Cûdî'nin edebiyat ile hayat arasındaki uyumsuzluk üzerine kıt'ası: yiyip içmeyen hayalî insanlar yaratan yazarlar, melek gibi kahramanlar ve dışarıdaki kötü huylu, kötü yüzlü suretler.
Münîrî'nin atasözleriyle örülü gazeli: kara zülfün yolunda harcanan ak akçe gözyaşı, canı veren yine alır diyen gönül ve iyi adı kalanın ölmediği teselli.
Mihrî Hatun'un "Allah hakkıçün begüm" nakaratıyla sevgiliye sadakat yemini ettiği, kıble ve kâfir imgeleriyle örülü yedi bentlik bir aşk murabbaı.
Âşık bir ay yüzlüye rastlamış ve sabahı akşam olmuştur. Tek bir bakış başına kaza getirir, rakibin soluğu da kötü hava gibi onu sıtmaya düşürür.
Cûdî'nin münacatı: Allah'ın ilminde gizli kalmak isteyen kul, ağaran sakalın perdesi, amel yerine rahmete bağlanan umut ve ölmeden önce uyandırılmak isteyen gönül.
Münîrî'nin gazeli: gamze okundan kan dolu arı kovanına dönen ciğer, mercan dalı kirpikler, "kaza gelince göz kör olur" sözü ve başı kesilince parlayan mum.
Mihrî Hatun'un rakibin sözüne uyan sevgiliye "Ben de senden vâz geldüm" diye seslendiği, Yusuf ile Züleyha telmihli altı bentlik sitem murabbaı.
Saba rüzgârı âşığı bir toz zerresi gibi yerden kaldırıp sevgilinin kapısına götürür; minneti de bu yüzden "yerden göğe"dir. Başka bir beyitte sivrisinek ağıyla Anka avlanır.
Cûdî'nin bülbül ile gül üzerine bahar gazeli: gülün ağzına uzanan baharın gagası, gülün sessiz gülüşünü sese çeviren bülbül, dikenlikte bulunan safa ve tarak gibi açan seher yeli.
Münîrî'nin "çeker" redifli gazeli: saç tellerine vird çeken gönül, sarhoş zülf, bin koku taşıyan seher yeli, darağacına çeken huy ve şeyhe karşı testi taşıyan rind.
Mihrî Hatun'un yola çıkan sevgiliyi "seni Allah'a emanet ettim" nakaratıyla uğurladığı murabba; Amasya'da anılan İskender adıyla İskender Çelebi rivayetine bağlanır.
Canını kurtarırsa kendini pehlivan sayan güçsüz âşığın kısa gazeli: zengin kafiye, kuru güz yaprağı, ay sonunda kaybolan umut ayı ve sevgilinin ayağını incitecek kemikler.
Cûdî'nin evlat ve nesil üzerine şüpheci kıt'ası: zamanın belası için yetiştirilen çocuklar, sevgiden değil tabiatın zorlamasından doğan nesil, şahitli nikâh ve kabileler arası güç yarışı.
Münîrî'nin "-sıdur" redifli gazeli: Leyla gibi gece kara saç ve Mecnun gönül, kan bedelini yiyen dudak, kaşı pusula edinen göz ve kara gözlerin bedeli olan şair.
Mihrî Hatun'un vefasız sevgiliye "senden vazgeçtim" diyerek seslendiği sitem murabbası; nakaratı Tâcî-zâde Cafer Çelebi'nin bir murabbasıyla neredeyse aynıdır.
Cûdî'nin gençlere yönelik açık sözlü öğüt kıt'ası: değeri bilinmeyen tohumu yere eken çocuklar, nişan almadan boşalan tüfek benzetmesi ve bir muallimin dönemin sağlık anlayışıyla uyarısı.
Münîrî'nin "-îde" kafiyeli gazeli: gonca dudaklı servi, güzeller arasında seçkin sevgili, gözyaşından süzülen şarap, ney ve çeng gibi âşık, nem çekip yıkılacak beden.
Mihrî Hatun'un Necâtî Bey'in "-ına" redifli gazeline yazdığı tahmis; bir araştırmaya göre Necâtî'nin gazellerine yazılmış bilinen ilk tahmis örneği.
Cûdî'nin Selanik'ten görünen Olimpos dağına yazdığı sabah manzumesi: karlı zirvede güneşin kızıllığı, suya dalan ak saçlı ihtiyar, efsanelerin dağı ve doğuşunun jeolojik hikâyesi.
Münîrî'nin "-îne" kafiyeli gazeli: göğüste ayna gibi asılı ok temreni, hazine sandığı gönül, cuma mescidi sanılmaması gereken âşık meclisi ve Süheyl ile akik.
Mihrî Hatun'un Şehzade Ahmed'e bayram tebriği olarak sunduğu dört bentlik terci-i bend; vasıta beytinde "Kimdür ol Sultân Ahmed ibni Sultân Bâyezîd" diye sorar.
Gazel Miraç gecesine bağlanır ve sevgiliyi "ay yüzlü bir Mustafa" diye anar. Felek kıskanıp şafaktan ay gösterir; âşık ise cennet yerine sevgilinin yüzünü görmeyi seçer.
Cûdî'nin Olimpos dizisinden gün batımı manzumesi: yaldızlı bulutlarda görülen adalar, mezar taşları, aslanlar, timsahlar, şah sofrası, balo ve vaaz kürsüsü ve hiç tekrarlanmayan akşam.
Münîrî'nin "ider" redifli gazeli: servi boya heves ve yokluk seli, dudağın anılmasıyla tamamlanan ayş, hurilerin sürmesinden üstün yol tozu ve garibin kabul edilen duası.
Mihrî Hatun'un her beyti Arap alfabesinin bir harfiyle başlayan 29 beyitlik tevhit mesnevisi; Tanrı'nın birliğini anlatıp tövbe öğüdüyle münacata döner.
Cûdî'nin Olimpos dizisinden gün batımının kızıllığını anlatan manzumesi: dağın ardına çekilen huysuz at gibi güneş, kan tufanı, ufukta yangın ve kırmızı çuhalı salona dönen körfez.
Münîrî'nin münacat havasıyla açılıp sevgiliye dönen gazeli: on sekiz bin âlemi dolduran parıltı, hüzün kulübesi olan göğüs ve kimine zindan olan geniş dünya.
Mihrî Hatun'un vezir Ali Paşa'ya yazdığı, içine gazel ve kaside parçaları yerleştirilmiş elli bir beyitlik mesnevi; Amasya'dan halini padişaha iletmesini istiyor.
Cûdî'nin Olimpos dizisinden ay ışığı manzumesi: Kays'ın bahtını ağartan gece Leylâ'sı, gümüş tarak ve sapsız balta gibi ay, Hortaç'tan Olimpos'a ışık yolu ve süt kardeş deniz ile hava.
Münîrî'nin atasözleriyle örülü gazeli: yüzünü görünce kabul olan ölüm duası, akan suyun açtığı yol ve "damlaya damlaya göl olur" sözüyle âşığı boğacak gözyaşı.
Mihrî Hatun'un üç nüshada yer alan tek beyitlik şiiri; felekin zulmüyle ağlayan göz, kızıl su anlamına gelen Sürhâb sözüyle kana boyanmış gösterilir.
Cûdî'nin ay ışığı manzumesine zeyl olarak eklediği gazel: gücenmiş bir güzel olan ay, göğün yüzüne atılan tarak, kâkül altında seher gibi alın ve dört beyti ezberleyen bülbül.
Münîrî'nin gazeli: vuslat anında gözü örten yaş ve kan, gözüne kül serpen rakip, utançtan kuruyan selviler ve kapıya güneş gibi yüzü üstünde sürünerek gelen âşık.
Mihrî Hatun'un tek beyitlik şiiri; sevgilinin yanağında beliren ayva tüyleri, gül bahçesinde yeni biten taze reyhan gibi bir süs olarak övülür.
Cûdî'nin bir kadının yürüyüşü üzerine gazeli: endamında başka olan hareket, hayat suyunun fıskiyesi gibi boy, güz görmüş ihtiyarın akşamında gülen bahar sabahı ve çarşaflı bir yürüyüş.
Münîrî'nin "virür" redifli tek gazeli: can papağanına gıda veren şeker dudak, can gözünü parlatan yüz ve mum ile kandile ihtiyaç bırakmayan güzellik ışığı.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.