AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ebûbekir Bey-Emîr Alizâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 86 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Halfet Gâzi evlâd-ı kirâmından İshâk Bey ibn-i el-Hâc Emîr Ali Bey bin Süleyman Bey bin Ali Bey’in mahdûmudur. Kaz’asker Hasan Çelebi yeğeni olup Sultân Murâd Hân-ı Sânî devrinde kibâr-ı ümerâdan iken Amasya vâlisi Sultân Ahmed ve Alâeddîn Beylerin nezdinde vilâyet muhâfızı oldu. 847’de Varna harbinde şehîden vefât etdi. [257]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Halfet Gâzi'nin değerli soyundan İshâk Bey bin Hacı Emîr Ali Bey bin Süleyman Bey bin Ali Bey'in oğludur. Kazasker Hasan Çelebi'nin yeğeni olup Sultan II. Murâd Han devrinde büyük emirlerden iken Amasya valileri Sultan Ahmed ve Alâeddîn Beylerin yanında vilayet muhafızı oldu. 847'de [1443-44] Varna savaşında şehit düştü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • evlâd-ı kirâm: değerli evlatlar, soyundan gelenler
  • kibâr-ı ümerâ: büyük emirler
  • nezd: yan, katında
  • vilâyet muhâfızı: sancağın güvenliğinden ve savunmasından sorumlu bey
  • şehîden: şehit olarak

Aile Bağı

Bu Ebûbekir Bey, iki madde önce anlatılan Halfet Gâzi soyundan Hacı Ebûbekir Bey ile aynı aileden, ancak bir kuşak sonrasındandır. Her iki maddede de soy, Süleyman Bey oğlu Ali Bey'e ve onun oğlu Hacı (Alâeddîn) Ali Bey'e çıkar. Önceki maddedeki Ebûbekir Bey, Hacı Ali Bey'in oğlu ve kazasker Hasan Çelebi'nin kardeşidir. Bu maddedeki Ebûbekir Bey ise Hacı Ali Bey'in bir başka oğlu olan İshâk Bey'in oğludur. Dolayısıyla kazasker Hasan Çelebi de, önceki maddenin Ebûbekir Bey'i de onun amcasıdır; Hüsameddin'in "Hasan Çelebi yeğeni" kaydı bu bağı gösterir.

Amasya'daki Şehzadeler

Ebûbekir Bey'in yanında muhafızlık yaptığı iki şehzade, II. Murad'ın oğullarıdır. Büyük Ahmed diye de anılan Şehzade Ahmed Çelebi 1420'de Amasya'da doğmuş, Yörgüç Paşa'nın 1435'te Edirne muhafızlığına gönderilmesinden sonra Amasya sancakbeyi olmuş, üç yıl kadar bu görevde kaldıktan sonra 1438'de Amasya'da ölmüştür. Şehzade Alâeddin Ali Çelebi ise 1425'te Edirne'de doğmuş, 1440'ta on beş yaşında Amasya sancakbeyliğine getirilmiştir; lalası önce Yörgüç Paşa, onun 1441'deki ölümünden sonra Paşazâde Mehmed Efendi olmuştur. Alâeddin, babasının emriyle 1443'te Karamanoğulları'na karşı yapılan sefere katılmış, dönüşte Bursa yakınlarında at koştururken geçirdiği bir kaza sonucu ölmüş ve Bursa'da Muradiye Külliyesi'ne gömülmüştür. Hüsameddin'in "vilayet muhafızı" dediği görev, bu genç şehzadelerin sancak yönetiminde yanlarında bulunan yerli beylerin yerine işaret eder.

Varna Savaşı ve Tarih Farkı

Varna Savaşı, 10 Kasım 1444'te, Kral I. Ulászló komutasındaki Macar, Leh, Eflak ve Balkan kuvvetlerinden oluşan Haçlı ordusu ile II. Murad'ın ordusu arasında bugünkü Bulgaristan'da, Varna yakınında yapılmış ve Osmanlıların kesin zaferiyle sonuçlanmıştır. Osmanlı ordusu yay biçiminde dizilmiş, sağ kanatta Rumeli sipahileri, merkezde Karaca Paşa komutasında Anadolu birlikleri yer almıştı. Anadolu sancaklarından gelen bir bey olarak Ebûbekir Bey'in bu merkez birlikleri içinde savaşmış olması akla yakındır; ancak bunu gösteren bir kayda rastlanmadı.

Hüsameddin ölüm yılını 847 olarak verir. 10 Kasım 1444 ise hicrî 848 yılının Receb ayına düşer; 847 yılı Nisan 1444'te sona ermişti. Bu nedenle ya Hüsameddin'in verdiği yıl bir yıl erkendir ya da Ebûbekir Bey, Varna'yı önceleyen 1443-44 seferleri sırasında ölmüştür. Ebûbekir Bey'in adına Varna'yı anlatan genel kaynaklarda rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 86–86. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler