Amasya'da kulüplü, kurumsal spor, Cumhuriyet'in ilk on yıllarında okulların ve halkevlerinin etrafında şekillendi; belgelenebilen kulüp tarihi ise 1967'de kurulan Amasyaspor'la başlar. Yeşil-beyaz formalı, takma adı Şehzadeler olan bu kulüp 2005'te kapandı, adı başka bir kulüp tarafından devralındı. Bugün Merkez'de üçüncü ligde mücadele eden Amasyaspor FK, Merzifon'da Mavi-Beyaz renkli Merzifonspor, süper lige yükselen bir hentbol takımı, Hamamözü ve Suluova'dan çıkmış dünya ve olimpiyat şampiyonu güreşçiler Amasya sporunun belirgin yüzleridir. Kulüplerin kuruluşu, lig yolculukları, tesisler ve sporcular aşağıda bu sırayla anlatılır; karakucak güreşi ayrı bir yazının konusudur ve burada yalnızca modern dönemin güreşçilerine kısaca değinilir.

Cumhuriyet'in Spor Anlayışı ve Amasya

Cumhuriyet'in ilk yıllarında beden eğitimi, sağlıklı bir nesil yetiştirme hedefinin ayrılmaz bir parçası sayıldı. Okullarda beden eğitimi derslerinin yaygınlaşması, 1932'den itibaren açılan halkevlerinde spor kollarının kurulması ve şehirlerde kulüplerin örgütlenmesi bu anlayışın ilk somut sonuçlarıydı. Amasya da bu genel hareketin içinde yer aldı; okullarda ve mahallelerde takımlar kuruldu. Bununla birlikte 1960'lardan önceki Amasya kulüplerinin adları, kuruluş tarihleri ve oynadıkları maçlar hakkında derli toplu, doğrulanabilir bir kayıt bulunamamıştır; bu yüzden anlatı, belgesi olan dönemden, 1967'den başlar.

Amasya'nın bugünkü spor haritası dört ilçeye yayılmış durumdadır. Merkez ilçede futbol, hentbol, voleybol ve salon hokeyi takımları, Merzifon'da Mavi-Beyaz renkli futbol kulübü, Suluova'da hentbol ve güreş geleneği, Taşova'da ise hentbol takımı vardır. Kentin spor tesislerinin çoğu da bu merkezlerde toplanmıştır.

12 Haziran Stadyumu

Amasya futbolunun yarım yüzyılı aşkın geçmişi, kentin merkezindeki 12 Haziran Stadyumu'nda geçti. Stat 1967'de tamamlanmış, 105x68 metre ölçülerindeki doğal çim sahası ve ışıklandırmasıyla kentin başlıca futbol sahası olmuştur. Eski kayıtlarda kapasitesi 12.000 olarak anılır; Türkiye Futbol Federasyonu'nun güncel verilerinde ise 7.810 seyirci kapasitesi görünür. İki rakam arasındaki farkın nedenini açıklayan bir belge bulunamamıştır.

Yenileme 2012'de başladı ve iki yılı aşkın bir aradan sonra stadyum 12 Ekim 2014'te yeniden hizmete açıldı. Stadın adı, Mustafa Kemal'in Samsun'dan sonra 12 Haziran 1919'da Amasya'ya gelişini hatırlatır ve bu çağrışım kentte genel olarak kabul görür; ancak adın resmî gerekçesini bildiren bir belgeye ulaşılamamıştır. Stadyum Amasyaspor'un yanı sıra sonraki dönemde Yeni Amasyaspor ve Amasyaspor FK'ya, kadın futbolcuların kurduğu Amasya Eğitim Spor'a da ev sahipliği yaptı; 2021-22'de Merzifonspor'un Suluova Belediyespor'a yenilerek amatöre düştüğü baraj maçı da burada oynandı.

Amasyaspor: 1967-2005

Amasyaspor 1967'de kuruldu ve ertesi sezon, 1968-69'da Türkiye liglerine girdi. İlk yıllarda orta sıralarda yer aldı. 1968-69'da sekizinci, 1969-70'te yine sekizinci olan takım, 1972-73 ve 1973-74'te beşinci sırayı gördü. Bu iki beşincilik, kulübün ilk dönemdeki en iyi derecesi olarak kaldı. Sonraki yıllarda tablonun alt sıralarına indi: 1975-76'da on dördüncü, 1976-77'de dokuzuncu olarak 1977'de amatör lige düştü.

