
Gazel 145 — ‘Âşık oldum bir görüşde ol gözi mestâneye
Şehzade Bayezid'in ilk görüşte gelen aşkı anlatan gazeli: zülfü zincir yapılan deli gönül, pervaneye yanmayı öğreten âşık ve zülfe dokunmasına izin verilen tarak.

Şehzade Bayezid'in ilk görüşte gelen aşkı anlatan gazeli: zülfü zincir yapılan deli gönül, pervaneye yanmayı öğreten âşık ve zülfe dokunmasına izin verilen tarak.

Kara Fazlî'nin Riyâzî ve Kâfzâde tezkirelerinde kalan beyti: âşıklara sevgilinin yanağının kırmızı gül olarak yettiğini söyleyip bülbüle bahçedeki gülü unutturan nükte.

Münîrî bu gazelin her beytini "dil eme" ve "dileme" sesleri üzerine kurar; sevgilinin dudağı gönle em olur, âşık beşikteki bebek gibi ciğer kanıyla avunur.

Şehzade Bayezid'in hekim ile aşk hastası çerçevesinde kurduğu "ile" redifli gazeli: merhemle onmayan yara, Cem'in kadehi ve hastayı iyileştiren İsa nefesli sevgili.

Kara Fazlî'nin Riyâzî tezkiresinde kalan iki beyti: hançerin ve zülfün ucundan dökülen kanlar, ayrılık okuyla yarılan yürek ve vuslat merhemi isteyen âşık.

Münîrî bu gazelde "âl" kelimesinin hile, soy ve kırmızı anlamlarıyla oynar; kara gözlerin hilesini, gönül kalesinin düşüşünü ve kanlı yaşın şafağa vuran kızıllığını anlatır.

Şehzade Bayezid'in "bir gün bir gice" redifli gazeli: sevgiliyi bir gün bile göremeyen, onu âlemde arayan ve bir gün bir gecelik vuslatı dünyadaki cennet sayan âşık.

Kara Fazlî'nin Riyâzî tezkiresinde kalan tek beyti: sevgilinin yanağını anarak dağa düşen âşığın gözyaşlarıyla dağın çayıra, çayırın bağa, bağın çiçeğe dönmesi.

Münîrî bu gazelde yas, Yâsîn ve yay kelimelerini aynı ses öbeğinde buluşturur; karalara bürünen perçemi, Yâsîn'e erişemeyen âşığı ve kaş yayının okunu anlatır.

Şehzade Bayezid'in "içinde" redifli gazeli: ateşte semender, gözyaşında batan gemi, bela çölünde toprağa karışmış gönül ve kabirde mağara dostu olacak bir sevgi.

Kara Fazlî'nin Kâfzâde tezkiresinde kalan tek beyti: kaşı yay sevgilinin oklarından incinen gönlü "Adama iyilik batar" atasözüyle mazur gösteren bir irsal-i mesel.

Münîrî bu gazelde dudak kadehinden tövbe için istihareye yatan âşığı, taş kesilmiş gönlü ve mahmurluğa şeker isteyen âşığa verilen alaycı cevabı anlatır.

Şehzade Bayezid'in hükümdarlık diliyle yazdığı gazeli: Rum'da sultanlık eden Arap saç, Süleymanlığa kalkan karınca asker ve kapıda kapıcılık için can veren uzak ülke şahları.

Kara Fazlî'nin Kâfzâde tezkiresinde kalan tek beyti: feleklerin birbiri üstünde dönüşünü ve güneşin hareketini ay yüzlü sevgilinin güzelliği için çıkan bir kavgaya bağlayan nükte.

Münîrî bu gazelde âb-ı hayata batmış benin kana susamasını, yırtık yakalara şaşan goncaları ve sevgilinin dişlerini anlatırken divanına inci döken şiirini dile getirir.

Şehzade Bayezid'in "'ışkına" redifli gazeli: sevgili uğruna içilen zehir ve ciğer kanı, işini bırakan âşık ve son beyitte "Yaratıcı aşkına" diye bir öpücük isteyen şair.

Kara Fazlî'nin Kâfzâde tezkiresinde kalan tek beyti: âşıkların kanını haksız yere dökme diye padişah sevgiliyi uyaran ve "kanı yerde kalmamak" deyimine dayanan söyleyiş.

Münîrî bu gazelde yarın ile yâr arasında ses oyunu kurar; şeker tutan papağana benzeyen dudağı, kan dökme ikrarına hüccet yazan ayva tüylerini ve varına şükreden âşığı anlatır.

Şehzade Bayezid'in gönlü bir denize, gözyaşını kıyıya vuran incilere benzettiği gazeli: zülfün kıvrımında kaybolan can, vuslat haberiyle silinen pas ve göğü yakan ah.

Kara Fazlî'nin Kâfzâde tezkiresinde kalan tek beyti: kılıçla ikiye bölünen başını bela düğününde gam mehterine çalgı yapmasını sevgiliden isteyen âşığın sözü.

Münîrî bu gazelde sevgilinin yolunun tozunu yaraya merhem yapmak isteyen gözü anlatır ve dedikoducuları "it ürür, kervan yürür" atasözüyle susturur.

Şehzade Bayezid'in saçın delisi gönül ile yanağın pervanesi canı anlattığı gazeli: Ferhad ile Şirin masalını unutturan aşk, gönülde saklanan hayal hazinesi.

Kara Fazlî'nin Kâfzâde tezkiresinde kalan tek beyti: gam okundan korunmak isteyene hedef gibi kimsenin karşısına dikilmemesini öğütleyen, uzlete çağıran söyleyiş.

Münîrî bu gazelde yara ve yarmak cinasıyla açılır; serçeye ok atan bakışları, kara toprağı kara kanla karartan kaderi ve vuslat gecesinde yanması gereken mumu anlatır.

Şehzade Bayezid'in her beyti bir soruyla biten gazeli: Aden'in mücevher kutusuna benzeyen ağız, var mı yok mu belli olmayan dudak ve saba rüzgârından istenen haber.

Kara Fazlî'nin Tuhfe-i Nâilî'de kalan tek beyti: sevgilinin cefa taşına tutulacağı konusunda uyarılan âşığın, dedikleri hep başına gelince söylediği sade söz.

Münîrî bu gazelde gülleri Mûsâ'nın ateşine, ciğerdeki ok uçlarını goncalara benzetir; sevgilinin belindeki altın kemere seslenir ve talihsiz hünerden yakınır.

Şehzade Bayezid'in "itdi" redifli gazeli: bağrı delen bakış okunun ihsan, hançerin derman sayıldığı aşk ve özgür bir ülkenin şahıyken güzellere kul olan Şâhî.

Münîrî bu gazelde ayva tüylerini âb-ı hayata yetişen Hızır'a, perinin başındaki tüyleri Süleyman'a kanat geren hümâya, yanaktaki zülfü aya düşen sümbül gölgesine benzetir.

Şehzade Bayezid'in sevinçle açılan "geldi" redifli gazeli: rüyada duyulan ses, "onu muradına erdireyim" diyen dilek bağışlayan şah ve sabırla beklenen vuslat.

Münîrî bu gazelde zülfe dolaşan gönlü Allah'a emanet eder; ciğerdeki okların türbeye gölge salan serviye dönüşmesini ve güzelliğin zekâtı olarak istenen öpücüğü anlatır.

Şehzade Bayezid'in zulme başlayan bir şaha sitem eden gazeli: duyulmayan feryat, ayrılık külüngüyle parçalanan yürek, Ferhad ve Şirin, virdini unutan zahit.

Münîrî bu gazelde ayrılıkla tükenen ömrü, eğri gidişli feleği ve göğsü yaralı, bağrı delik âşığı neye benzeterek vuslatın akılla değil Allah'ın bağışıyla elde edildiğini anlatır.

Şehzade Bayezid'in "virdüm gönlümi" redifli gazeli: büyücü bakışlı, kement zülüflü, mum yanaklı ve kan dökücü gözlü sevgiliye gönlünü verip ona teslim olan âşık.

Münîrî bu kısa gazelde "kılca" kelimesini hem "kıl kadar" hem "kıl gibi ince" anlamıyla kafiye yapar; gönül ile dil cinasıyla aşk yolunda yürümeyi öğütler.

Şehzade Bayezid'in "göresim geldi seni" redifli gazeli: Kılıç'a göre babası Kanuni'ye seslenen, gurbet diyarında kalmış bir kulun padişahını görme özlemi.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.