Mustafa Vâzıh'ın Yegenzâde'nin 1208 (1793-94) yılında akıttığı su için düşürdüğü tarih: Kerbelâ'yı ve Hz. Hüseyin'i anan bir su hayratı beyti.
Münîrî "deminden" redifli bu gazelde "dem" kelimesini arkadaş, an, nefes ve sabah anlamlarıyla oynatır; deli denen gönlünü Rum abdallarına benzetip kırılmaktan sakındırır.
Kara Fazlî'nin kısa vezinli, zengin kafiyeli gazeli: uğurlu bir fal gibi yüz, aşk şarabıyla gönül ferahlığı, köşesinde riyazet çeken sofu ve Fuzayl bin İyâz'la ad oyunu.
Şehzade Bayezid'in, el göğüste hizmette durmayı ve ayağa yüz sürmeyi dileyen gazeli; dilekleri Kılıç'ın babaya yazıldığını düşündüğü murabbalarla örtüşür.
Âkif'in Kaymakam Paşa'nın şerh kitabı için yazdığı 25 beyitlik tarih kıt'asının yayımlanan son beyti: 1121 (1709-10) tarihini veren mürekkep ve Kâbe örtüsü imgesi.
Mustafa Vâzıh'ın altmış yaşında doğan oğlu Seyyid Muhammed Ni'metullah için 1237'de yazdığı tarih: cuma namazında gelen müjde ve bir babanın duası.
Münîrî konuşma diline yakın bu gazelde dün yediği oku bilmeyen deli gönlü, sözünü tutmayan vaizi ve gökte aradığı güneşi sevgilinin yolunda, yerde bulan âşığı anlatır.
Kara Fazlî'nin iştikak ve cinaslarla örülü gazeli: yanağını gösterip yüz çeviren mum, rüzgârın yırttığı gül, ölümden önce cömertlik öğüdü ve pute secdeyi farz sayan âşık.
Mazhar Efendi'nin Vâzıh'ın oğlu Seyyid Muhammed Ni'metullah'ın 1237'deki doğumu için gönderdiği, Arapça tarih mısraıyla biten iki beyitlik Farsça tebrik.
Şehzade Bayezid'in "ideyin" redifli gazeli: sevgilinin söylemediği sözleri aktaran âşık, kanlı gözün sözüyle çene çukurunun zindanına düşer.
Âkif'in babası Îdî Bayram Efendi'nin ölümüne yazdığı 18 beyitlik mersiye-tarihin son beyti: "Bayram" adı ile "ıyd" (bayram) sözü üzerine kurulmuş 1112 tarihi.
Münîrî "tursun" redifli bu gazelde beddua kalıbını, efsun okuyup üflemeyi, ruhun Allah'ın emrinden olduğunu bildiren ayeti ve sora sora yol bulunur atasözünü sevgiliye bağlar.
Kara Fazlî'nin zengin kafiyeli "-īż" gazeli: ayak derdine düşen zahit, güzelliğin evcindeki sevgili ile toprağın hazîzindeki âşık, riyasız rint ve bir öpücüğe razı Fazlî.
Mazhar Efendi'nin Vâzıh'ın oğlu Muhammed Ni'metullah'ın 1237'deki doğumu için çocuğun adını tarih mısraına yerleştirdiği tek beyitlik Türkçe tarih.
Şehzade Bayezid'in, sevgilinin dudağını Hızır'ın suyundan ve Cem'in kadehinden üstün tutan gazeli; 110. gazelle aynı zeminde yazılmış ikiz bir şiir.
Âkif'in Gülnuş Emetullah Sultan'ın Üsküdar'da yaptırdığı çeşmeye yazdığı 12 beyitlik tarih kıt'asının son beyti: "Gel iç" diye çağıran 1120 (1708-09) tarihi.
Münîrî bu gazelde sevgilinin boyuna öykünen karaağacı, turunca benzeyen çene altını, rüzgârdan titreyen gömleği ve mahşere kanlı kefenle gelen âşığı lale imgesiyle anlatır.
Kara Fazlî'nin "yer yok" redifli gazeli: kıyısı olmayan aşk havası, gözyaşı girdabı, ayak basılmaz meyhane, başından aşan bekleyiş ve ne meyhanede ne mescitte yeri olan âşık.
Mazhar Efendi'nin Vâzıh'ın küçük oğlu Seyyid Ahmed Tayyib'in 1240'taki doğumuna gönderdiği, ebcedle tam 1240 eden iki beyitlik doğum tarihi.
Şehzade Bayezid'in, sevgiliden gelecek tek bir cevabı bin Cem kadehine değişmediği ve 109. gazelle aynı zeminde, ortak bir mısrayla yazdığı ikiz gazel.
Münîrî bu gazelin mısralarını Kur'an'dan alınmış Arapça ibarelerle bitirir; Bakara ayetleriyle diş bileyen nefsini azarlar, Nahl ayetleriyle gönül evini cennete benzetir.
Kara Fazlî'nin "-ya baḳ" redifli tasavvufî gazeli: dünya aynasına bakan göz, ateşte biten lale, berberin beyaz eli ve aşk ile aklın kavgası üzerine yedi beyit.
Şehzade Bayezid'in "oda yansun" redifli gazeli: âşığın ahından çıkan yangın göğsü, feleği, Yakub'un hüzün kulübesini ve gece meclisinin mumunu sarar.
Mustafa Vâzıh'ın 1240 (1824-25) yılında doğan ve üç dört yaşında ölen küçük oğlu Seyyid Ahmed Tayyib için düşürdüğü iki beyitlik doğum tarihi.
Kara Fazlî'nin "‘ışḳ" redifli tasavvufî gazeli: "Ol" emrinden beri var olan aşk, zâhide Farsça bir beyitle Lât ile Uzzâ üzerinden meydan okuma ve satranç terimleri.
Münîrî bu gazeli Şehzade Ahmed'in göz ağrısı için yazdı; gözün kızarmasını, yaşarmasını ve bulanmasını hüsn-i talillerle güzel sebeplere bağlayıp nazara karşı duayla bitirir.
Mustafa Vâzıh'ın Amasya sancağını yöneten Seyyid Süleyman Rif'at'ın oğlu Mîr Abdüsselâm'ın 1209'daki doğumuna yazdığı, güneşi bebek gibi anlatan 21 beyitlik tarih.
Şehzade Bayezid'in "var iken" redifli gazeli: tacı ve tahtı çöp sayan şehzade, adil şahın kapısında başkalarından aşağı tutulmaktan yakınır.
Münîrî "-dan" redifli bu gazelde gözün önündeki beni cellattan aman dileyen bir hırsıza benzetir ve sevgili uğruna can vermekte kendini Ferhad'la ölçer.
Kara Fazlî'nin "-a ġarḳ" redifli gazeli: yanarak boğulan âşık, beden gemisinde kurtulamayan ruh Nuh'u ve şairin "adım Ali olmasın" diyerek gerçek adını andığı mahlas beyti.
Mustafa Vâzıh'ın 1206'da ölen şair ve münşi Sarı Nâibzâde Mustafa için yazdığı, "sarı" adıyla ölümün sarılığını buluşturan üç beyitlik ölüm tarihi.
Şehzade Bayezid'in zalim şahtan vefa gelmeyeceği meseliyle açılan gazeli: zülüf tuzağına düşen gönül kuşu, Ferhad ve Mecnun'la ölçüşen bir âşık.
Münîrî bu gazelde Çin miskini, inciyi ve Çin resmini sevgilinin güzelliği karşısında yenik düşürür; mahlas beytinde mihr, Zühre ve müşteri kelimeleriyle tevriye yapar.
Kara Fazlî'nin "‘āşıḳ" redifli gazeli: her kılı âşık olan beden, kefen istemeyen aşk şehidi ve şiirin okuyanı yakması gerektiğini söyleyen ünlü mahlas beyti.
Mustafa Vâzıh'ın 1210'da doğan Nûh Bey için yazdığı, dünyayı Nûh'un gemisine benzeten ve "üçler" sözüyle hesaba üç ekleyen iki beyitlik doğum tarihi.
Şehzade Bayezid'in "kaçma benden" redifli kısa gazeli: uzaklaşan sevgiliye her beyitte başka bir adla seslenen ve kendini terk edilmiş Hüsrev'e benzeten âşık.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.