Kulübün lig macerası bundan sonra inişlerle çıkışların birbirini izlediği bir seyir gösterdi. Dört sezon amatör kümede mücadele eden takım 1980-81'de Amasya 1. Amatör Ligi'ni şampiyon bitirdi ve 1981-82'de, o günkü sistemde ikinci kademe sayılan ligde yer aldı. Bu ligde on üçüncü ve on beşinci olduktan sonra 1983-84'te yeniden amatöre döndü, ardından 1984'te üçüncü ligin yeniden kurulmasıyla profesyonel yapıya katıldı. 1984'ten 1993'e kadar dokuz sezon üçüncü kademede oynadı. Bu dönemin en iyi yılları 1984-85'te altıncılık, 1988-89'da yedincilik ve 1989-90'da dördüncülük, yani 30 maçta 51 puan oldu. Kulübün tabloya yansıyan en yüksek gol sayısı da bu döneme aittir; 1988-89'da 59, 1989-90'da 49 gol attı.

1991-92'de on yedinci sıraya düşen takım, 1992-93'te on üçüncü olduğu halde yeniden amatör lige indi. Kaynaklar bu düşüşün gerekçesini açıklamaz. 1993-94 sezonunu şampiyon tamamlayan Amasyaspor yeniden profesyonel lige döndü ve 1997-98'de en parlak sezonlarından birini yaşadı. Teknik direktör Sedat Gezer yönetiminde 32 maçın 18'ini kazandı, 9'unu berabere bitirdi, yalnızca 5 kez yenildi; 50 gol atıp 19 gol yedi ve 63 puanla ligi ikinci tamamlayarak bir üst kategoriye yükseldi.

1998'den 2004'e kadar Amasyaspor 2. Lig'de oynadı; 2001'den sonra ligin yeniden yapılanmasıyla B Kategorisi'nde yer aldı. Bu dönemde 1998-99'da beşinci, 2000-01'de altıncı oldu; fakat teknik direktör sirkülasyonu yüksekti. Yalnızca 1998-99'da Aldoğan Argon, Mehmet Ali Çınar ve Ziya Özkeskin takımın başına geçti. Ziya Özkeskin kulüpte üç ayrı dönem görev yaptı. 2003-04'te on altıncı sırada kalan takım üçüncü lige indi, 2004-05'te 30 maçta yalnızca 4 galibiyet alıp 18 puanla sonuncu oldu ve 72 gol yedi. Kulüp, bu düşüşün yanında ağırlaşan ekonomik sıkıntılar nedeniyle 2005'te kapandı.

Futbolcular ve Teknik Adamlar

Amasyaspor'un uzun ömründe öne çıkan isimlerden biri, 1973'ten 1993'e kadar yirmi yıl boyunca kulüp forması giyen Mustafa Nadir Karakaya'dır. Karakaya, üçüncü ligde dört kez gol kralı oldu. Kulübün tarihine ilişkin kayıtların bir kısmı hâlâ eksiktir; 1967-1970, 1970-1982 ve 1982-1996 arasında görev yapan teknik direktörlerin çoğunun adı kaynaklarda yer almaz. Bilinenler arasında Gazanfer Olcayto (1970), Nuri Asan (1982-83), Dursun Karamustafa (tarihi belirsiz), Sedat Gezer (1996-98), Ahmet Kazım Ertem (2000), Murat Şimşek (2001-02), Durmuş Ali Çolak (2002-03), Hakkı Bayrak (2003-04) ve Tümer Uzun (2005) bulunur.

Yeni Amasyaspor ve Amasyaspor FK

Bugün Amasya'nın futbol takımı sayılan Amasyaspor FK, eski Amasyaspor'un doğrudan devamı değildir. Kaynaklar kulübün 1997'de Amasya Üniversitesi GSK adıyla kurulduğunu bildirir. Üniversite kurumsal olarak 17 Mart 2006'da kurulduğundan, 1997 tarihinin kulübün yerel amatör geçmişini yansıttığı ve adın sonradan üniversiteyle ilişkilendirildiği düşünülebilir; bu açıklanmamış bir noktadır. Eski Amasyaspor 2005'te kapanınca, 2011'de kulüp adını Yeni Amasyaspor olarak değiştirdi ve şehrin futbol adını yaşatma görevini üstlendi.

Yeni takımın yolu hayli çetin oldu. 2009-10'da üçüncü lige çıkma play-off'larında Boyabat Çeltikspor ve Çorum Belediyespor'u eleyerek finale kaldı, finalde Fatsa Belediyespor'a 3-2 yenildi. 2010-11'de ilk kez oynanan Bölgesel Amatör Lig'e katıldı. Burada üç sezon sonra, 2012-13'ün ardından kalmak için oynadığı baraj maçında Merzifonspor'a 4-1 yenilerek Amasya 1. Amatör Ligi'ne indi. 2013-14'te bu ligi şampiyon bitirdi, baraj maçında yine Merzifonspor'u 3-1 yenerek bir yıl sonra geri döndü. 2014-2019 arasında Bölgesel Amatör Lig'de oynadı; üç sezon üst üste, 2014-15, 2015-16 ve 2016-17'de ikinci oldu ama şampiyonluğa ulaşamadı. 2018-19'dan sonra Merzifonspor'la tekrar oynanan baraj maçını 2-1 kaybetti ve yine amatöre düştü. Böylece iki kulüp arasında üç baraj maçı oynanmış oldu; ikisini Merzifonspor, birini Yeni Amasyaspor kazandı.

2019'da kulüp adını Amasyaspor 1968 FK olarak değiştirdi. Bu adın seçilmesinde eski kulübün 1968'de lige girmesinin rol oynadığı düşünülebilir; ancak kaynaklarda bunu bildiren açık bir açıklama yoktur. 2019-20'de Amasya 1. Amatör Ligi'nde dokuz maçın dokuzunu da kazandı, 56 gol attı ve yalnızca bir gol yedi; Bölgesel Amatör Lig'e doğrudan yükseldi. 2021-22'de bu ligde hem normal sezonu hem play-off grubunu birinci tamamladı ve tarihinde ilk kez üçüncü lige yükseldi. 2022'de kulüp bir kez daha ad değiştirerek bugünkü adı olan Amasyaspor FK'yi aldı.

Üçüncü ligde 2022-23 ve 2023-24'te dokuzuncu, 2024-25'te ise 49 puanla üçüncü oldu; 2022-23 ve 2024-25'te Türkiye Kupası'nda üçüncü tura kadar çıktı. 2025-26'yı on ikinci sırada tamamladı ve 2026-27'ye de bu ligde başladı. Kulüp başkanı Ali İhsan Üzüm, teknik direktörü Ercan Kul'dur. Ercan Kul 2020-21'de de takımın başındaydı. 2026-27 Türkiye Kupası'nın ilk turunda Çankırıgücü SK'yi 10-0 yenen takım, ikinci turda Bursa Yıldırım Spor'la eşleşmiştir.

Merzifonspor

Merzifonspor 1968'de kuruldu ve Amasya futbolunun ikinci büyük adı oldu. Mavi-beyaz forma giyen kulübün armasında, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın silueti yer alır. Takım 1984'te üçüncü ligin yeniden kurulmasıyla profesyonel liglere girdi ve 2004'e kadar bu kademede oynadı; 2001'den sonra yeniden yapılanan sistemde aynı ad dördüncü kademeyi gösterdi. En iyi derecesi, 1990-91'de grubunu ikinci tamamlamasıdır. 2003-04'ün ardından amatör lige düştü.

Kulüp Amasya 1. Amatör Ligi'ni dört kez kazandı: 1983-84, 2012-13, 2018-19 ve 2024-25. Baraj maçlarında Yeni Amasyaspor'la yaptığı eşleşmeler, ilin iki futbol merkezi arasındaki rekabeti belirginleştirdi. 2025-26 sezonunda da Amasya 1. Amatör Ligi şampiyonu Merzifon Belediyespor'la play-out oynayan takım bu maçı kazanarak Bölgesel Amatör Lig'de kaldı. Takım iç saha maçlarını 5.450 kişilik Merzifon İlçe Stadyumu'nda oynar ve "Varoşlar" adını taşıyan bir taraftar grubu vardır.

