icrasına rastlanmamıştır. Kaynak kişinin hayatı ve TRT'ye geçen öbür eserleri Âşık Musa Aslan sayfasındadır; Merzifon'un türkülerine genel bir bakış ise Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında yer alır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar