Şehzade Bayezid'in (Şâhî) bir kavuşmanın sevincini anlatan, ama maktaında yaklaşan ayrılığın korkusunu dile getiren "buldum" redifli şükür gazeli.
Münîrî bu gazelde gözyaşıyla dolu gözü bir girdaba benzetir; sevgiliden gelen ok yarasını hoş karşılar ve yanaktaki hattı "yazılan başa gelir" sözüyle birleştirir.
Kara Fazlî'nin "-veş" redifli okçuluk gazeli: kılıç gibi salınamayan âşık, lal zihgir gibi göz, zincir gibi birbirine giren halk ve aşkın Ashab-ı Kehf'ine Kıtmîr gibi bağlılık.
Şehzade Bayezid'in, şahının kuluna gönderdiği selama canını müjdelik verdiği kısa vezinli gazel; sondaki "dirlik" kelimesi iki türlü okunabilir.
Münîrî bu gazelde hayalin alayını yaşla dolu gözden ağır ağır geçirir; bir haftalık güle ölen bülbülü anar ve bakış ile akıl yürütmeyi "ilm-i nazar"da birleştirir.
Kara Fazlî'nin "-veş" redifli ikinci okçuluk gazeli: selviyi bağrına çekmek isterken yay gibi bükülen âşık, yaydan ve oktan öğüt, zindan gibi çene ve vefa mağarasında Kıtmîr.
Şehzade Bayezid'in kendini gam ülkesinin padişahı ilan ettiği, taş kesilen putları anlatıp İskender, Dârâ ve Cem'i anarak dünyanın vefasızlığıyla biten gazeli.
Münîrî bu gazelde gamzeyle savaşı bıçaktan süngüye vardırır; gözyaşını engellemek için pınarı başından bağlayan gamı anlatır ve seherdeki ölümü kutlu güne bağlar.
Kara Fazlî'nin ilk beyitleri kayıp "baġlamış" redifli gazeli: sevgilinin boynuna altın hamail gibi dolanan kol, kemer gibi kaşlar, Leylâ'ya erişemeyen Mecnunlar ve beyaza çıkmayan hat.
Şehzade Bayezid'in "benüm" redifli gazeli: çenge dönen boy ve râst makamında dolaşan feryat, gam askerine karşı sultandan adalet isteği, gam tuğlasından saray.
Âkif'in Sultan III. Ahmed ile Dâmâd Ali Paşa'ya sunduğu 96 beyitlik kasideden yayımlanan tek beyit: padişahı Allah'ın çekilmiş kılıcı olarak öven medhiye beyti.
Kara Müftî İsmâil Hâtif Efendi'nin oğlu Mustafa Vâzıh'ın doğumuna düşürdüğü ve Vâzıh'ın Dîvânçe'sine kaydettiği 1177 tarihli "canım oğlum" beyti.
Münîrî bu gazelde şarabı yasaklayanı taşa benzetir; beyaz yanaktaki siyah beni Rum ülkesine düşmüş bir Habeş şahı sayar ve meyhaneye dönüşünü gül mevsimine bağlar.
Kara Fazlî'nin zengin kafiyeli "-āṣ" gazeli: gözyaşı denizinden inci çıkaran göz bebeği, İsa gibi dirilten şarap, aklın giremediği aşk halveti ve aşk potasında eriyen kalp.
Şehzade Bayezid'in "benüm" redifli gazeli: göğe varıp sevgiliye ulaşmayan feryat, sultandan adalet isteği ve Ferhad ile Mecnun'u geride bırakan bir destan.
Âkif'in III. Ahmed kasidesinin Dâmâd Ali Paşa'ya ayrılan bölümünden yayımlanan tek beyit: "ilk akıl" ile "ikinci" kelimeleri üzerine kurulmuş bir övgü.
Mustafa Vâzıh'ın 1223 (1808-09) yılında bir çeşmeye düşürdüğü tek beyitlik tarih: "su gibi ezberle" oyunu ve çeşmenin adı olan "‘Uyūnü'r-rıżvān".
Münîrî "içün" redifli bu gazelde sevgilinin dudağını bal ve şekere üstün tutar; ney kelimesiyle tevriye yapar, yemin ve kefareti anar, dilenci bir derviş gibi kapıya gelir.
