Refîkî'nin Şeyhî zeminine yazdığı hezec gazeli: sellere verilen göz, pervaneye yanan mumlar, âhla aydınlanan gece ve yakasından güneş doğan sevgili.
Zülfün cim ve dalından 'cidâl', iki dal arasındaki râ kaşından 'derd' çıkaran harf oyunları; kanunun akort burgusu ve zülüf tuzağındaki taneyle bir Refîkî gazeli.
Refîkî'nin Kıvâmî zeminine remel-i mahbûn vezniyle yazdığı gazel: Mecnun'a döndüren ceylan, parmakla gösterilen hilal beden ve öpüp sarılmadan ayrılan güzellik seyri.
![Gazel 32 — Beli yâdına dilâ kâni‘ ol[a] fârig-i bâl](https://amasya05.com/storage/gallery/27c494483e81982443c22b2b8c6023b3.webp)
Refîkî'nin 'Refîk' mahlaslı gazeli: bel hayaliyle yetinen gönül, kalem gibi kan ağlayan âşık, kara buluttan beliren hilal kaş ve gece ile gündüzün karıştığı takvim.
Refîkî'nin Cem Sultan zeminine nazîresi: mihrap kaş, külah sorgucu olan ateşli duman, burçtan doğan gözyaşı yıldızı ve at, piyade, rok, şah terimleriyle kurulan mahlas.
Altı bentlik bir saki daveti, pamuk zühdü yakan ateş kadeh ve 'yakalar çâk idelüm' nakaratı: Tâcîzâde Câfer Çelebi'nin murabbaına yazılmış nazire.
Refîkî'nin âhın kara dumanını sevgiliyi gizleyen bir perdeye çevirdiği gazel: hayale götüren bel, gözyaşı dalgasında kayık olan göz ve dilsiz âşıkla ağızsız sevgili.
Mehtapsız gecede kara zülfün içinden yanağa giden yol, insanlık bekleyen gözbebeği ve sellerle yarılan toprak; Necâtî zemininde yazılmış bir nazire.
Refîkî'nin 'yâd' kelimesinin yabancı ve hatıra anlamlarıyla açılan gazeli: iyilik unutulmaz atasözü, Ferhad'ın kanlı yaşından laleler ve atından eğilen sevgili.
Zülfü Mansur'un darağacına benzeten beyitten pazardan geçen Yusuf'a, İsa nefesli sevgiliden duvardan giren güzellik fitnesine uzanan bir Refîkî gazeli.
Refîkî'nin musiki ve satranç terimleriyle örülü gazeli: çenge dönen boy, kanun olan inleme, sancak kaldıran âh ve dünya tahtasında Sultan Mahmud ile Ayaz.
Arş bülbülü sanılıp tavuk kadar uçan zahit, renksiz bir ses gibi inleyiş ve havai fişek gibi âh; Refîkî'nin Şâmî zeminine yazdığı ikinci nazire.
Refîkî'nin Kemalpaşazâde zeminine nazîresi: yırtık göğüsten yer buğusu gibi yükselen duman, göğe nahıl çiçekleri diken felek, gözdeki yol tozu ve panzehir olan vuslat.
Asmadan önceki aşk sarhoşluğu, terkiye asılmayı onur sayan av ve sokağın çer çöpüne değişilen atlas, aynı Kemalpaşazâde zeminine yazılmış ikinci nazirede.
Bir mecmuada Kemalpaşazâde'ye nazire, öbüründe Refîkî'nin zemini sayılan gazel: başkasıyla içilen şarabın haramlığı, eğri bakanın lam olan boyu, Mısır ve Şam makamları.
Bütünüyle sevgilinin ağzından söylenmiş bir gazel; eşikteki bekçi, bülbül yuvası çene çukuru, yay olsun denen eğri bakış ve âşıkların beyi ilan edilen Refîkî.
Refîkî'nin ayrılık tandırında bir yanından öbür yanına dönemeyen âşığı anlattığı gazel: göze ilaç olan gözyaşı, şaraptan doğan fitne ve gökleri kıskandıran eyvan.
Matlaı tezkirelerde anılan Refîkî gazelinin bütünü: güzellik aşına katılan güller, meyhane ayak takımına vakfedilen kadehler ve göz, ağız, kaştan 'ömür' kelimesini kuran beyit.
Refîkî'nin Hayâlî zeminine ikinci nazîresi: sevgilinin yüzünü yapan nakkaşa aferin, başa yazılanın geleceği atasözü, eşiği süpüren kirpik ve denizleri kurutacak âh.
Beninin tuzağında Âdem ile tane, başında devlet olan tarak ve pervaneye yanmayı öğreten âşık; ümmî bir pabuççu olan Hafî'nin zeminine yazılmış nazire.
Refîkî'nin Necâtî zeminine remel vezniyle yazdığı nazire: ayla kırana giren talih yıldızı, sümbül ile nergisin işbirliği ve nar, turunç, elma ile ayvanın saklandığı mahlas beyti.
Yıldızları âşığın feryadından uyuyamayan göğün gözleri sayan beyit, dikenle çevrili gül dalı ve tane uğruna yele giden akıl harmanı, Ahmed Paşa zemininde.
Refîkî'nin 'harâb-âbâd' gönül üzerine gazeli: gam selinin yıktığı temel, sevincin çadırına gece baskını yapan gam ordusu, ney gibi delinen göğüs ve kulluğa gelen tebrikler.
Davul dinleyen gece bekçisi, kaval çalan çoban, çeşme başında konaklayan kervan ve okla yay oynayan çocuk: 'eglencesi' redifiyle kurulmuş bir gündelik hayat gazeli.
Refîkî'nin 'ol yüri' redifli gazeli: Şehzade Korkut'un mısraını yankılayan matla, bin bülbül gibi ağlayan âşıklar, Süleyman'ın mührü ve Mısır'da sultan olan Yusuf.
Refîkî'nin 'devrân beni' redifli gazeli: toprakla bir eden devran, meclislerde açılıp şairi söyleyen divan, varlığını iniltiyle duyuran âşık ve insanı tutan kan.
Refîkî'nin Vasfî zeminine ikinci nazîresi: sevgili yabancılara meylettiği için yabancılaşan âşık, Mısır sultanlığına tercih edilen kulluk ve meyhanelerde aranacak sarhoş Refîk.
Güzellik fermanına tuğra gibi çekilmiş kaş, gözyaşı denizinde inciye dönen yıldızlar, yaydan çıkan ok ve laleye benzeyen göğüs dağı; 'gibi' redifli bir gazel.
Refîkî'nin 'ehli' redifli gazeli: inkâr ve ikrar ehli, hırka ve zünnar ehlinin tapındığı sevgili, namus hırkasını rehin bırakan ar ehli ve her işin bir ehli olduğu hükmü.
Yaprakları yele dağılacak ten mecmuası, Hâfız'ın Arapça mısraının ters çevrilmiş hâli ve tecerrüt kekliği; Refîkî'nin öğüt tonu en açık gazellerinden biri.
Refîkî'nin konuşma diline yaslanan kısa vezinli gazeli: kirpik okunun hedefi olmak isteyen âşık, mavi giyip halkı allara boyayan sevgili ve 'şol bir fülânı' sevdim itirafı.
Meânî, beyan ve bedî' terimleriyle örülü övgü beyti, hayale gelmeyen ağız ve gözü depreştiren ben; Refîkî'nin Mesîhî zeminine yazdığı ikinci gazel.
Pervâne Bey Mecmuası'nda Refîkî, Mecma'u'n-Nezâ'ir'de Nasûhî adıyla geçen gazel: ay parçası güzeller, gezegen gibi dolaşan sevgililer, ak yüzlü sevgili ve yüzü kara rakipler.
Mecma'u'n-Nezâ'ir'de Kemalpaşazâde'nin zemini, Pervâne Bey Mecmuası'nda Refîkî'nin nazîresi sayılan bayram gazeli: ayak basacak yer bulamayan kadehler ve 'ey refîk' hitabı.
Yalnız Pervâne Bey Mecmuası'nda kalan Refîkî gazeli: güneş yanağı dinleyip hilale dönen ay, şeker kamışı benzetmesine itiraz ve yanakta imana gelen kâfirler gibi tüyler.
Yalnız Pervâne'de kalan Refîkî gazeli: göze fitne öğreten kaş, tarağı kıskanan sümbül, şahın elini öpüp dizine yüz süren ayna ve hilalle kavuşan güneş yüz.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.