Özgün Metin

İstanbul 1306 baskısı, 35. gazelin 2. beyti; gazelin tamamı kaynakta verilmemiştir.

Rūz-ı meydān ez-zebān-ı tîġ bāşed baḥs̱-ı ʿaşḳ
Kār-ı ṭıflānest kerden ber-ser-i her kār baḥs̱

Günümüz Türkçesiyle

2. Savaş günü aşk tartışması kılıcın diliyle yapılır; her işin başında tartışmaya girişmek çocukların işidir.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit, İstanbul 1306 baskısındaki 35. gazelin ikinci beytidir. Seda Aydın bu beyti, Selîmî'nin Farsça gazellerinde padişah kimliğini âşık kimliğiyle birleştirdiğini gösterdiği makalesinde yiğitlik başlığı altında, savaş tasviri içeren beyitlere örnek olarak verir. "Baḥs̱" (tartışma) kelimesi iki mısraın sonunda tekrarlanır ve beytin anlamı bu tekrar üzerine kurulur. Selîmî'nin hayatı, Farsça divanı ve Türkçe şiirleri üzerindeki tartışma Yavuz Sultan Selim (Selîmî) ve şiirleri yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Anlam ve Söz Sanatları

"Zebān-ı tîġ" (kılıcın dili) istiaresi beytin merkezidir. Türkçede de kılıcın keskin kenarına "ağız" denir; Farsçada kılıcın "dili" hem bu keskin kenarı hem de meydanda söylenen son sözü anlatır. Şair aşkı bir tartışma konusu olmaktan çıkarır ve onu meydanda, eylemle ispat edilecek bir şey olarak görür. İkinci mısradaki "çocukların işi" sözü, her işin başında lafa dalmayı küçümser. Söz ile eylem arasındaki bu karşıtlık, 65. gazeldeki "mertlik davası lafla olmaz" sözünü hatırlatır. Aydın, Selîmî'nin gazellerinde kılıç anlamındaki "tîġ" kelimesinin 14 kez geçtiğini ve savaş meydanı anlamındaki "meydān" kelimesinin de kullanıldığını belirtir. Beyitte aşkın dili ile savaşın dili tek bir imgede birleşir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar