Münîrî bu gazelde aşkın ebcedini bitirip güzellik mushafının cüzünü eline alan gönül çocuğunu, kapıya dilenci gibi gelen gözyaşını ve yüzü kara misk kesesini anlatır.
Kara Fazlî'nin bir önceki gazelle aynı matlaı taşıyan "‘āşıḳ" redifli gazeli: göğü ahıyla yaran âşık, Ferhat ve Bîsütun telmihi, cennete değişilmeyen mahalle.
Mustafa Vâzıh'ın 1214'te doğan Seyyid İskender Bey için yazdığı, babayı Aristo'dan, oğlu İskender'den, tarihi Hızır'dan söz ederek öven üç beyitlik tarih.
Şehzade Bayezid'in "eylesün" redifli gazeli: âşıkları güzellik şahının divanına şikâyete çağıran, aşkı namaz ve abdestle anlatan, kafiyeleri tek kalıptan bir şiir.
Münîrî "içün" redifli bu gazelde göz bebeğinin kanla yıkadığı âşığı, saç teliyle dikilen yakayı ve dağınık saça diş bilememesi istenen tarağı cinas ve tevriyelerle anlatır.
Kara Fazlî'nin sayfa eksikliği yüzünden yalnız bir beyti kalan gazeli: mum gibi tutuşan âşık, tepesinden yükselen duman ve ayrılığın başa giydirdiği alevden külah.
Mustafa Vâzıh'ın 1238'de Kadir gecesi doğan bir çocuk için yazdığı, doğumu gökten eve inen "Muhammed'in nuru" diye anlatan tek beyitlik tarih.
Şehzade Bayezid'in sevgiliyi altın, gümüş, ayva, fıstık ve elma gibi benzetmelerle tasvir ettiği, hilekâr perçemin zinciriyle biten "-sin" redifli gazeli.
Münîrî bu gazeli Fâtır suresinden "hüznü giderdi" iktibasıyla açar; Hasen adı ile hüzün kelimesi arasında cinas kurar, Ferhad'ın kanlı yaşından biten laleyi anlatır.
Kara Fazlî'nin tasavvufî gazeli: zat ve sıfat, kâinatın hem aynı hem gayrı olan Hak, çekirdekteki ağaç, vacip ile mümkin, Hızır'ı diri tutan dudak ve vird ile vârid.
Mustafa Vâzıh'ın 1240'ta doğan Muhammed Ali için yazdığı dört beyitlik Arapça tarih: mahlası "tārīḫu Vāżıḥ" sözüne, çocuğun adını ise salavata gizler.
Şehzade Bayezid'in gözyaşıyla gönül ülkesini yıkan sevgiliyi anlattığı gazel; makta beytinde şair beyitlerini toplayıp bir divan düzenlediğini söyler.
Münîrî bu gazelde sevgilinin iki zülfünü iki âlemin müşkülünü çözen bir konak gibi anlatır; el ile il, hâl ile hâl sözcükleri üzerinde ince oyunlar kurar.
Kara Fazlî'nin Amasya'nın kuzeyindeki Lâdik'i havası, suyu ve yeşilliğiyle cennete benzeterek övdüğü, divan şiirinde ender görülen beş beyitlik bir yer gazeli.
Mustafa Vâzıh'ın 1240'ta doğan Muhammed Ali için Arapça tarihinin ardından yazdığı, "çü ṭoġdı Muḥammed ‘Alī" sözünün tam 1240 ettiği tek beyitlik tarih.
Şehzade Bayezid'in "etegin" redifli gazeli: sevgilinin eteğine yapışmak deyimi Mansûr'un darağacından uyuyan sevgiliye çalınan öpücüğe kadar her beyitte başka bir anlam kazanır.
Münîrî bu bahar gazelinde gül mevsimini vefasız bir nöbet olarak anar; laleyi boynunda kefenle özür dilemeye gelen bir suçlu gibi, gönlü delik deşik bir ağ gibi çizer.
Kara Fazlî'nin "-ūr" kafiyeli gazeli: Tûr dağını titreten yüz, Beyt-i Ma'mûr'un temeli olan eşik, Hallâc'ın yayı, Sûr'u duyurmayan ney ve fağfurun kırılan kâsesi.
Mustafa Vâzıh'ın Hacı Ali Paşa'nın oğlu Hacı Ahmed Bey'in 1239'daki düğününe yazdığı, gelini aya, düğünü şakk-ı kamer mucizesine benzeten üç beyitlik tarih.
Şehzade Bayezid'in kadehle açılıp ters çevrilmiş gök kadehiyle kapanan gazeli: zamanın zehri, def ile ney gibi inleyen âşık ve kimseye vefa göstermeyen felek.
Münîrî bu gazelde sevgilinin yüzünü sümbül ve gül harmanlarıyla dolu bir bahçeye çevirir; bulutu ah okuna karşı giyilmiş bir zırh, gül bahçesini de külhanla bir sayar.
Kara Fazlî'nin yalnız matla beyti kalan "-ca yigitcik" redifli gazeli: gül gibi baş başa eğlenmeye çağrılan güzel, alımlı ve yüce yiğitçik; sade Türkçe söyleyiş.
Mustafa Vâzıh'ın 1823 Osmanlı-İran barışını II. Mahmud ve eski sadrazam Rauf Paşa'nın zaferi olarak kutladığı, "ey Rauf" tevriyesiyle biten on beyitlik tarih.
Şehzade Bayezid'in "illerin" redifli gazeli: İsfahan sürmesi, Bedahşan yakutu ve Yunan illeri arasında dolaşan gönül, beşinci beyitte şahı Karaman illerine çağırır.
Münîrî bu gazelde bütün beyitleri göz üzerine kurar; göz bir saksı, kirpik sinek kovucu, yaşlı göz de içinde Bedahşan lali yatan bir maden ocağı olur.
Kara Fazlî'nin "ol" redifli tasavvufî gazeli: gaflet gecesinden uyanış, "sebük-bār ol" çağrısı, hevesten aşk havasına geçiş ve yokluğa erip var olmak üzerine öğütler.
Şehzade Bayezid'in "ben" redifli gazeli: ayrılıkta yanan, Mecnun gibi perişan ve papağan gibi tatlı dilli âşık; makta beyti Kılıç'ın şiir övgüsü örnekleri arasındadır.
Mustafa Vâzıh'ın Benderli Hâfız Ağa'nın 1227 (1812) yılında yaptırdığı çeşmeye yazdığı beş beyitlik tarih: "besmeleyle bir tas su alınca tarihini oku".
Münîrî bu gazelde sevgilinin yüzünü kıble, dudağını seher yeliyle açılan gonca olarak anlatır; âlemi aydınlatanın güneş ve ay olmadığını, yüzünün yansıması olduğunu söyler.
Kara Fazlî'nin "-sı yoḳ degül" redifli gazeli: cefadan safa alan âşık, bayramda öldürmeye uzanan el, Kevser'den el yıkayan rint ve aşkın balı ile belası üzerine.
Şehzade Bayezid'in "sen" redifli övgü gazeli: güzelliğin Yusuf'u ve Süleyman Han'ı olan sevgili, sensiz bedenin yıpranmış bir kalıp olduğunu söyleyen içten bir beyit.
Mustafa Vâzıh'ın 1234 (1818-19) yılında ölen Hâfız Alemdar Hüseyin el-Gâzî için düşürdüğü tarih: savaşıp sancağı cennete kadar diken bir bayraktar.
Münîrî bu gazeli Osmancık'ta yaşamış Kalenderî dervişi Koyun Baba için yazmıştır; "Koyun" redifiyle veliyi velilerin aslanı ve Rum abdallarının çobanı olarak över.
Kara Fazlî'nin "mı degül" redifli kısa gazeli: deva olan dert, zülften büyük bela olan yüksek boy, ayva tüyü ve âşığın dua saydığı sövgüler üzerine soru dolu beş beyit.
Şehzade Bayezid'in ölümle açılıp mezarla kapanan gazeli: sevgilinin uzun ömrü için edilen dua, Zülfikâr'dan korkmayan gönül ve lâle bahçesine dönen bir mezar.
Mustafa Vâzıh'ın babası Amasya müftüsü Kara İsmâil Hâtif Efendi'nin Berat gecesindeki ölümüne düşürdüğü 1198 (1784) tarihli "berat fetvası" şiiri.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.