AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Emîn Mehmed Efendi-Sun’îzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 357 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasya‘da Saraclar şeyhi olan Hazreti Pîr Sun’ullâh Halvetî ahfâdından ve kudâtdan Abdülcelîl Efendi bin Pîr Mehmed Çelebi bin Pîr Sun’ullâh Halvetî mahdûmudur. Bade’t-tahsîl müderris kadı olup 953 senesi hilâlinde vefât etdi. Meşâhir-i kudât ve ulemâdan idi. Mahdûmu Abdülkerîm Efendi’dir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya'da Saraçlar şeyhi olan hazreti Pîr Sun'ullâh Halvetî'nin torunlarından ve kadılardan Abdülcelîl Efendi'nin oğludur; Abdülcelîl Efendi de Pîr Mehmed Çelebi'nin, o da Pîr Sun'ullâh Halvetî'nin oğludur. Öğrenimden sonra müderris ve kadı olup 953 yılında [1546-47] öldü. Tanınmış kadılardan ve âlimlerdendi. Oğlu Abdülkerîm Efendi'dir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • Pîr: tarikatlarda bir kolun kurucusu ya da büyük şeyh
  • Halvetî: Halvetiyye tarikatına bağlı
  • ahfâd: torunlar, soyundan gelenler
  • kudât: kadılar
  • bade't-tahsîl: öğrenimden sonra
  • meşâhir-i kudât ve ulemâ: tanınmış kadılar ve âlimler
  • hilâl: yeni ay, ay başı; "953 senesi hilâlinde" ifadesinin yılın başını mı, yoksa o yıl içinde bir zamanı mı anlattığı metinden kesin anlaşılmaz

Saraçlar Pîri Sun'ullah Halvetî

Amasya'nın Pîrler semtindeki Yâkub Paşa Tekkesi, 815'te [1412] Ankara Beylerbeyi Pazarlıoğlu Yâkub Paşa tarafından Halvetiyye tarikatına bağlı olarak, Müftü Şeyh Gümüşlüzâde Abdurrahman Çelebi (ö. 903 [1497-98]) için yaptırılıp vakfedilmiştir; halk arasında Çilehâne Tekkesi diye de anılır. Tekkenin şeyhliği Gümüşlüzâde'den sonra, Amasya halkının "silsiletü'z-zeheb" dediği bir zincirle sürmüş ve bu zincirde "Saraçlar Pîri Sun'ullah Halvetî" adı, Pîr Celâleddin Abdurrahman Çelebi'den sonra, Pîr Zekeriyyâ Halvetî'den önce yer almıştır. Hüsameddin'in "Saraçlar şeyhi Pîr Sun'ullâh Halvetî" dediği kişi, büyük olasılıkla bu şeyhtir (çıkarım). Zincirdeki sıra, onun 15. yüzyılın sonundan sonra tekkenin başında bulunduğunu düşündürür; ancak okunan kaynak kesin yıllar vermez.

Yâkub Paşa Tekkesi bugün de ayaktadır. 1939 Erzincan depreminde zarar görmüş, 1967'de onarılmıştır. Yapının mescidi, tevhidhânesi, şeyh odası, türbesi ve on iki halvethâne ile derviş hücresi vardır. Erken Osmanlı döneminin özgün hâliyle günümüze ulaşan nadir tarikat yapılarından sayılır.

Sun'ullah'ın Soyundan Gelenler

Pîr Sun'ullah'ın oğlu Pîr Mehmed Çelebi, torunu Abdülcelîl Efendi ve bu maddenin kişisi Emîn Mehmed Efendi'ye, ayrıca Abdülkerîm Efendi'ye dair okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Hüsameddin'in verdiği 953'teki ölüm tarihi bu nedenle doğrulanamadı.

Kaynakça

7. Cilt içindekiler