Özgün Metin

Vezin: mefā‘īlün mefā‘īlün fe‘ūlün

Ḳanā‘at k’olmaya ṭoyulmaz aṣlā
Ḳızıl altundan olursa virāküñ

Günümüz Türkçesiyle

1. Kanaat olmadıkça (insan) asla doymaz; takımın (donanımın) kızıl altından olsa bile. ("Virāk" kelimesinin anlamı için yoruma bakınız.)

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Neşirdeki üçüncü müfred "mefā‘īlün mefā‘īlün fe‘ūlün" vezniyle yazılmış tek beyittir; mısralar "aṣlā" ve "virāküñ" kelimeleriyle biter ve kafiyelenmez. Bu, Kubbealtı Lugatı'nın tek beyit ve kafiyesiz mısra diye tanımladığı müfred biçimidir. Ersoy girişte dokuz müfredin yalnız Vatikan nüshasında bulunduğunu ve hepsinin Türkçe olduğunu yazar. Kime ve ne zaman yazıldığı bilinmemektedir.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit 1. müfreddeki kanaat düşüncesini başka bir yönden söyler: kanaati olmayan kişi, ne kadar zengin olursa olsun doymaz. "Ṭoyulmaz" (doyulmaz) fiili gündelik dilden gelir ve hükme somut bir ağırlık verir. "Kızıl altun" saf ve değerli altının adıdır; zenginliğin en parlak görüntüsü bile doymak bilmeyen gönle yetmez.

"Virāk" kelimesi neşirde açıklanmaz ve sözlüklerde bu biçimiyle bulamadık. Kubbealtı Lugatı'nın savaş aleti, silah ve hazırlık, malzeme, teçhizat diye açıkladığı "yarak" kelimesinin bir okuması olabilir; aktarımdaki "takım, donanım" karşılığı bu tahmine dayanır (bizim okumamızdır). Kelime başka bir anlama geliyorsa da beytin ana fikri değişmez: dış süs ne kadar değerli olursa olsun, kanaat yoksa doyum da yoktur.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar