Amasyalıdır. Devecioğlu Hüsâmeddîn Timur Hân evlâdından ve Amasya ümerâsından Koç Hüseyin Bey bin Ali Bey bin Osmân Paşa bin Hüsâmeddîn Timur Hân’ın mahdûmudur. [65] Sultân Murâd-ı Sânî devrinde Sancakbeyi olarak yararlıklar gösterdi. Varna muhârebesinde şecâati görüldü. Sivas beyi olup 856 senesi muharreminde vefât etdi.
Kibâr-ı ümerâdan ve guzâtdan bir zât idi. Mahdûmları Hüseyin, Mehmed Beylerdir. Halîlesi Sekine Hâtun binti Seyyid Bey olup Mehmed Bey 857 muharreminde vefât etdi. Vâlidesi Sekine Hâtun, sene-i mezbûre saferinde Edirne’de Hüseyin Beyle verâset mes’elesinden alâ sebîli’t-tehârüc sulh olduğuna dâir aldığı bir hücceti görüldü. İshak Bey’in birâderleri Yûsuf, Koçî Beylerdir.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Devecioğlu Hüsâmeddîn Timur Han'ın soyundan ve Amasya emirlerinden Koç Hüseyin Bey bin Ali Bey bin Osman Paşa bin Hüsâmeddîn Timur Han'ın oğludur. II. Sultan Murad devrinde sancak beyi olarak yararlılıklar gösterdi. Varna savaşında cesareti görüldü. Sivas beyi olup 856 yılı muharreminde [Ocak 1452] vefat etti.
Büyük emirlerden ve gazilerden biriydi. Oğulları Hüseyin ve Mehmed Beylerdir. Eşi Seyyid Bey'in kızı Sekine Hatun'dur; Mehmed Bey 857 muharreminde [Aralık 1452-Ocak 1453] vefat etti. Annesi Sekine Hatun, aynı yılın safer ayında Edirne'de Hüseyin Bey'le miras meselesinden dolayı, belli bir bedel karşılığı mirastan çekilme yoluyla anlaştıklarına dair aldığı bir hüccet (mahkeme belgesi) görüldü. İshak Bey'in kardeşleri Yûsuf ve Koçî Beylerdir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mahdûm: oğul
- evlâd: soyundan gelenler, çocuklar ve torunlar
- ümerâ: emirler, beyler
- sancakbeyi: bir sancağın (idari bölgenin) yöneticisi ve komutanı
- şecâat: cesaret, yiğitlik
- kibâr-ı ümerâ: büyük emirler, ileri gelen beyler
- guzât: gaziler, din uğruna savaşanlar
- halîle: eş, hanım
- vâlide: anne
- verâset: mirasçılık, miras
- alâ sebîli't-tehârüc: mirasçılardan birinin belli bir karşılık alıp mirastaki payından çekilmesi yoluyla
- sulh: anlaşma, uzlaşma
- hüccet: mahkeme belgesi, resmî kayıt
Koç Hüseyin Bey'in Soyu
Madde, İshak Bey'i babası Koç Hüseyin Bey üzerinden tanıtır; Hüsameddin dokuzuncu ciltte Koç Hüseyin Bey'in kendisine ayrı bir madde yazmıştır. Ona göre Koç Hüseyin Bey, Ali Bey'in oğludur ve Hacı Şadgeldi Paşa devrinde Amasya'nın emirlerindendir. Şadgeldi'den sonra Sultan Murad Hünkâr'a boyun eğerek ileri gelenlerden olmuş, Yıldırım Bayezid'in bütün savaşlarında kendini göstermiş, bir süre Canik, sonra Tokat emiri olmuştur. 804'te [1401-02] Timur savaşında da hizmet ve cesaret göstermiş, Çelebi Sultan Mehmed'in yanında kalmış ve onun iktidarına kadar bağlılıkla hizmet etmiştir. 819'da [1416-17] Şehzade Mustafa ile yapılan savaşta sadrazam Hacı Halil Paşa ile birlikte ölmüştür. Oğulları Yûsuf, İshak ve Koçî Beylerdir; İshak'ın oğulları Hüseyin ve Mehmed'in de tanınmış olduğu yazılır.
Üçüncü ciltte ise Hüseyin Bey'in babası olarak başka bir ad geçer. Orada Develü Karahisarı emiri Osman Paşa'nın küçük oğlu Koç Hüseyin Bey'in Amasya'da Hacı Şadgeldi Paşa'nın yanında kaldığı anlatılır. Aynı ciltte Amasya emiri Ahmed Bey'in "Timurhanoğlu Koç Hüseyin Bey'i Çorum emiri atadığı" yazılır. Böylece Koç Hüseyin Bey'in babası olarak Ali Bey de, Osman Paşa da anılmaktadır; Hüsameddin bu farkı açıklamaz. Kitap, Devecioğlu ailesinin Şadgeldi'nin müttefiki olduğunu da anlatır: Şadgeldi, Osmancık kalesinin kuşatılmasında Devecioğlu Hüseyin Bey'le birlikte hareket etmiştir ve Devecioğlu Timur Han ile Osmancık ve Çorum emirleri arasındaki eski husumetten yararlanmıştır.
Varna Savaşı ve Sivas
Varna Savaşı, 10 Kasım 1444'te II. Murad komutasındaki Osmanlı ordusu ile Polonya-Macaristan kralı Vladislav ve Hunyadi'nin Haçlı ordusu arasında yapılmış ve Osmanlı zaferiyle bitmiştir. Savaştan önce II. Murad, Ağustos 1444'te Karamanoğulları'yla barış yaptıktan sonra oğlu II. Mehmed'e tahtı bırakmış, ancak Haçlı hazırlığı üzerine yeniden orduyu yönetmek üzere çağrılmıştır. Hüsameddin'in üçüncü ciltteki "Mehmed Paşa" maddesi, Amasya'dan bu savaşta şehit düşenler arasında Bosna fâtihi İsa Beyzâde İshak ile Şâdî Beyzâde Burâk Bey'i ve Yörgüç Paşazâde Hızır ve Mustafa Beyleri sayar. Koçoğlu İshak Bey bu listede yoktur; nitekim madde onun savaştan sonra Sivas beyi iken öldüğünü yazar. Savaşta ne yaptığına dair başka bir ayrıntı kitapta bulunmamaktadır.
İshak Bey'in oğlu Hüseyin Paşa için Hüsameddin dokuzuncu ciltte ayrı bir madde yazmıştır. Ona göre Hüseyin Paşa Amasya alaybeyi olarak birçok savaşa katılmış, 857'de [1452-53] İstanbul'un fethindeki hizmetiyle mirliva olmuş, sonra Ankara ve Sivas beylerbeyi olarak Uzun Hasan'ın saldırılarına karşı Amasya'nın sınırını korumuş ve 878'de [1473] Uzun Hasan savaşında kendini gösterdikten sonra ölmüştür. Hüseyin Paşa'nın oğlu Cizyedâr Muhyiddîn Mehmed Bey'dir. İshak'ın kardeşi Yûsuf'un oğlu Emîr Bey ise "Koçîzâde" diye anılır ve 897'de [1491-92] "Fahrü'l-ümerâi'l-kibâr" unvanıyla görülür; Koçî Bey'in oğlu Cüneyd Bey de 905'te [1499-1500] Eğriboz savaşında ölmüştür. Böylece Koçoğulları, Hüsameddin'in anlatısında en az dört kuşak boyunca Osmanlı sancak beyi ve beylerbeyi çıkaran bir Amasya ailesi olarak görünür.
Aile Kayıtlarındaki Farklar
İshak Bey'in eşinin adı olarak yedinci ciltteki bu maddede "Sekine Hatun binti Seyyid Bey" yazılıdır. Dokuzuncu ciltte oğlu Mehmed'in annesi olarak Sekine Hatun'un "Cüneyd Bey'in kızı" olduğu söylenir; onuncu ciltte ise Sekine Hatun, "Seydî Ahmed Çelebi bin Abdulhay Çelebi'nin kızı ve Koçoğlu İshak Bey'in eşi" olarak anılır ve eşinden kalan çiftliğini vakfettiği, 860'tan sonra öldüğü belirtilir. Aynı kişinin üç farklı babası olması, kayıtların farklı belgelere dayanmasından ya da Hüsameddin'in notlarının düzeltilmemiş kalmasından kaynaklanabilir; kitap bunu açıklamaz. Mehmed Bey'in ölümü de bir yerde 856, burada 857 olarak verilir.
Koçoğlu İshak Bey ve ailesi hakkında Hüsameddin'in kitabı dışındaki kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Devecioğlu Hüsâmeddîn Timur Han, Osman Paşa ve Ali Bey'e dair de güvenilir bir kaynakta bilgi bulunamadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 283–283. amasya.bel.tr
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, 2022, 9. Cilt, "Hüseyin Bey-Koç" maddesi, s. 12 ve "Hüseyin Paşa-Koçzâde" maddesi, s. 13; 7. Cilt, "Emîr Bey-Koçoğlu" maddesi, s. 354; 8. Cilt, "Cüneyd Bey-Koçoğlu" maddesi, s. 533; 10. Cilt, "Sekîne Hâtun-Koçzâde zevcesi" maddesi, s. 278; 3. Cilt, "El-Hâc Seyfeddîn Şâdgeldi Paşa (1)", "Fahreddîn Ahmed Bey" ve "Mehmed Paşa" (s. 472–474) maddeleri.
Diğer kaynaklar