Mihrî Hatun'un tek beyitlik şiiri; sevgilinin dudak kenarındaki ince tüyler, şekerli pâlûde tatlısının üstüne üşüşen karıncalara benzetilir.
Cûdî'nin medrese yıllarını anlatan otobiyografik kasidesi "Dakk-ı Müdik": ders kitaplarıyla kelime oyunları, eski hikmet ve kelâm eleştirisi, İslam âlimlerine övgü ve liyakatsizliğe sitem.
Münîrî'nin redifsiz gazeli: Kâbe gibi mahallede mücavir gönül, misafir gözyaşı, gece baskını yapan aşk gamı ve kırılınca neşter olan şişeye benzetilen şair gönlü.
Mihrî Hatun'un tek beyitlik şiiri; sevgilinin yanağı, boyu ve dudağı karışık sıralı bir leff ü neşrle gül, gonca ve salınan serviye benzetilir.
Cûdî'nin 1904 Dogger Bank olayı üzerine Rusya'ya seslenen kıt'ası: Karadeniz'e sığmayan kibir, Osmanlı'ya burun şişiren Rusya ve şimdi İngiltere'ye "aman" demek zorunda kalan bir güç.
Münîrî'nin gazeli: bayramda vuslata kurban olup şehit olan âşık, şerbete benzeyen kılıç, gönül sarayının anahtarı olan zikir ve geceleyin zülfte kaybolan zerre.
Mihrî Hatun'un sevgilinin yanağında beliren ayva tüylerini gül bahçesinde biten taze reyhana benzettiği tek beyit; Ü nüshasında iki kez yazılmış bir müfred.
Cûdî'nin çocukların gözünden ramazanı anlatan manzumesi: kandil asılan minareler, mahya, ramazan pidesi, seyyar satıcılar, Karagöz ile Hacivat, sahur davulu ve evde ağlayan bir anne.
Münîrî'nin "emsem" ile "em sem" cinasıyla açılan gazeli: kaştan aşağı kalan hilal, lal dudak yanında susan fıstık, kovucu gözyaşı ve fakirlikle övünen âşık.
Mihrî Hatun'un kendine seslendiği tek beyitlik şiir; güzellerin perişan ettiği tek âşığın kendisi olmadığını, bu yolda iflah olmayan çok kişi bulunduğunu söyler.
Cûdî'nin yetişkin erkeklerin orucunu anlatan hiciv gazeli: gündüz melek olduğunu sanan oruçlu, öğle vakti açlık ejderhası, saate bakılan ikindiler, baklava hazretleri ve süse meyleden insan.
Münîrî'nin atasözleriyle örülü gazeli: ölüden gömlek uman gönül, tez duyulan kara haber, kurunun yanında yanan yaş ve göbeğini kendi kesen öksüz oğlan.
Mihrî Hatun'un bir hatibe seslenen tek beyti; mollaların güzel sevme âdetini anarak ariflerden olmayı öğütleyen, hem içten hem alaycı okunabilen bir müfred.
Cûdî'nin şarkıcılar üzerine gazeli: güzel sesleriyle şiiri kemiren hânendeler, ikinci cahil sayılan şarkıcı, bir kişide pek az toplanan iki nimet ve ölçüyle kurulan dünya sofrası.
Münîrî'nin gazeli: Çin'den ve Hıtay'dan haraç alan Keşmir hükümdarı sevgili, ok atıcı Türk, taşla dövülen yanık göğüs ve kanı dökülen âşığın gördüğü rüya.
Cûdî'nin kar yağışını anlatan iç kafiyeli manzumesi: ayın tozu, tıraş olan feleğin kılları, kışın çiçeği, muhallebiye dönen yer, aya ortak olan yerküre ve açılmış sayfalar gibi düşen kar.
Münîrî'nin "depredür" redifli tek gazeli: cennet tavusunun kanadı gibi oynayan zülüf, fırtınada titreyen söğüt yaprağı gönül ve yere düşmüş yarı canlı pervane.
Mihrî Hatun'un divanı dışındaki tek uzun eseri; tevhid, na‘t, münacat, öğüt ve duadan örülen, sonunda kadın aklını savunan 462 beyitlik yakarış mesnevisi.
Cûdî'nin Rahmân suresinin "Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlarsınız" ayetini nakarat yapan Arapça manzumesi: beden ve ruh, kayadaki kurdun rızkı ve mahlası Cûdî'ye yağan cömertlik.
Münîrî'nin Türkçe kafiyeli gazeli: gül dalına dönen gonca dudaklı selvi, köpek yatağı olan rakip harabesi, uslanmayan Mecnun gönül ve ezelde kısmet olan gam bucağı.
Tażarru‘-nâme'nin sonundaki dört unsur kıt‘alarından toprak üzerine olanı; insanın topraktan yaratılışından yola çıkıp yaşlı kocakarı dünyadan uzak durmayı öğütler.
Cûdî'nin "Sefsâfdan" başlıklı kısa hiciv kıt'ası: haç öpen ve siyah yün giyen bir kişi tipi, zimmî statüsü ve sık yortular; başlığı tez tarafından açıklanmamış bir parça.
Münîrî'nin gazeli: aşka aşina olup âşığa yabancılaşan gönül, puthaneye dönen viran ev, dervişçe armağan ve buğday tenli sevgilinin tuzak tanesi olan beni.
Tażarru‘-nâme'nin sonundaki dört unsur kıt‘alarından su üzerine olanı; insanın sudan yaratılışını anıp Nebe suresindeki "Keşke toprak olsaydım" sözünü şiire alır.
Cûdî'nin mehir terimleriyle kurulmuş iki beyitlik nüktesi: peşin ve ertelenmiş mehir, mehir ile mühür arasındaki yazı benzerliği ve incileri rehin veren bir gelin; anlamı tam açık olmayan bir parça.
Münîrî'nin "Hızır" redifli tek gazeli: başından aşan gözyaşı denizi, elif boy, can artıran lal dudak ve iki nüshanın birleşmesiyle yedi beyte ulaşan metin.
Tażarru‘-nâme'nin sonundaki dört unsur kıt‘alarından ateş üzerine olanı; dünyadan el çeken insanın ateşini Vedûd olan Allah'ın nura çevireceğini söyler.
Cûdî'nin iffet ve güzellik üzerine gazeli: kınalı el ve uzaktan temenna, koparılmamış elma, aşk kitabında yalnızca ikil ve vesvesecisi şeytanı yakan iffetli bakış.
Münîrî'nin gazeli: taş parçası gibi katı gönül, okla parçalanmış ciğere benzeyen gül dalı, ak yüzdeki benler ve sevdaya salan göz karası, dosdoğru söylenen söz.
Tażarru‘-nâme'nin sonundaki dört unsur kıt‘alarının sonuncusu; havadan yaratılan insana yele dayanmamayı, ölmeden gaflet uykusundan uyanmayı öğütler.
Cûdî'nin maddecilere karşı "Hafâ-yı Zuhûr" gazeli: görünürlüğünden gizli Allah, tambur yapıp çalamayan tornacı gibi doktor, "natur yaptı" sözü, madde ve kuvvet ve vicdana açılan panjur.
Münîrî'nin yalnız Vatikan nüshasındaki gazeli: göz ve yüz kelimeleriyle kurulan cinaslar, yüze vuran yüzsüz gözyaşı ve Hürmüz denizine dönen inci saçan göz.
Kütahya'daki bir şiir mecmuasında Mihrî mahlasıyla kayıtlı, aidiyeti kesin olmayan "güç" redifli gazel; ayrılığın, kavuşmanın ve sevgiliye bakmanın güçlüğü.
Cûdî'nin "-emden gelir" redifli sebep zinciri gazeli: para sevgisinden doğan savaş, gümüşle sersemleşen halk, haremden gelen keman sesi, kalemden geldiğini söyleyen divane ve ezel denizi.
Münîrî'nin atasözleriyle kurulan gazeli: gözyaşı tanesi saçan göz bebeği, "eken biçer" ve "konan göçer" sözleri, göze tutya olan yol tozu ve taştan geçen saf gümüş.
Kütahya'daki bir mecmuada Mihrî mahlasıyla kayıtlı, aidiyeti kesin olmayan kadeh redifli gazel; kadehi İskender'in aynasına benzeten makta beytiyle dikkat çeker.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.