Kadın Futbolu: Amasya Eğitim Spor

Amasya'da futbol yalnızca erkek takımlarla sınırlı kalmadı. 2011'de kurulan Amasya Eğitim Spor, 12 Haziran Stadyumu'nda maç oynayan bir kadın futbol takımıdır. Takım Kadınlar 2. Ligi'nde 2011-12'de üçüncü, 2012-13 ve 2013-14'te ikinci, 2014-15'te yeniden üçüncü oldu; 2015-16'da 22 maçın 16'sını kazanarak 50 puanla ikinci bitirdi ve Kadınlar 1. Ligi'ne yükseldi. En çok gol attığı sezon 2013-14'tür; 18 maçta 103 gol atıp yalnızca 16 gol yedi. Ancak 2016-17'de Kadınlar 1. Ligi'nde hiçbir maça çıkmadı, 18 maç hükmen yenilgiyle kapandı ve takım yeniden ikinci lige indi. Takımın bundan sonraki durumu kaynaklarda net değildir; stadyum kayıtları onu 2018'e kadar kullanıcı olarak gösterir.

Hentbol, Voleybol ve Salon Hokeyi

Futbol dışındaki branşlardan en dikkat çekeni hentboldur. Amasya 22 Haziran Spor Kulübü, 2024-25'te Erkekler Hentbol 1. Ligi'ne yükseldi ve bir yıl sonra, 13 Mart 2026'da son maçı da kazanarak Süper Lig'e yükselme hakkını elde etti. Kulüp başkanı Aslan Bolat'tır; başarının ardından 2026 Nisan'ında Vali Önder Bakan'ın, milletvekillerinin ve belediye başkanı Turgay Sevindi'nin katıldığı bir yemek düzenlendi. Kulübün adı, Amasya Genelgesi'nin 22 Haziran 1919 tarihli yayımına gönderme yapar görünür; ancak bu bağlantıyı belgeleyen bir kaynağa ulaşılamamıştır. Taşova Belediyesi Spor Kulübü de erkekler hentbolunda 2. Lig'den 1. Lig'e çıkmıştır.

Şehzadeler Voleybol, Yeni Amasya Spor Salonu'nu kullanan ve kadınlar 2. Lig'inde mücadele eden voleybol takımıdır. Aynı salonda Amasya Atatürk Lisesi SK'nın kadın hentbol takımı da 2. Lig'de oynar. Salon hokeyi ise özel bir okul kulübü çevresinde gelişmiştir: 2011'de kurulan Kutlubey Okulları'nın spor kulübü, salon hokeyi Süper Ligi'nde dokuz takım arasında beşinci sıradadır.

Okullar, Üniversite ve Gençlik Merkezleri

Amasya'da sporun tabana yayılmasında okulların payı büyüktür. Okullar arası müsabakalar, il çapındaki turnuvalar ve amatör ligler, gençlere hem düzenli bir antrenman ortamı hem de takım disiplini kazandırır. Amasya Üniversitesi bu zincirin en yüksek halkasıdır: 1974'te açılan Eğitim Fakültesi'nin temeline dayanan üniversite, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği programı yürütür, öğrenci kulüpleri arasında Sporseverler Kulübü'ne sahiptir ve 2016'da hizmete giren, 25x6 metre ölçülerindeki yarı olimpik kapalı yüzme havuzuyla kente bir de su sporları alanı kazandırmıştır. Üniversitenin 1997'de kurulduğu bildirilen futbol kulübü, Amasya Üniversitesi GSK, bugünkü Amasyaspor FK'nın kökenidir.

İlçelerde gençlik merkezleri de spor çalışmalarına alan açar. Merzifon Gençlik Merkezi'nin açılışında Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, genç halterci Zehranur Aslan'ın adının merkeze verileceğini açıkladı.

Tesisler

Kentin başlıca futbol sahası 12 Haziran Stadyumu'dur. Kapalı salon olarak Yeni Amasya Spor Salonu 2.500 kişilik kapasitelidir ve kayıtlarda son işlem tarihi 2017'dir; voleybol ve hentbol müsabakaları burada oynanır. İlçelerde Merzifon İlçe Stadı 5.450 seyirci alır; Suluova Mahmut Demir Spor Salonu 500, Gümüşhacıköy Spor Salonu ise 300 kişiliktir. Yarı olimpik ölçüdeki kapalı yüzme havuzları üç ayrı kurumun işletmesindedir: Merzifon Belediyesi'nin 2013 tarihli havuzu (25x6 metre, 250 kişilik), Amasya Belediyesi'nin 2015 tarihli havuzu (25x7 metre, 500 kişilik) ve Amasya Üniversitesi'nin 2016 tarihli havuzu (25x6 metre, 250 kişilik). Bu tesislerin çoğunun 2010'lu yıllarda yenilendiği ya da açıldığı görülür.

