
Deyiş 1 — Seyrimde gezerken üç dilber gördüm
Kul Fakir'in seyrinde gördüğü üç güzel: ay, güneş ve yıldız imgeleri, ölmeden önce ölmek ve kâğıttan değil gönülden okuyan bir âşığın kendini anlatışı.

Kul Fakir'in seyrinde gördüğü üç güzel: ay, güneş ve yıldız imgeleri, ölmeden önce ölmek ve kâğıttan değil gönülden okuyan bir âşığın kendini anlatışı.

Sirâcî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı "yansun" redifli mütekerrir muhammes: padişahın pişmanlığı dileği ve Osmanoğullarının başına gelmemiş bir musibet.

Hayâlî-i Gülşenî'nin Şehzade Mustafa'nın ağzından yazdığı yirmi bentlik mersiye: "Ne yapayım, bana kıydın, devletli sultanım" nakaratı, elif ve devlet söz oyunları.

Kâdirî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: müsemmen başlayıp murabba süren on bir bent, bütün varlıkların yası, Hasbî'nin mersiyesiyle ortak bent ve Kerbelâ benzetmesi.

Selîmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı yedi bentlik murabba: "şehzadelerin şahini" nakaratı, Karaman'da tabut, hüma kuşu ve padişah yolunda kurban edilen can.

Mu'înî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı yetmiş yedi beyitlik terkib-i bend: sahte mektuplar, beyaz giysili şehzadenin otağa yürüyüşü, "dirîğ" redifli ağıt ve tarih beyti.

Hasbî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: "Âh Sultân Mustafâ eyvâh Sultân Mustafâ" nakaratlı yedi bent, evrenin yası, Kâdirî ile ortak bent ve Kur'an telmihleri.

Nisâyî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı ilk mersiye: "Ey şefkatsiz şah" nakaratıyla padişaha sitem, zehirli kadeh, Hallâc-ı Mansûr telmihi ve iki Mustafa.

Sâmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı yedi bentlik muaşşer: "Mustafa ne oldu, ne yaptın ey padişahım" nakaratı, Muhibbî mahlasına sitem ve şehzadenin suçsuzluğu.

Müdâmî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: "şaha itaat etti, başını ve canını feda etti" nakaratıyla yedi bent, Yusuf, Eyüp ve Yakub telmihleri, annenin yası.

Edirneli Nazmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı elli beyitlik terkib-i bend: zaman ve rüzgâr cinası, sitemsiz bir yas ve Bayezid ile Selim'e uzun ömür dileyen dua.

Bursalı Rahmî'nin Şehzade Mustafa için yazdığı beş bentlik terkib-i bend: dünyanın geçiciliği, iple mühürlenen hazine, Kerbelâ benzetmesi ve padişaha duayla biten son bent.

Fünûnî'nin Şehzade Mustafa mersiyesi: feleğe sitem, "zen-i mekkâr" tevriyesi, Karaman'a yürüyüşten otaktaki boğuşmaya ölüm sahnesi ve padişaha seslenen son bent.

Senâyî'nin Kınalızâde'de kalan iki beyti: remil noktalarıyla gaibi bilen müneccimin bile iz bulamadığı dudak ve başı kesilse de sevgiliyi anmayı bırakmayan aşk ehli.

Zamânî'nin Âşık Çelebi'de kalan iki beyti: zülüf zincirine ve çene kuyusuna düşen gönül, rakipleri peşinde gezdiren âşığı segban sanan bakışlar ve şairin mesleğiyle yaptığı şaka.

Nakkaş Şahkulu'nun Penâhî mahlasıyla söylediği Farsça beyit: efsanevi ressam Mânî'yi küçümseyen, kendini anlamların yüzünü açan asıl Mânî sayan bir ressam övünmesi.

Melîhî'nin Latîfî'de kalan üç beyitlik gazel parçası: gönlün gözü lanetlemesi, sevgilinin yüzünü Nur ve Duhan surelerine bağlayan mushaf benzetmesi ve tezkirelerdeki farklar.

Nigârî'nin Merzifon'dan sürgüne giderken arabada yazdığı "ne ‘aceb" redifli gazel: gelmeyen kurtarıcıya sitem, peygamber kıssaları ve sonda bir tövbe.