Kara Fazlî'nin "-āṣ" kafiyeli gazeli: seherde İhlâs okuyan âşık, Arapça bir meselle anlatılan rakip kıskançlığı, çene kuyusu ve anlam denizine dalan şair.
Mustafa Vâzıh'ın 1223 (1808-09) yılında yapılan bir hayır eserine düşürdüğü, "āyā ḫayrāt" sözünün ebcedle tam 1223 ettiği tek beyitlik tarih.
Şehzade Bayezid'in "görmedüm" redifli gazeli: her beyitte ayrılıkla yitirilen bir şeyi sayan, dün geceki uykusuzluğu anlatan ve genç sevgiliyle biten bir şiir.
Âkif'in III. Ahmed kasidesinin fahriye bölümünden yayımlanan iki beyit: sarf, mantık, kelam, heyet, hendese, hadis ve tefsiri okuyup çoğunda eser yazdığını söyleyen şair.
Münîrî bu gazelde kan ağlayan gözü ters dönmüş şarap şişesine benzetir; Bîsütun dağını Ferhad'a ağlatır, çeng, ney ve erganunu dertli âşıklar gibi konuşturur.
Kara Fazlî'nin "raḳṣ" redifli gazeli: sevgili peçesiz raks edince dönen güneş, ateşte sıçrayan gönül kebabı, mezarda oynaşan zerreler ve meyhane başköşesinde mest âşık.
Şehzade Bayezid'in "itdüm" redifli gazeli: sevgili uğruna yurdunu bırakan âşık, şiirinin şahiniyle ele geçmez hümâyı avlar ve semender gibi ateşte yaşar.
Âkif'in Mehmed Paşa'ya yazdığı yüz beyitlik kale kasidesinin fahriyesinden yayımlanan iki beyit: hem şair hem âlim olduğunu, vaktini tahsile vakfettiğini söyleyen şair.
Mustafa Vâzıh'ın Amasya'daki Kocacık Mescidi'nin 1211 (1796-97) onarımına düşürdüğü tarih: "Koca Vâzıh" ile gençleşen "Kocacık" arasında bir söz oyunu.
Münîrî bu gazelde gönlü sevgilinin saçından demir kafese kapatılmış bir papağana benzetir, ahının ateşiyle günah defterini yakmayı düşünür, dudak ile dişi yakut bir yüzüğe benzetir.
Kara Fazlî'nin "-a baṣ" redifli öğüt gazeli: harabeye değil dokuz kat göğe ayak basan gönül şahini, İsa gibi bağsızlık, sofuya sunulan kadeh ve Efrâsiyâb'ı yenen Keyhüsrev.
Şehzade Bayezid'in "benüm" redifli gazeli: ezelden gelen aşk, kırmızı mürekkep sanılan kanlı mektup, dâl harfine dönen boy ve vefasız bir dünya şahı.
Âkif'in hocası Uşşâkzâde Efendi'nin gazeline yazdığı 18 beyitlik müzeyyel nazireden yayımlanan iki beyit: hocasını öven ve onunla hacca gitmeyi dileyen şair.
Mustafa Vâzıh'ın hamisi Canikli Tayyâr Mahmûd Paşa'nın vezirliğine 1215 (1800-01) yılında düşürdüğü tarih: avcı kuş, Hümâ ve "uçan" adlı paşa.
Münîrî bu kısa gazelde sevgilinin hayalini göze konan bir misafir, bir süvari bölüğü olarak anlatır; "vech-i hasen" terkibiyle güzel yüz ile güzel çare arasında oynar.
Kara Fazlî'nin "-a baṣ" redifli ikinci gazeli: ayağı kırılacak selvi, yüzü toprağa basılacak gül, lal üzengi olan göz, dertlilere hekimlik eden çalgıcı ve su gibi niyaz.
Şehzade Bayezid'in "benüm" redifli gazeli: gül ile bülbülün eşitliği, ölümden korkmayan âşık ve yıllardır güzeller şahının hizmetinde kusur etmeyen kul.
Âkif'in renkleri redif yapan gazelinden yayımlanan tek beyit: siyah, kırmızı, beyaz, yeşil ve sarının sevgilinin güzelliğiyle ve âşığın hâliyle eşleştiği beyit.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.