Özgün Metin

Vezin: Mef'ûlü Mefâ'îlü Mefâ'îlü Fe'ûlün

'Işkuñ bu gönülde olalıdan beru peydâ
Tutdum yüzini sana ben ey şâh-ı dilâver

Günümüz Türkçesiyle

1. Aşkın bu gönülde belirdiğinden beri, ey yiğit şah, ben onun yüzünü sana çevirdim.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Dîvânçe'nin sonunda, iki beyitlik Arapça şiirden sonra gelen iki müfred beyitten ilkidir. Müfred, tek başına duran beyit demektir. Vezin hezec bahrinin Mef'ûlü Mefâ'îlü Mefâ'îlü Fe'ûlün kalıbıdır; bu vezin divançede 11. ve 23. gazellerde de kullanılmıştır. Başlıktaki dua "Tayyeballâhü enfâsehü"dür (Allah nefeslerini hoş kılsın). İki mısra birbiriyle kafiyeli değildir ("peydâ" ve "dilâver"). Bu yüzden beyit bir gazelin açılış beyti olamaz. Kayıp bir gazelin iç beyitlerinden biri olması mümkündür, ancak bu bir çıkarımdır. Beytin hangi kaynaktan alındığı Kılıç'ın neşrinde belirtilmez. Şairin hayatı, eserleri ve divançenin durumu Şehzade Korkut (Harîmî): Edebî Kişiliği, Eserleri ve Şiirleri yazısında anlatılmıştır.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit, aşkın gönülde belirişini bir yöneliş olarak anlatır. Aşk gönle düşünce âşık gönlünün yüzünü sevgiliye çevirmiştir. "Yüz tutmak" deyimi bir yöne dönmek ve bir şeye yönelmek anlamındadır ve namazda kıbleye dönmeyi de hatırlatır. Sevgiliye "şâh-ı dilâver" (yiğit şah) diye seslenilir. Divan şiirinde sevgili sık sık bir hükümdar olarak anılır. "Dilâver" kelimesi ise gönül (dil) kelimesini barındırdığı için beyitteki "gönül" kelimesiyle ses bakımından yakınlık kurar. Beyitte gönül, aşk ve yönelme kelimeleri az sözle bir bağlılık beyanı oluşturur.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Harîmî (Şehzade Korkut), Dîvânçe, Millet Kütüphanesi, Ali Emîrî, Manzum Eserler nr. 104.

Akademik çalışmalar

  • Filiz Kılıç, "Osmanlı Hanedanında Bir Şair: Şehzade Korkut", Bilig (Ahmet Yesevi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi), 2, Yaz 1996, s. 203–219 (Dîvânçe metni s. 209–218; Dîvânçe sonundaki 1. müfred beyit, s. 218). teis.yesevi.edu.tr

Kitaplar