Sânî'nin kayıp bir kasideden kalan beyti: bahçıvana seslenen, kokusuz selviyle misk kokulu sevgiliyi karşılaştıran ve "bûdur" sözüyle koku üzerine oynayan bir söyleyiş.
Pîrî Mehmed Paşa'nın sevgilisini güneşten kıskanan matlaı: gün ile günlemek arasındaki oyun, meclisi aydınlatan mum ve gökte aranıp yerde bulunan güzel.
Dervîş Mehmed Çelebi'nin "yaḳam" redifli Türkçe beyitleri: aşk dağı, ayrılık gecesinin mumu, Mecnun'un çırağı ve diken yüzünden yanmayı göze alan gül bahçesi.
Derviş Edna'nın dost yoluna bağlılığını anlattığı nefesi: Elest günü bağlanan bel, rakibin hançeri ve "ruh bir idi bin bir donda eylendim" diyen don değiştirme inancı.
Kul Hüseyin'in "Allah bir Muhammed Ali aşkına" nakaratlı düvaz-ı imamı: dara duran günahkâr, Kırklar eşiği ve On İki İmam'ın her birinden af dileyen bir derviş.
Câmî'nin muammâ risalesini şerh eden Eşref'in Hasan adını gizleyen muammâsı: sümbül zülüf, çimen kenarına benzeyen ayva tüyü ve Aden incisi dişler.
Lâdikli Edîb'in aşkı gönül gülünün üstünde yanan bir alev sorgucuna ve delilik sarığının süsüne benzeten matlaı; aynı gazelin ikinci matlaı olabilir.
Âşık Çelebi'nin Hayâtî'ye verdiği Farsça iki beyitte âşık, sevgilinin yolunda toz olup eteğine düşer, kapısındaki köpeğin ayağı altında toprak olur.
Fethî'nin Merzifon Cönkü'ndeki öğüt koşmasının ilk dörtlüğü: süsüyle aldatan, vefasız ve gizli bir oynaşı olan bir sevgiliye benzetilen dünya.
Kul Hasan'ın beş çocuğunu yitiren bir babanın sesiyle söylediği ağıt: emanetini alan veren, gelmeyen Hızır, yuvayı yıkan felek ve yavruyu sıkmaması istenen toprak.
Sıdkî Baba'nın "-maz imiş" redifli öğüt deyişi: yorulmayan âşıklar, kirişi gerçeğe takılmış yay, eli boş varılmayan divan, Ehl-i Beyt'ten uyanan çerağ ve Hünkâr evladı.
Dervişoğlu'nun "Her daim bu yola çalışmalıdır" nakaratlı öğüt deyişi: Hakk'ın tellalı olan âşık, Ali'nin yolu, Hüseyin aşkına öten bülbüller ve Hızır'ın yoldaşlığı.
Bâkî'nin Merzifon Cönkü'ne giren gazelinin matlaı: âşığın gönlünün gam çengiyle çaldığı nağmeyi dinlemek için sazını bırakan Zühre; metin ve yorum.
Gevherî'nin Merzifon Cönkü'nde kalan zincirleme dörtlüğü: gülün kıymetini bilen bülbül, kendi değerini bilmeyen gönül ve gönlün kıymetini bilen âşık.
Âşık Ömer'in Merzifon Cönkü'nde kalan divanının ilk dörtlüğü: aşk denizine dalacak, felekçe halden hale sokulacak ve ecel rüzgârıyla solacak gönle sorular.
Dertli'nin Merzifon Cönkü'nde kalan koşmasının ilk dörtlüğü: kara kirpikli, kalem kaşlı sevgili, dilden düşmeyen zikir ve anadan doğalı gülmemiş garip baş.
Yesârî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı semâ‘îsinin ilk beyti: sevgilinin eteğinden kesilen el ve solan gonca; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Ârif'in Merzifon Cönkü'nde kayıtlı dîvânının ilk beyti: esir eden saçlar ve büyücü bakışlar; özgün metin, günümüz Türkçesiyle aktarım ve edebî yorum.
Himmetî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı semâ‘îsinin ilk bendi: Hak'tan perde çekilmiş güzellik ve perişan âşığın yakarışı; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Nazîf'in Merzifon Cönkü'nde kayıtlı gazelinin ilk beyti: sıkıntı yurdunda ferahlık ve günahla cennet umudu; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: pervaneye bırakılan ateş ve vuslat suyuna kanan âşık; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Erzurumlu Emrah'ın Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: güzellerin cefası ve derdini arz etmeye cesaret edemeyen gönül; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Hüsameddin'in Amasyalı sadrazam Rüşdî'nin "bir değilse de" redifli gazeline irticâlen yazdığı tahmis: karşıtların birliği ve iki mahlasın aynı bentte buluşması.
Hilmî Dede'nin öşür memuru Saraczâde Mehmed Yaşar Efendi'yi hicveden kıt'ası: Tanrı'nın nimeti altında yaşayan hayvan, mahşere dek yaşayan şeytan ve ad tevriyesi.
Eyüb Sabrî'nin Merzifon Cönkü'nde kalan kalenderîsinin matlaı: sevgiliden eziyetini azaltmasını, bazen vaat bazen naz etmesini dileyen âşık.
Balım Sultan yolunda dâra duran bir âşık: Hacı Bektaş çelebisi Sultan Cemal'in cemalini görme dileği, Ali'ye ve Pir Balım Sultan'a bağlılık deyişi.
Sirâcî'nin üçüncü Şehzade Mustafa mersiyesi: "Sultan Mustafa ahiret âlemine göçtü" nakaratlı yedi bentlik murabba ve padişahın gaflet içinde düşman sözüne uyması.
Edirneli Nazmî'nin Şehzade Mustafa'ya sunduğu arz-ı hâlden kalan beyit ve mısra: eski kulun yeniden hizmete kabul edilme isteği ve "ya suçum bağışla ya başımı al" sözü.
Senâyî'nin "hâl" kelimesi üzerine kurulu matlaı: dudaktaki görünmez nokta, yüzdeki ben ve zülüf gibi darmadağın gönül; tam cinasın küçük ve ustaca bir örneği.
Melîhî'nin dört tezkirede geçen matlaı ve Sehî'nin koruduğu ikinci beyit: âşığa acıyıp yanan buhurdan, kanlı yaş döken mum ve iki anlamlı "uzandı" ile kurulan cinas.
Nigârî'nin Hüsameddin'in "şatahât" diye andığı beyitleri: aşkta emsalsizlik iddiası, Hallâc'ın Ene'l-Hak sözüne ve Musa'nın Rabbi erinî duasına telmih.
Nelmî'nin son yıllarında yazdığı, Allah'ın hem gizli hem apaçık oluşunu anlatan "seni" redifli bir gazelden Hüsameddin'in koruduğu iki tevhid beyti.
Sehî'nin aktardığı Makâmî gazelinden üç beyit: camide hatip olduğu hâlde sevgililere meyhaneden şarap almaktan utanmayan, rintler arasında ün arayan bir şairin sesi.
Sinoplu Seyfî'nin Ağlasun kadılığı Abdülhay'a verilince söylediği hiciv beyti: kasabanın adıyla "ağlasın" fiili, kadının adındaki "diri" ile ölü-diri karşıtlığı.
Latîfî'nin Kâmî'nin kayıp Yûsuf u Züleyhâ'sından aktardığı Züleyha tasviri: küfür gibi kara saçlar, hilal kaşlar, elif burun ve onun aşkına kara şal giyen ay.
Yalnız Âşık Çelebi'nin kaydettiği iki beyit: rakibe yöneltilmiş ses oyunları, gözyaşının acı suyu ve sevgilinin gözüne, kulağına öykünen kör nergis ile sağır gül.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.