AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Oruç Bey-Bâbûkoğlu

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 370 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Esbak Amasya Emîr-i Kebîr’i Bâbûkşâh evlâdından Polat Bey bin Sûlî Bey bin Esen Bey bin Bâbûkşâh oğludur. Çelebi Sultân Mehmed Hân ümerâsından olup 847’de vefât etdiği zannolunur. 818’de Umur Bey bin Sarıca Paşa Vakfiyesi’nde şâhid görüldü. [351]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Amasya'nın eski Büyük Emiri Bâbûkşah'ın soyundan Polat Bey'dir; Sûlî Bey oğlu, Esen Bey oğlu, Bâbûkşah oğludur. Çelebi Sultan Mehmed Han'ın emirlerinden olup 847'de [1443-44] öldüğü sanılır. 818'de [1415-16] Umur Bey bin Sarıca Paşa Vakfiyesi'nde şahit olarak görüldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • esbak: eski, önceki
  • Emîr-i Kebîr: büyük emir, bir şehrin ya da bölgenin başındaki yerel yönetici
  • evlâd: çocuklar, soy
  • ümerâ: emirler
  • zannolunur: sanılır, tahmin edilir
  • vakfiye: bir vakfın kuruluş şartlarını yazan belge

Polat Bey ve Amasya'nın Yerel Emirleri

Hüsameddin bu maddede yalnızca bir soy zinciri ve iki tarih verir. Bâbûkşah'ın hangi dönemde Amasya'nın başında bulunduğu ve Polat Bey'in kendi görevleri metinde yer almaz. Başka kaynaklarda Bâbûkşah adına, Sûlî Bey'e ya da Esen Bey'e rastlanmadı; bu yüzden soy zincirinin doğruluğu bu çalışmada sınanamadı.

Amasya'nın XIV. yüzyıldaki yerel yönetimine dair araştırmalar başka adları öne çıkarır. İlhanlı çöküşünden sonra şehir Eretna Beyliği'nin sınırları içinde kaldı; Sivas, Konya, Amasya ve Tokat'a hâkim güçlü bir vali olan Hacı Kutluşah'tan söz edilir, 1370'li yılların sonunda ise Amasya Emîri Hacı Şadgeldi beyliğin merkezî idaresinden bağımsız hareket eden bir yönetici olarak anılır. Bâbûkşah'ın bu dizideki yeri bilinmediği için onu bu dönemle ilişkilendirmek bir çıkarımdan öteye geçmez.

Hüsameddin'e göre Polat Bey, Çelebi Sultan Mehmed'in (1413-1421) emirlerindendir. Mehmed Çelebi bu yıllarda oğlu Şehzade Murad'ı, lalası Yörgüç Paşa ile birlikte Amasya'ya göndermişti (1414). Polat Bey'in bu yönetim düzeninde nerede durduğu belgelenmiş değildir.

Umur Bey bin Sarıca Paşa Vakfiyesi

Hüsameddin, Polat Bey'i 818'de [1415-16] bu vakfiyede şahit olarak gördüğünü yazar. Saruca Paşa adıyla bilinen bir vezir II. Murad döneminde bir süre Amasya'da şehzade lalalığı yapmıştır; ancak vakfiyedeki Sarıca Paşa'nın o kişi olduğu söylenemez, Umur Bey'in kimliği de okunan kaynaklarda açıklanmamıştır. Bu bağlantı kurulamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 370–370. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler