AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Emânî Ahmed Çelebi-Dördüncüzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 348 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasya serdârı Dördüncü Hasan Ağa bin Ahmed mahdûmudur. Müeyyedzâde Pîrî Ahmed Çelebi’den hatt ve kitâbet tahsîl ederek Beylerbeyi Alîczâde Hüseyin Paşa’nın dîvân kâtibi olduğu halde l058’de müşârün-ileyhin maktûlen vefâtından bir mâh kadar sonra vefât etdi. Kâtib, şâir, maârif-âşinâ idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Ahmed oğlu Amasya serdarı Dördüncü Hasan Ağa'nın oğludur. Müeyyedzâde Pîrî Ahmed Çelebi'den güzel yazı ve kâtiplik öğrenerek Beylerbeyi Alîzâde Hüseyin Paşa'nın divan kâtibi iken, adı geçen paşanın öldürülmesinden bir ay kadar sonra 1058'de [1648-49] öldü. Kâtip ve şairdi; ilme ve irfana değer verirdi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • serdâr: komutan, başbuğ
  • mahdûm: oğul
  • hatt ve kitâbet: güzel yazı ve yazı işleri
  • beylerbeyi: eyalet valisi
  • dîvân kâtibi: valinin divanında yazışmaları yürüten kâtip
  • müşârün-ileyh: adı geçen
  • maktûlen vefât: öldürülerek ölme
  • mâh: ay
  • maârif-âşinâ: ilim ve irfanı bilen, ona değer veren

Metindeki Kişiler Üzerine

Madde başlığındaki "Dördüncüzâde" lakabı, babasının metinde "Dördüncü Hasan Ağa" diye anılmasından gelmiş olmalıdır; metin lakabın nedenini açıklamaz ve bu bir çıkarımdır. Başlıktaki "Emânî" adının bir mahlas olduğu düşünülebilir, ancak metin bunu söylemez; bu bir çıkarımdır.

Hocası Müeyyedzâde Pîrî Ahmed Çelebi ve efendisi Beylerbeyi Alîzâde Hüseyin Paşa hakkında yapılan aramalarda bilgiye rastlanmadı. Aramalarda Müeyyedzâde adı, Amasya'da Safer 860'ta (Ocak 1456) doğan, Divriklizâdeler ailesinden Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi için çıktı. Ansiklopedi onun lakabını dedesi Şemseddin Müeyyed Çelebi'den aldığını yazar. Pîrî Ahmed Çelebi'nin bu aileyle bağı bakılan kaynaklarda kurulmamıştır ve metinde de belirtilmez; bu nedenle ilişkileri doğrulanamadı.

Hüseyin Paşa'nın öldürülmesinin nedeni ve yeri, 1058 [1648-49] yılında hangi görevde bulunduğu da okunan kaynaklarda bulunamadı. Hasan Ağa'nın "Amasya serdarı" olarak anılması ve Emânî Ahmed Çelebi'nin ailesi hakkında da ek bilgiye ulaşılamadı.

Kaynakça

7. Cilt içindekiler