Harîmî'nin sevgilinin güzelliği karşısında sürmeyi, menekşeyi ve nergisi küçülten gazeli: secde eden sürahi ve yaraları pars postu sanılan âşık.
Mütenebbî'nin Lâmiyye kasidesinden Bizans komutanının oğlu Kostantin'in esaretini anlatan üç beyit; Hüsameddin'in Harşene kuşatmasına bağladığı olay ve Maraş tartışması.
Kemalpaşazâde'nin Göde Ahmed'in ölümüne sevinen Çandarlı İbrâhim Paşa'ya meclisinde irticalen okuduğu matla: Âşık Çelebi'nin aktardığı olay ve Amasya sarayındaki dostluk.
Cûdî'nin Amasya'daki Ferhad Dağı'nı görünce Mecnun'un ağzından söylediği gazel: dağ Ferhad'ın, çöl Mecnun'un; mehir, helva ile belâ, Bîsütun ve dillere destan bir divane.
Edâyî'nin üç tezkirede birlikte geçen iki beyti: güzellik göğünün hilali olan kaş ve usturadan geçirilen ayva tüyünü Rum'da baş kaldıran bir Celâlî'ye benzeten nükte.
Mustafa Vâzıh'ın soru-cevaplı şûh gazeli: Hıtâ ceylanı gibi kaçan sevgili, "şeh lā" cevabındaki şehlâ göz îhâmı, kıskanç şarap ve titreyen servi.
Fedâî Baba'nın "Hakikatte Kâbe veçhi Ademdir" nakaratlı koşması: haccın her şartına bâtınî bir anlam veren, Kâbe'yi insan yüzünde arayan şiir.
Yavuz Sultan Selim'in Farsça bir gazelinden iki beyit: Kayser ve Kâvûs'un tahtından üstün tutulan sevgili eşiği ve Allah'ın tecellisine bağlanan ordunun fethi.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin, âşığın mektubuna sevgilinin ağzından cevap verdiği dokuz beyitlik mesnevi: "Hâcecigim" hitabı, vuslat vaadi ve mahlasla oynayan son beyit.
Kadı Burhaneddin'in Amasya ile Niksar'ı andığı tuyuğ: iki âlemi dolaşan himmetin yanında rakip emirliklerin şehirleri küçük birer hedef olarak görünür.
Ahmedî'nin Mecma'ü'n-Nezâ'ir'den aktarılan gazeli: aşk ateşi, mum ve pervane, sûret ile mana karşıtlığı ve şairin asıl adını Kur'an'daki İbrâhim âyetiyle söylediği son beyit.
Zârî'nin altın üsküflü bir delikanlı için söylediği, Latîfî, Kınalızâde ve Hüsameddin'in kaydettiği matla: ay, güneş ve mum imgeleriyle parıldayan bir başlık.
Gelibolulu Sürûrî'nin, şiirine nazire bulunamayacağını söyleyen Gubârî'ye nazire yazıp verdiği iğneleyici cevap ve yıllar sonra Amasya hocalığı yüzünden süren atışmanın başlangıcı.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin bir şiir mecmuasında korunan "gör" redifli gazeli: hamama giren sevgili, ayna karşısında konuşan papağan ve hilale dönen âşık.
Kara Fazlî'nin Arapça bir beyitle açılan, Peygamber'i peygamberlik ülkesinin padişahı diye övdüğü ve "yüzi ḳara" sözüyle kendi lakabını andığı na't kasidesi.
Basîrî'nin "itmez" redifli gazeli: âşığın canını alıp inkâr eden ağız, rakipten ağır cefa, sevgiliyi dost etmeyen talih ve yakut dudak hevesiyle inci saçan göz.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) kavuşma sabahını ve sabûh şarabını anlatan beş beyitlik gazeli: dil-gönül tevriyesi, Yusuf, Eyyûb ve Nûh telmihi, zahide karşı gül mevsimi.
Âfitâbî'nin tezkirelerin hep "meşhur" diye andığı matlaı: sevgilinin elma çenesinde diş izi, şeftali benzetmesi ve ikinci mısradaki pistan-bostan farkı.
Hubbî Hatun'un mesnevisinden üç tezkirenin aktardığı dua temsili: duayı Yusuf'a, kendini Yusuf'a birkaç çile iplikle alıcı çıkan kadına benzeten dört beyit.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin Mecnun'la yarışan matlaı: çölde dolaşan Mecnun'dan, ayrılık köşesine kapanmış âşığın çılgınlığının daha ağır olduğunu söyleyen beyit.
Edip Tâcî'nin bütün olarak kalan tek gazeli: Şeyhî'ye nazire, Mihrî Hatun ve Necâtî ile aynı zeminde sekiz beyit; çiçek bahçesi yüz, sarhoş göz ve Hüseynî makamı.
Zeyneb Hatun'un Farsça şiirlerinden kalan tek beyit: ayaklara inen saç, sevgilinin boyuna âşık olduğu için başını onun ayağına koyar; Latîfî ve Âlî'deki biçimleriyle.
Münîrî'nin yetmiş bir beyitlik, Türkçe ve Farsça karışık na‘t kasidesi; Miraç ve mucize telmihleri, iki matla, dört halife ve Ahmed Paşa'ya nazire.
II. Bayezid'in (Adlî) Hz. Muhammed için yazdığı yedi beyitlik na‘tı; levlâk telmihi, Yusuf ile karşılaştırma ve mahlasla kurulan "a‘del" nüktesi.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin 1892'de Şeyh Şâdî Türbesi'nin yeniden yapımı için gittiği köyde yazdığı, ayrılık mektubu biçimindeki 55 beyitlik mesnevi.
Mihrî Hatun'un II. Bayezid'i güneşe benzeterek övdüğü, Amasya'dan himaye istediği ve padişahın mühürlü divan nüshasında yer alan 32 beyitlik kasidesi.
Niyâzî'nin rakibe dair matlaı: vuslat bahçesine girip ham meyveye uzanan rakip ve "tama'-ı hâm" deyiminin hem boş umut hem olmamış meyve anlamı.
Sâhib'in kısa vezinli na‘tı: Mi‘rac'ın keskin okuna hedef olan "kâbe kavseyn", arşa taç olan nal, levlâk kaftanı ve muhtaçlar arasında yer isteyen şair.
Altı beyti tek bir şart cümlesi gibi uzanan gazel: âşığın bütün çilelerini sayar ve dünyanın taç ve tahtını sevgilinin mahallesine değişmeyen Avnî'yle biter.
II. Murad'a atfedilen Murâdî mahlaslı "üstine" redifli gazel: herkes bir işle uğraşırken sevgiliyle uğraşan âşık, ateşe düşen damla ve pergel ile nokta imgesi.
Kâinatın sevgiden ve Muhammedî nurdan yaratılışını anlatan Hakîkat-i Muhammediyye bölümü: ayna imgesi ve “bu ḥub” redifli kapanış beyitleri.
Sevgiliyi gül bedenli selviye, kendini onun gölgesine benzeten ve makta beytinde "Remzî" mahlasının sır tutma anlamıyla oynayan iki beyitlik gazel parçası.
Âşıkpaşazâde'nin 699 (1299-1300) İnegöl fethini müjdeleyen üç beyti: alınan şehir, gazilerin ganimeti, yıkılan küfür diyarı ve "Gör imdi 'âleme kim geldi 'Osmân".
Okçuların tek okla şişe delme gösterisi Sülûkî'nin bu beytinde sevgilinin gamzesine benzetilir; metin Beyânî ve Kınalızâde'de küçük bir farkla geçer.
Her gün bütün gökyüzünü dolaşan güneş ile ay, Rûhî Fâzıl Çelebi'nin bu matlaında hercâyî güzellere dönüşür ve sevgilinin yüzüne özenmeleri mazur görülür.
Refîkî'nin Farsça şiirinden kalan tek beyit Emîr Hüsrev-i Dihlevî'ye nazire olarak yazılmıştır ve gül seyrini bırakıp yasemin kokulu bir sokağı vatan edinen âşığı anlatır.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.