Şehzade Bayezid'in Amasya'daki defterdarı, münşî ve hattat Tâcî Bey'in tezkirelerde ve nazire mecmualarında kalan beyitleri, kayıp münşeatı ve tartışmalı hayatı.
Amasyalı Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin Arapça kasideleri, Münşeât'ı, akâid manzumesi, Amasya'yı öven Hayrü'l-ahlâm'ı ve tezkirelerde kalan Türkçe beyitleri.
Şehzade Ahmed'in nişancısı Amasyalı Münîrî'nin divanı, Mihr ü Müşterî tercümesi ve Siyer-i Nebî'si; Amasya gazeli, Lâdik mesnevisi ve oğullarına yazdığı mersiyeden örnekler.
Celîlî'ye bağlanan mescit gazeli: sevgiliyi görünce sırtını mihraba dönen imam, kaş ile mihrap, sehiv secdesi tevriyesi ve tekkeye giden gösterişçilere sitem.
Müeyyedzâde Abdülhay Efendi'nin Kanuni'nin Diyarbekir tayini üzerine söylediği beyit: kader ve kadılık anlamlı "kazâ" ile "Kara Amid"e giden kadının yakınması.
Niyâzî Abdürrahîm Efendi'nin Kınalızâde'de kalan tek gazeli: sümbül ile gülden kurulan bahar bahçesi, gam okyanusunda gönül gemisi ve rüzgârda kalan bir öpücük.
Kelâmî, Sükûtî ve Bezmî mahlaslarıyla oynayan beyit: söz söylenir, susmak altın bağışlar, tınlamanın da serveti vardır; Şâmî Mustafa Bey meclisinden kalan bir nükte.
Sâhib Divanı'nı açan münâcât: kâkül, kaş, ayva tüyü ve benden kurtuluş dileği, Âl-i Abâ ile kırmızı gül arasında cinas ve sorgu gününde dilsiz kalmama duası.
Avnî divanının açılış gazeli: yüzü bayram hilaline, saçı İsrâ gecesine, bakışı Musa'nın eline, dudağı İsa'nın nefesine benzetilen sevgiliyi öven beş beyit.
Sehî, Latîfî ve Kınalızâde'nin II. Murad'a verdiği iki beyit: sâkîden dünkü şarabı, sazlardan ses isteyen ve meclis neşesini ölüm düşüncesine bağlayan bir gazel başı.
Kitabı besmeleden sonra açan yirmi sekiz beyit: Allah'a hamd, “zâtın aynası” diye anılan Hz. Muhammed'e övgü, dört halife ve bütün ashaba selâm.
Kayıp divanından kalan tek gazel: Sârım, kalem kamışına dönmüş bedeni, sancak alemine yazılmış kaşları ve ay ile güneşi saklayan hokkabaz feleği anlatır.
Remzî'nin tezkirelerden derlenen dört beyitlik gazel parçası: ikinci mısraı Enbiyâ suresinden bir âyetle kapanan, yok ağızla kıl beli anan şarap ve gam beyitleri.
Sebâtî'nin, Nigârî'nin oğlu Sirâceddin'in 1291'deki ölümüne yazdığı, adı "kandil" sözüyle anan ve yılı "bî-cân ey dirîġ" sözüne gizleyen on beyitlik mersiye.
Kara Müftü İsmâil Hâtif Efendi'nin oğlu Mustafa Vâzıh'ın doğumuna 1177'de düşürdüğü, yılı "cānım oġlum" sözüne gizleyen ve bugüne kalan tek beyti.
Ârifî Ahmed Paşa'dan kalan tek beyit: Hak yolundakinin halka baş eğmeyişini rüzgâra eğilmeyen minareyle anlatan söz, "kâmet" kelimesinin iki anlamı ve şairin hayatı.
Şevkî'nin Seyyid soyundan bir güzel için söylediği kıta: yüzdeki peygamber nuru, salavat ve kara saçı yeniden karalayan ayva tüyü üzerine kurulmuş yazı ve müsvedde oyunu.
Yavuz Selim'in meclisinden geri çevrilen Mihaliç kadısının, bütün talihsizliğin suçunu Üsküplü İshak Çelebi'nin kötü huyuna yüklediği şakacı beyit ve âfâk-İshak kafiyesi.
Hicivci Nihâd Bey'den bize ulaşan tek şiir: dağlarda ırmaklarla ağlayan Ferhad'a, bela dağında onunla birlikte ağlayan şairin sesini katan gazel.
Saîd Sîret Bey'in Fatîn tezkiresinde kalan bahar gazeli: feleğin çevgânıyla kaçırılan, utançla geri dönen bahar, zincirli divane ve dördüncü beyitteki mahlas.
Sehî'nin Mevlânâ Türâbî'den aktardığı iki beyit: "dir dir ditrer" redifiyle titreyen can, yanağa dağılan zülf ve akarsu üstündeki gölge imgesi.
Turâbî'nin Gürcü asıllı sancakbeyi Hüftâdî Ahmed Bey'e söylediği kıta: "yetmiş" adıyla, "Yüzoğlu" lakabıyla oynayan ve sonunda övgüyü sinekten feryat koparan bir deve çeviren beyitler.
Âşıkpaşazâde'nin seksen altı yaşında olduğunu söylediği ve Osmanoğulları'nın menkıbelerini neden yazdığını anlattığı altı beyitlik mesnevi parçası.
Halîmî'nin cinas risalesindeki Farsça manzum kaideler: tam, nâkıs, zâyid, mükerrer, mürekkeb, mutarraf ve hat cinası, Türkçe şerhteki örnekleriyle birlikte.
Gümüş bedenli bir güzeli öven bu beyit Sîmî mahlasını Gümüşlüzâde aile adına bağlıyor gibidir; Hüsameddin beytin Sîmî'nin mi, onun hakkında mı olduğundan emin değildir.
Amasyalı Deli Seyfî Bey'in dilinden düşürmediği bu beyitte söyleyen kendini Ferhad'a benzetir; beytin ona ait olup olmadığını Hüsameddin söylemez.
Sülûkî'nin üç tezkirede dağınık kalan beni redifli gazelinden dört beyit: yamalı hırkaya dönen aşk yanıkları, kızgın ay tası ve Zünnûn ile Mâlik-i Dînâr oyunu.
Genç yaşta ölen Rûhî Fâzıl Çelebi'nin Latîfî ve Kınalızâde'de kalan matlaı: boş kalan göz ve gönül, suretle dolan can ve güneş gibi dördüncü kat gökte duran sevgili.
Refîkî'nin Latîfî, Kınalızâde ve Hüsameddin'de kalan matlaı: başına gül takan lale yanaklı güzel, al kelimesinin iki anlamı ve güzellik aşına katılan kokular.
Gürcüzâde Rif'at Mehmed Efendi'nin tek gazeli, bir İstanbul mecmuasından Kilisli Rıfat'ın kopyasıyla Hüsameddin'e ulaşmıştır; matlaında sırrı duyuran boşboğaz bir sürahi vardır.
Emrullah Efendi'nin istinsah ettiği en-Nevâkıd yazmasında bulunan, ona aidiyeti doğrulanamayan Arapça iki beyit: atalardan kalan şeref ve kötü mirasçıların elinde soy.
Müeyyedzâde Abdî'nin Âşık Çelebi'de kalan üç beyti: derdini anlatan yaranın ağzını bağlayan âşık, granite güç yetiren Ferhad ve gök süsünü geride bırakan benler.
Ümm-i Veledzâde Abdülazîz Efendi'nin Manisa kadısı iken bir hüccetin altına yazdığı Arapça manzum imza: belgenin sağlamlığı, doğruluğu ve kadının adı üç beyitte.
Siyâmî Ali Efendi'nin Hızır Efendizâde Mehmed Efendi'ye nazire gazeli: alışılmış benzetmeleri reddeden âşık, cahile bilgin demeyen kadı ve kanaat köşesindeki yoksulluk.
Sıdkı Mustafa Paşa'nın Kaptan Yusuf Paşa'ya sunduğu kasidelerden üç beyit: devlet bahçesinde selvi, kapı tozunda iksir, cihanı gösteren ayna ve adalet kadehi.
Şeyhî'nin tezkireye kendi seçtiği ilk beyit: sevgilinin eşiğinde ayakta beklemeyi bir rütbe sayan âşık, kıyam ve makam kelimeleri ve uşşak sözündeki musiki çağrışımı.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.