Güreş: Hamit Kaplan ve Mahmut Demir

Güreş, Amasya'nın uluslararası alanda en çok ses getiren branşı olmuştur. Hamamözü doğumlu Hamit Kaplan (doğum tarihi kaynaklarda 20 Eylül 1933 ya da 1934 olarak geçer) gençliğinde yağlı güreşe başladı, sonra dayısı ve hocası Adil Candemir'in yardımıyla minder güreşine geçti. 1954'te millî takıma seçildi, 1956 Melbourne Olimpiyatları'nda serbest stil +87 kiloda finalde Bulgar Hüseyin Mehmedov'u 3-0 yenerek olimpiyat şampiyonu oldu, 1957 Dünya Şampiyonası'nda da altın madalya kazandı. Kaplan'ın kaç kez millî mayo giydiği kaynaklarda farklıdır: bir kayıtta 115, Amasya Valiliği'nin anma duyurusunda 175 olarak geçer. 5 Ocak 1976'da Çorum'da geçirdiği trafik kazasında 41 yaşında öldü; Hamamözü'ndeki evi 2012'de müzeye çevrildi, 2023'te onu anlatan "Pehlivan" adlı belgesel gösterime girdi.

Suluova Dereköy'de 21 Ocak 1970'te doğan Mahmut Demir ise 1984'te güreşe başladı ve 1996 Atlanta Olimpiyatları'nda 130 kiloda finalde Aleksey Medvedev'i yenerek serbest güreşte 28 yıl sonra Türkiye'ye altın madalya kazandırdı. Millî mayoyu 220 kez giyen güreşçi dünya literatüründe "Türk Tankı" lakabıyla anılır. 1997'de güreşi bıraktı ve Amasya Şekerspor Kulübü'nün onursal başkanı oldu; bu kulüp 2006'da FILA Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nı kazandı. Suluova'daki spor salonu onun adını taşır.

Yeni Kuşak

Merzifonlu 16 yaşındaki halterci Zehranur Aslan, Temmuz 2026'da Kolombiya'da düzenlenen Yıldızlar Dünya Halter Şampiyonası'nda koparmada 86, silkmede 112 kilogram kaldırdı ve toplam 198 kilogramla altın madalya kazandı. Antrenörü Recep Arslan'dır.

Kronoloji

1932: Halkevleri açılmaya başladı; spor kolları da bu kurumların içinde yer aldı.

1956: Hamamözülü Hamit Kaplan, Melbourne'de serbest güreşte olimpiyat şampiyonu oldu.

1967: Amasyaspor kuruldu; 12 Haziran Stadyumu tamamlandı.

1968: Amasyaspor lig mücadelesine başladı; Merzifonspor kuruldu.

1981: Amasyaspor, Amasya 1. Amatör Ligi şampiyonluğuyla ikinci kademede yer aldı.

1984: Üçüncü lig yeniden kuruldu; Merzifonspor profesyonel ligde.

1996: Suluovalı Mahmut Demir, Atlanta Olimpiyatları'nda altın madalya kazandı.

1997-98: Amasyaspor üçüncü kademede ikinci olarak yükseldi.

2005: Amasyaspor ekonomik sebeplerle kapandı.

2011: Amasya Üniversitesi GSK, Yeni Amasyaspor adını aldı.

2012-2014: 12 Haziran Stadyumu yenilendi; 12 Ekim 2014'te yeniden açıldı.

2019: Kulüp Amasyaspor 1968 FK adını aldı.

2021-22: Kulüp ilk kez üçüncü lige yükseldi.

2022: Kulüp adını Amasyaspor FK olarak değiştirdi.

2026: Amasya 22 Haziran Spor Kulübü hentbol Süper Ligi'ne yükseldi; Zehranur Aslan genç dünya şampiyonu oldu.

Kaynakça

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar