Amasya müftüsü, şehrin ilk tarihçesinin yazarı ve şair Mustafa Vâzıh: hayatı, Limni sürgünü ve 118 manzumelik Dîvânçe'si.
Üç kez Amasya müftüsü olup üç kez azledilen, Limni'ye sürgün edilen, şehrin ilk tarihçesini yazan Mustafa Vâzıh'ın hayatı, eserleri ve Dîvânçe'si.
Kara Müftîzâde Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'sini açan gazel: talihten şikâyet, cetvelli kâğıda benzeyen göğüs kemikleri ve ışığı karanlık olan bir baht yıldızı.
Mustafa Vâzıh'ın iç kafiyeli recez gazeli: kıyamet koparan bir boy, kan döken bakışlar, Nûn ve Kâfirûn surelerine benzetilen kaşlar ve gözler.
![Gazel 3 — Didim aña ne ḳaçarsıñ gel [ey] āhū-yı Ḫıṭā](https://amasya05.com/storage/gallery/e451c5f77ce2d8766d2c67a0f6158707.webp)
Mustafa Vâzıh'ın soru-cevaplı şûh gazeli: Hıtâ ceylanı gibi kaçan sevgili, "şeh lā" cevabındaki şehlâ göz îhâmı, kıskanç şarap ve titreyen servi.
Mustafa Vâzıh'ın Âkif el-Amâsî'nin torunu, Haremeyn müfettişi ile birlikte söylediği müşterek gazel: camide salınan sevgili, şadırvan gibi akan yaşlar.
![Gazel 5 — Ḫāliñden evvel[ā] lebiñi emdir ey şehā](https://amasya05.com/storage/gallery/5a174783d9162554dd57a7464613f77e.webp)
Mustafa Vâzıh'ın kahve ve tatlı benzetmesiyle açılan gazeli: "kanda" tevriyesi, kaş kılıcı ve çocuğa nazar değmesin diye sürülen kara inancı.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'deki tek mütekarib vezinli gazeli: Arapça "mā-meżā" ve "mā-cerā" kafiyeleri, Farsça bir beyit ve fesin altından taşan perçemler.
Mustafa Vâzıh'ın Nedîm tarzına örnek gösterilen gazeli: gezmeye çağrılan utangaç bir genç, rakibe giden ay yüzlü ve Sakız'dan gelmiş hafif bir şarap.
Mustafa Vâzıh'ın "at" redifli meclis gazeli: tavşan kanı şarap, Giritli ve Sakızlı bir sevgili, raks, dağılan zülüfler ve alna yapıştırılan altınlar.
Mustafa Vâzıh'ın mektep çocuğu bir sevgiliye yazdığı gazel: "Yüzüne gülen herkesi dost sanma" atasözü, püsküllü bela deyimi ve letafetle kesafet karşıtlığı.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'de "se" harfiyle biten tek gazeli: pirelere benzetilen benler, kaymak dudak ve fıkıh terimleriyle kurulan kafiyeler.
Mustafa Vâzıh'ın "sen misin Ṣāliḥ" redifli gazeli: Sâlih adlı bir güzele yöneltilmiş sorular, tecâhül-i ârif sanatı ve bir müftünün "istidlâl" sözü.
Mustafa Vâzıh'ın delil ve benzetmelerle kurulan gazeli: karanlıkla belli olan nur, şarap üstündeki bozulma, kalemden düşen mürekkep ve müneccimin "ay" tevriyesi.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'deki tek Farsça gazeli: "bu da geçer" redifiyle acının, güzelliğin ve dünya gamının geçiciliği üzerine beş beyit ve aktarımı.
Mustafa Vâzıh'ın dört beyitlik "lezîz" redifli gazeli: limonla yenen yemek, İstanbullu sevgiliyle sohbet, selam gibi gelen sövgü ve zemzemlenmiş kadeh.
Mustafa Vâzıh'ın ayyaşlara çağrıyla açılan gazeli: taş yürekli sevgili, Yusuf'tan ayrı düşen Yakup'un gönlü, "ey kardeşler" hitabı ve mihraba benzeyen kaşlar.
Mustafa Vâzıh'ın son beytinde Hafîd adlı bir şairi nazireye çağıran gazeli: uzun dert, Kâfirûn suresine benzeyen gözler ve "torun" kelimesiyle yapılan söz oyunu.
Mustafa Vâzıh'ın tek bir noktayla rahmeti zahmete çeviren gazeli: mercan uçlu kılıç kirpikler, yılan zehrine şerbetli ben ve kamet getiren müezzin sevgili.
Mustafa Vâzıh'ın "mı var" redifli meyhane gazeli: rakı, kabak ve testi isteyen bir çağrı, "Hamamda deli mi var" sözü ve önündeki kuyuyu görmeyen âşık.
Mustafa Vâzıh'ın "olmuş yatur" redifli gazeli: gamze kılıcıyla şehit olan âşık, mürit olan gönül şeyhi ve Sultan Bayezid güzellerine tutulan şair.
Mustafa Vâzıh'ın "kimini … kimini" tekrarıyla kurulan gazeli: gamze, kirpik ve kılıçla âşıklarını ayrı ayrı yok eden sevgili ve "cız eden" bir yürek.
Mustafa Vâzıh'ın "mi var" redifli soru gazeli: tellenen rebaplar, kemançe gibi inleyen dünya, "başına kakmak" deyimi ve feleğin bozuk düzeni.
Mustafa Vâzıh'ın aynı isteği önce Farsça terkiple sonra halk Türkçesiyle söyleyen gazeli: gevşeyen kuşak, gönülde nokta nüktesi ve "dört üstüne" safa.
Mustafa Vâzıh'ın medrese tartışması diliyle yazılmış gazeli: kıl kadar ince bel meselesi, İstanbullu ve taşralı iki sevgili, berber güzeli ve Birmen şarabı.
Mustafa Vâzıh'ın kısa remel kalıbıyla yazılmış sade gazeli: evdeki hırsız atasözü, bir yıllık ayrılık, şifahane eşiği ve zil gibi inleyen bir gönül.
Mustafa Vâzıh'ın "dirler" redifli gazeli: aynen mi yoksa gözüyle mi ceylana benzeyen sevgili, rastıklı kaş, "emlik kuzu" sözü ve eş'âr ile iş'âr cinası.
Mustafa Vâzıh'ın Yusuf suresini okuyan bir mektep çocuğuna yazdığı gazel: Nahşeb kuyusu, sevda mizacına şekerli kahve ve billur şişedeki mürekkep.
Mustafa Vâzıh'ın "virir" redifli gazeli: hasta göz ve misal âlemi, ağzına nokta sığmayan peltek Rum güzeli ve "ceffe'l-kalem" diyen bir kaş.
Mustafa Vâzıh'ın dört beyitlik "açmış gider" redifli gazeli: yelken açan cilve kayığı, ağzını açan kâkül ejderhası, kanat açan güzellik kuşu.
Mustafa Vâzıh'ın canını şaraba değişen âşığın gazeli: kimya sanılan toz, Kâbe yolunu gösteren gözyaşı Samanyolu ve "al al" diye gelen gonca ağızlı sevgili.
Mustafa Vâzıh'ın bahar ve meclis gazeli: sevgilinin köpekleriyle dostluk, baharda kan aldırma âdeti, perçeme dokunan tarak ve "orasını kalem bilir" diyen sevgili.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'sindeki en uzun gazel: "elmās" redifiyle hançer, kadeh, buhurdan, ayın yarılması ve sevgilinin la‘l dudağı arasında kurulan kuyumcu imgeleri.
Mustafa Vâzıh'ın sevgilinin süslerini anlatan gazeli: kıl gibi bele sarılı kemer, "boyu uzun ahmak" servi, fesinden taşan perçem ve kınası kana dönen eller.
Mustafa Vâzıh'ın silahlarını kuşanmış levent sevgilisini anlatan gazeli: konuşma dilinden ikilemeler, sarhoş bir gece sahnesi ve gönül evine giren bakış hırsızı.
Mustafa Vâzıh'ın tı harfiyle biten tek gazeli: kanlı gözyaşı, dikenle çevrili gül bahçesi ve Hazret-i Rif‘at'ın şiirine nazire söylemenin haddi üzerine bir son beyit.
Mustafa Vâzıh'ın ayın harfiyle biten tek gazeli: sevgilinin güzelliği bir gazele, yakası matlaa, hançeri maktaa benzetilir; dört kaşlı bir delikanlı için murabba‘ yazılır.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.