AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL

Bayrâm Bey-Şeyh Paşazâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 397–398 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Meşâhîr-i a’yândan Şeyh Paşa demekle meşhûr Saadeddîn Mehmed Paşa bin Salih Çelebi mahdûmudur. Meşâhîr-i züamâdan iken ümerâdan olup Amasya vâlisi Şehzâde [447] Sultân Alâeddîn Bey’in ma’iyyet-i ümerâsından görüldü. Müşârün-ileyhin ihnâkında Canik sancâğı beyi oldu. 857’de İstanbul fethinde şehîden vefât etdi. Birâderi Dâvûd Bey de meşâhîr-i ümerâdandır.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Ünlü ileri gelenlerden, Şeyh Paşa diye tanınan Saadeddin Mehmed Paşa bin Salih Çelebi'nin oğludur. Ünlü zeamet sahiplerinden iken emirler arasına geçerek Amasya valisi Şehzade Sultan Alâeddin Bey'in maiyetindeki emirler arasında görüldü. Adı geçen şehzadenin boğulması üzerine Canik sancak beyi oldu. 857'de [1453-54] İstanbul'un fethinde şehit olarak öldü. Kardeşi Davud Bey de ünlü emirlerdendir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • a'yân: ileri gelenler, şehirde ve çevresinde sözü geçen kişiler
  • züamâ: zeamet sahipleri; yıllık geliri yüksek askerî dirlik, yani zeamet verilmiş kişiler
  • ümerâ: emirler, komutanlar
  • ma'iyyet: bir büyüğün yanında, emri altında bulunanlar
  • ihnâk: boğma, boğdurma
  • sancak beyi: bir sancağın yöneticisi
  • şehîden vefât: şehit olarak ölme

Şehzade Alâeddin ve Amasya

Metinde adı geçen vali, II. Murad'ın oğlu Alâeddin Ali Çelebi'dir. Amasya, Çelebi Mehmed'den başlayarak II. Murad, Fatih ve II. Bayezid gibi Osmanlı şehzadelerinin sancak beyi olarak bulunduğu bir merkezdi; II. Murad'ın oğlu Alâeddin de burada idarecilik yaptı. Okunan kaynağa göre Alâeddin Ali Çelebi'nin ölümü 1443 sonlarındadır ve bu ölüm, kardeşi Mehmed'i tahtın tek vârisi durumuna getirmiştir. Aynı kaynak ölümün şeklini belirtmez. Hüsameddin'in "ihnâk" sözcüğü bu nedenle başka kaynakta doğrulanamadı.

Şeyh Paşazade ve Canik

İstanbul'un muhasarası 857'de, 6 Nisan ile 29 Mayıs 1453 arasında elli dört gün sürmüştür; Hüsameddin'in verdiği ölüm tarihi bu aralığa uyar. Şeyh Paşa diye anılan Saadeddin Mehmed Paşa, onun babası Salih Çelebi, Bayram Bey'in kardeşi Davud Bey ve Bayram Bey'in kendisi hakkında okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Canik sancağına ne zaman ve hangi gerekçeyle atandığı da belgeyle doğrulanamadı. Başlıktaki "Şeyh Paşazade" adı, babasının Şeyh Paşa diye anılmasından gelir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 397–398. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler