Özgün Metin

Vezin: Fâ'ilâtün Fâ'ilâtün Fâ'ilâtün Fâ'ilün

Nâṣıhâ nuṣhuñ es̱er itmez bana şimdengirü
Ben harâbât ehline virdüm rızâ şimdengirü
Bûy-ı zülf-i yâr âfâkı mu'attar eyledi
Ey ṣabâ lâzım degül müşk-ı Hıtâ şimdengirü
Yâr ile ağyâr çünkim bir yaña olmış durur
Ey ecel biz de olalum bir yana şimdengirü
Hübluk rahmi tarîki sende olmışdur temâm
Gelmeye mis̱lüñ cihâna dilberâ şimdengirü
Ol tabîb-i cân Harîmî hastesin yâd eylemez
Ey ecel bâri hekîm ol kıl devâ şimdengirü

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey öğüt veren, öğüdün bundan sonra bana tesir etmez; ben bundan sonra meyhane ehline gönül rızası verdim.

2. Sevgilinin zülfünün kokusu ufukları güzel kokuya boğdu; ey saba, bundan sonra Hıtâ miskine gerek yok.

3. Sevgili ile rakip bir tarafa geçtiğine göre, ey ecel, bundan sonra biz de bir yana olalım.

4. Güzelliğin merhamet yolu sende tamamlanmıştır; ey dilber, bundan sonra dünyaya senin bir benzerin gelmez.

5. O can hekimi hastası Harîmî'yi anmaz; ey ecel, bari sen hekim ol, bundan sonra ona sen deva kıl.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beş beyitlik bir gazeldir ve Arap alfabesindeki vâv harfiyle biten şiirlerin ilkidir. Vezin remel bahrinin Fâ'ilâtün Fâ'ilâtün Fâ'ilâtün Fâ'ilün kalıbıdır. Redif "şimdengirü" (bundan sonra), kafiye "rızâ, Hıtâ, yana, dilberâ, devâ" kelimelerindeki "-â, -a" sesidir. Dijital dökümde ş olarak çıkan ṣ (sad) ve s̱ (se) harfleri kelimelerin aslına göre düzeltilmiştir. Şairin hayatı, eserleri ve divançenin durumu Şehzade Korkut (Harîmî): Edebî Kişiliği, Eserleri ve Şiirleri yazısında anlatılmıştır.

Anlam ve Söz Sanatları

"Şimdengirü" redifi her beyti bir dönüm noktası gibi kurar: bundan sonra öğüt dinlenmeyecek, misk aranmayacak, âşık ölümün yanına geçecektir. İlk beyitte öğütçüye karşı meyhane ehli, yani dünyanın düzenini umursamayan rintler seçilir. Divan şiirinde harabat, zahitliğin karşısında duran içten ve gösterişsiz bir yaşayışın adıdır. İkinci beyitte Hıtâ, misk ceylanının yaşadığı Orta Asya ülkesidir. Sevgilinin zülfü bütün ufukları kokuya boğduğu için saba yelinin oradan misk getirmesine gerek kalmaz. Üçüncü beyitte sevgili ile rakip bir taraf olunca âşık da ecelle birlikte öbür tarafa geçer; ölüm burada âşığın tek müttefikidir. Son beyit bu düşünceyi tamamlar. Can hekimi olan sevgili hastasını unutunca âşık eceli hekimliğe çağırır. Ölümün bir deva olarak istenmesi gazelin en acı buluşudur ve "ecel" kelimesi iki beyitte tekrar edilerek gazelin sonunu hazırlar.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Harîmî (Şehzade Korkut), Dîvânçe, Millet Kütüphanesi, Ali Emîrî, Manzum Eserler nr. 104.

Akademik çalışmalar

  • Filiz Kılıç, "Osmanlı Hanedanında Bir Şair: Şehzade Korkut", Bilig (Ahmet Yesevi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi), 2, Yaz 1996, s. 203–219 (Dîvânçe metni s. 209–218; 28. gazel, s. 214). teis.yesevi.edu.tr

Kitaplar