AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ilgâz Mehmed Bey

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 384 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Melik Dânîşmend Ahmed Gâzi ümerâsından olup gazâlarında bulunarak hizmetler etdi. Amasya civârında olan çiftliği el-yevm İlgaz Köyü demekle meşhûrdur. 500 tarihinden sonra vefât etdi. Gâzi, mücâhid bir zât idi. Buna İlgâzî de dendi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Melik Dânişmend Ahmed Gâzi'nin emirlerinden olup onun gazalarında bulunarak hizmetler etti. Amasya civarındaki çiftliği bugün İlgaz Köyü diye ünlüdür. 500'den [1106-07] sonra öldü. Gazi, mücahit bir kişiydi. Ona İlgâzî de denildi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ümerâ: emirler
  • gazâ: İslâm düşmanlarına karşı yapılan savaş, akın
  • el-yevm: bugün
  • mücâhid: cihat eden, savaşan

İlgaz Köyü

Amasya merkez ilçeye bağlı İlgazi adında bir köy bulunur; 2021 sayımında nüfusu 173'tür. Hüsameddin'in "İlgaz Köyü" dediği yerin bu köy olup olmadığı, köyün adının Danişmendli emirinden geldiğine dair bir kayıt bulunmadığı için belirlenemedi.

Danişmendli Emirleri

Maddede adı geçen "Melik Dânişmend Ahmed Gâzi", Danişmendli hanedanının kurucusu Danişmend Gazi'dir. Danişmend Gazi'nin maiyetinde Amasya, Tokat, Niksar, Sivas ve Kayseri'yi fetheden emirler arasında Çavuldur, Tursan, Kara Doğan, Osmancık, İltekin ve Karatekin sayılır; İlgaz adı bu sayımlarda geçmez. Danişmend Gazi'nin ölümü yaklaşık 1085 olarak kabul edilir. Hüsameddin kesin bir yıl vermeyip "500 tarihinden sonra" der; 1106-07 sonrası, Danişmend Gazi'nin ölümünden yirmi yıldan fazla sonradır. Bu, emirin Danişmend Gazi'nin ardıllarına da hizmet etmiş olabileceğini düşündürür; bu bir çıkarımdır.

Ilgâz Mehmed Bey'e dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 384. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

7. Cilt içindekiler