Erzurumlu Emrah'ın Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: sitemkâr sevgili, başkasını kayıran felek ve hû çeken âşık; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Hilmî Dede'nin Mir Hamza Nigârî'yi taşlayan kıt'ası: tarikatın amacı zühd ve takva, Nigâr ve Leylâ tevriyeleri ve ârifin gönlünü bağlayamayan bir Karabağ.
Eyüb Sabrî'nin Merzifon Cönkü'nde kalan kalenderîsinin matlaı: peri yüzlü, bakışlarıyla işaret veren ama ele geçmeyen güzel ve âşığın yanışı.
"Dilber" redifli bir aşk deyişi: kaşlarda besmele, gözlerde ayet gören Bektaşî imgeleri, dost bakışlı aslan pençeli sevgili ve dostun dosta kavuşma vakti.
Sirâcî'nin ikinci Şehzade Mustafa mersiyesi: ikinci Yusuf'a kıyan kardeşler, "kocakarı felek" tevriyesi, Kerbelâ benzetmesi ve başladığı beyitle biten terkib-i bend.
Hasbî'nin Şehzade Mustafa'nın ölümüne düştüğü yedi beyitlik tarih kıt'ası: "tokuz yüz altmış" (960), Âşık Çelebi ve Kınalızâde'deki iki metin ve teslimiyet dili.
Nisâyî'nin ikinci Şehzade Mustafa mersiyesi: "Urus câdûsı" diye anılan Hürrem Sultan, fetvayı veren müftiye beddua, padişaha ahiret hatırlatması ve annenin acısı.
Edirneli Nazmî'nin Şehzade Mustafa'yı öven kasidesinden kalan üç beyit: şehzadenin kapısında kul olma isteği ve onun devrinde doğudan batıya fetihler beklentisi.
Senâyî'nin tatlılık ve taş yürek üzerine iki beyti: şekerciyi şaşırtan söz, yakuta renk veren dudak ve sararmış bedenin tozunu mürdesenk olarak sunan âşık.
Zamânî'nin üç tezkirede yer alan matlaı: ayva tüyleri yüzünden tozlanan bir gönül ve paslanan dünya aynası; hat, gubar ve jeng imgeleriyle güzelliğin solmaya başlaması.
Penâhî mahlaslı nakkaş Şahkulu'nun Türkçe beyti: göğüsteki yarayı bir güzelin hatırası olarak gül gibi saklayan âşık, gözyaşına seslenişi ve renk benzerliğine dayanan imge.
Melîhî'nin alfabe harfleri sırasıyla kurduğu kasideden yedi beyit: sevgilinin boyuna özenen servi, toprakla Süreyya, hat türleriyle örülen son beyit ve okunuş meselesi.
Nigârî'nin Amasya ulemasına yönelttiği dört mısralık hiciv: vaize yem, eşeğe semer, sofuya lokma; Hüsameddin'in tek tek adlandırdığı hedefler.
Nelmî'nin gönlüne seslendiği iki beyitlik kıt‘a: aranan dostun insanın kendisinde olduğu ve dünya güzelleri arasında vefa bulunmadığı üzerine sade bir öğüt.
Mustafa Vâzıh'ın iç kafiyeli recez gazeli: kıyamet koparan bir boy, kan döken bakışlar, Nûn ve Kâfirûn surelerine benzetilen kaşlar ve gözler.
Makâmî'nin Âşık Çelebi'de "Cevâb-ı Makâmî" başlığıyla da geçen gazeli: okunması güç aşk kitabı, canından başka verecek şeyi olmayan âşık ve eşek başına benzetilen rakip.
Sinoplu Seyfî'nin Tursun adlı sahtekârın sürülmesini isteyen arzına eklediği beyit: ad ile "dursun" fiili arasında kurulan cinas ve II. Bayezid'in beklediği beyitler.
Derûnî-i Sânî'nin Âgehî'ye nazire bahariyesinden kalan beş beyit: bahar bahçesi bir deniz olur, çiçekler yelken, selvi direk, yasemen halat; ten gemisi karaya oturur.
Şikârî'nin rindane matlaı: vefa sokağının başını cennet sarayına, bugünün sevgilisini yarının huri ve gılmanına tercih eden, yarın ile bugün tezadına dayalı beyit.
Kâmî'nin kayıp Yûsuf u Züleyhâ'sının başındaki münacat: kuyudan tahta uzanan Yusuf kıssasının her sahnesine bağlanan beş dilek ve Latîfî ile Âşık Çelebi'nin farkları.
Âşık Çelebi'nin Zeyrekzâde Ânî'den aktardığı iki beyit: ecel akşamına benzetilen ayva tüyü ve tezkirelerin en sevdiği, billur dağın önündeki ince bel tevriyesi.
Harîmî'nin vefasız sevgiliden yakınan gazeli: Leylâ saçına tutkun gönül, saba rüzgârıyla istenen ayak tozu ve kan içen büyücü göze söylenen "hoş geldin".
Mütenebbî'nin Seyfüddevle'nin Harşene varoşlarında konaklamasını anlatan beyti; Hüsameddin'in Amasya Kalesi'ne bağladığı Harşene adı ve Charsianon tartışması.
Âkif'in divanındaki na't: şeriat ve Peygamber övgüsü, savaş alanını gül bahçesine benzeten tasvir, dört imam, şeyhülislam methi ve yetim kalmış şairin dileği.
Kemalpaşazâde'nin Amasya'yı ve Sevâdiye semtini öven Türkçe manzumesi: Kevser suyu gibi ırmak, amber kokulu toprak, dünya gözünün bebeği ve yedi iklimin beni.
Cûdî'nin 1915'te kendi eliyle yazıp Hüsameddin'e hediye ettiği 78 beyitlik "Harb-i Umûmî" kasidesi: ateşin ve savaşın yasası, Rusya, İngiltere ve Birinci Dünya Savaşı.
Sevgilinin gül yüzünden irfan feyzi alan gönlün sözlerini susamışlara berrak su diye sunduğu üç beyitlik fahriye; Âbî'ye mi Kelâmî'ye mi ait olduğu tartışmalı.
Çeşmî'nin matlaı: sevgilinin yüzündeki ayva tüyünü padişah fermanına benzeten ve hattat Pâdişâh Ahmed Çelebi'nin "hatt-ı Pâdişâhî"sine gönderme yapan beyit.
Edâyî'nin Hüsameddin'in aktardığı matlaı: sevgiliyi rakipleriyle birlikte baş üstünde tutmak, gülü dikeniyle başa takmak gibi; deyim, gül-diken mazmunu ve tekrar.
Her şeyi kendi özünde bulan bir ârifin sesi: Fedâî Baba'nın "özümde buldum" redifli koşması, Âdem'e öğretilen isimler ve Hurûfî "Âdem hattı".
Selîmî'nin savaş gazeli: Kaf'tan Kaf'a uzanan düşman ordusu, sabah gibi kınından çıkan kılıç ve kılıç aynası gibi saf gönül; Latîfî'nin yiğitlik örneği saydığı matla.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin öğüt verirken gönlü kapan bir güzeli divan mazmunlarıyla anlattığı yedi beyitlik mesnevi; servi boy, Yemen kılıcı kaşlar ve aşk medresesi.
Kadı Burhaneddin'in gönlünü Amasya'ya benzettiği gazel beyti: sevgilinin gözü gönül şehrini harap eder, aynı gözün hayali onu yeniden mamur edebilir.
Hızrî'nin Âb-ı Hayât mesnevisinden sır saklamanın erdemi üzerine dört beyit: akıllı ile cahil karşıtlığı, "dil" kelimesiyle kurulan cinas ve er ile server ayrımı.
Elçin'in Gevherî'nin adını Mehmed saymasına dayanak olan mahlas dörtlüğü: aşkın sırdaşlığı, bitmeyen ayrılık acısı ve sevgilinin buyruğuna teslim olan garip kul.
Ahmedî'nin İskendernâme'sinden kirpi ile samur örneğine dayanan iki beyit: dikeni canını koruyan kirpi, yumuşaklığı kanını döken samur ve düşmana aman vermenin bedeli.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.