Gelibolulu Mustafa Âlî'nin Amasya sancakbeyi iken yazdığı yedi bentlik müseddes: kendini şahine benzeten bir şairin yakınmaları ve Amasya'yı feyz kaynağı sayan nakarat.

Nelmî'nin hocazâdesine tutulduğu günlerde irticalen yazdığı "etdim seni" redifli gazel: sevgilinin güzelliğini kendi aşkının eseri sayan bir âşığın sesi.

Merzifonlu Zeyniyye şeyhi Abdürrahîm-i Rûmî'nin bugüne kalan tek beyti: bilerek ve bilmeyerek işlenen hatalardan Allah'a yönelen sade bir tövbe sözü ve tezat sanatı.

Makâmî'nin Şehzade Ahmed'in Amasya sarayında Mihrî Hatun'a gönderdiği gazel: güneş ve ay hazinesi, nişancı zülüf, mihr kelimesiyle Mihrî adına yapılan oyun ve cevabı.

Sinoplu Seyfî'nin üç tezkirede kalan "kaşın" redifli gazeli: yay gibi gerilen kaş, kirpik okları ve bir göze tutulduğu için iki büklüm olan kaşın nükteli tasviri.

Derûnî-i Sânî'nin Şehzade Selim'in kapısında yazdığı sitemli muhammes bendi: gönül şehri yıkılan dervişin dünyayı hırslı muhatabına bağışlaması ve şairin kovuluşu.

Şikârî'nin Âşık Çelebi'de kalan matla ve makta beyti: taneye değil bilgine meyleden gönül ve eli beyitlerle dolu, keşkülle cerre çıkmış dilenciye benzeyen şair.

Kâmî'nin kayıp Yûsuf u Züleyhâ mesnevisinin Âşık Çelebi'nin kaydettiği ilk beyti: Allah'ın adıyla açılan ve her mektubun başına aşkın başlığını yazan kalem.

Ahdî'nin Zeyrekzâde Ânî'ye verdiği "olam gibi" redifli gazel: Kur'an falında çıkan Duhân suresi, falcının gördüğü lâm harfi ve zülfün kemendinde biten bir sevda.

Harîmî mahlaslı Şehzade Korkut'un Dîvânçe'sini açan gazel: dönüp gelen aşk ateşi, denize atılan şöhret defteri ve sırrını saklayamayan sarhoş âşığın melâmet yolu.

Mütenebbî'nin Seyfüddevle'ye yazdığı Cîmiyye kasidesinden, Hüsameddin'in Amasya'daki Ziyâre'ye bağladığı "biz Semendû'yu ziyaret ettik" beytini içeren beş beyit.

Kemalpaşazâde'nin Osmanlı tarihindeki Farsça Amasya övgüsü: Nil'den üstün bir cennet, Selsebil'e benzeyen ırmak, felek gibi dönen dolaplar ve verimli Merzifon ovası.

Cûdî'nin mezar taşına yazılmasını istediği gazel: şiirden başka kadeh içmeyen, kimseye el açmayan, deniz gibi derinleşip taşmayan bir ömrün yetmiş üçüncü yaşındaki muhasebesi.

Âzerî'nin ateş mahlasıyla övündüğü kıta: dünyanın temeli onun özüdür, cihan onun nuruyla aydınlanır; Âbî ile yaptığı mahlas atışmasının ilk yarısı.

Âbî'nin, ateş mahlaslı dostu Âzerî'ye su mahlasıyla verdiği cevap: ateş ne kadar keskin olsa da suyla söner, yıldırım bile suya düşünce çakmaz olur.

Çeşmî'nin Hüsameddin'de kalan kıtası: iki gözün durmadan ağladığı, son mısraında "Figânî göklere yükseldi gitdi" diyerek idam edilen şairi anan bir ağıt.

Edâyî'nin Şehzade Mustafa'ya sunduğu ve onu divan kâtipliğine taşıyan kasidenin matlaı: sevgilinin dudağındaki ben, gönül lalesinin kadehindeki hasret yarası olur.

Kara Müftîzâde Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'sini açan gazel: talihten şikâyet, cetvelli kâğıda benzeyen göğüs kemikleri ve ışığı karanlık olan bir baht yıldızı.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.