Hı bölümünü açan "şûh" redifli gazel: yaraladığı yerden iyileştiren sevgili, ilaca dönen hançer ve ok, aşkla rüsvay olmadan insan olunmayışı ve al giyinmiş bayram sâkîsi.
Hey hey, vay vay, güm güm, kulkul ve gulgul: sesleriyle duyulan bir sema meclisi, iç kafiyelerle bölünen mısralar ve sonunda kendini Hâfız'la yan yana koyan şair.
Kadeh, ihram, hançer ve bayram giysisi hep kırmızıdır; Kurban bayramında kurban edilen âşık, al ata binen sevgili ve kanlı gözyaşıyla yazılan satır.
"Bah" redifli gazel: meyhane sahnesinden tövbe diline geçen konuşma, hüzünler kulübesi, şairin kendi divanına işaret etmesi ve Zümer suresindeki "lâ taknetû" müjdesi.
Bedahşan la'line ve güneşe parlaklığını veren yanak, sarhoş göz için bir Kur'an sayfası, ezelde yanmış gönül ve aya kıskançlık veren, eşi olmayan güneş.
Azerbaycan ağzıyla "yoh" diye sayılan yokluklar: benim gibisi yok, çare yok; ayrılıktan beter sırdaşsızlık ve demiri yakıp sevgiliye işlemeyen âh.
"Çoh" redifli gazel: "yoh" gazeline karşılık olarak kalabalıkta teklik iddiası, gözdeki çok yara, Hamza'nın ciğerini yiyen Hind'e benzetilen sevgili ve hikmet şifahanesi.
"Yoh" redifli kısa gazel: gam-hâr ile gam-güsâr arasındaki fark, öğüt verene verilen cevap, altın işlemeli zülfte saklı nigâr kelimesi ve dağa çekilen âşığın şikâyeti.
Aşk tellalı "kim artırır" diye bağırır: hem tutku hem alışveriş demek olan sevda, namusun geçmediği pazar ve iki türlü okunabilen Hazret-i Mevlâ.
İki vezinle yazılmış sâkî rubaisi: rubai kalıbındaki ilk beyit ile remel kalıbındaki ikinci beyit, aşk ateşinden imdat isteyen âşık ve sâkînin kapısında karar kılma dileği.
Sâkîye sitem eden rubai: bir mısrada feryat, öbüründe verme anlamına gelen dâd kelimesi, terazinin tartı taşı, susuz kalan gönül ve verilmeyen murat şarabı.
Dal bölümünü açan naat: her beyti Muhammed adıyla biten gazel, tevellâ terimi, Peygamber için kullanılan sevgili mazmunları, İsrâ gecesi ve papağan gibi söyleyen tabiat.
"Ahmed" redifli naat: fıkıhtaki nesh terimiyle öteki hikâyeleri kaldıran Peygamber kıssası, sarhoşluğu akıl sayan kafiye, cennet tavusu olan pervane ve mahşer meydanı.
Dal harfli kelimelerle kafiyelenen gazel: söğüt gibi titreyen âşık, aferin ile aferîd arasındaki ses oyunu, "hel min şehîd" çağrısı ve mahlastaki Mîr ile emir kelimesi.
Zincirleme söylenmiş gazel: her beytin son kelimesiyle açılan sonraki beyit, eklem eklem inleyen ney, Leylâ'nın zülfünden istenen zincir ve bağı çözen Şah Nakşibend.
Her beyti Farsça "çi bûd" sorusuyla biten gazel: gelmeyen sevgiliye sorulan hesap, zünnara tapan âşıklar ve sonunda âşığa yasaklanan "ne işe yaradı" sorusu.
Leylâ, Azrâ ve Şirin ile Mecnun, Vâmık ve Ferhat'ı tek beyitte eşleyen leff ü neşr, Bîsütun'a dönen sevda, Hüsrev-i evtâd çağrısı ve evtâd ile efrâd terimleri.
Var ile yokun bir olduğu gazel: görünmeyen ağız mazmunu, "cömertlik var olandan yapılır" sözü, kâlû belâdan beri yanan ocak ve Asr suresindeki ziyan diyarı.
Aşkı yatkınlık meselesi olarak düşünen gazel: istidat, kabiliyet ve tecrit terimleri, çöle ve dağa çekilen âşıklar, Leylâ'nın kapısındaki köpek ve Hüsrev-i evtâd çağrısı.
Zahide karşı yazılmış gazel: kadehin üstüne nakşedilen "ve in yekâd" ayeti, taklidin esiri yem toplayıcı, Mecnun'a tecrit öğreten şair ve şiirleriyle raks eden Zühre.
Feleklerden eski bir aşkı anlatan gazel: hilelerle dolu daireyi küçülten âşık, aşka yatkınlığı olmayan zahit, harareti olmayan vaiz ve zülfün delilere vurulan zinciri.
Her beyti "gör ey zâhid" diye biten gazel: inkâr ile în-kâr arasındaki ses oyunu, mana meyhanesinde irşada bel bağlayan pir, rintlerin pazarı ve iç kafiyeli mısralar.
Kâf suresindeki "hel min mezîd" sorusunu âşığa veren gazel: daha fazla ateş isteyen âşık, "men yezîd" diye bağıran tellal, ateşten sakınan demir ve Selmâ'dan gelen saba.
Tasavvuf yolunu anlatan gazel: Arap yazısında birbirine çok yakın sanem ve Samed, İhlâs suresinden iki ad, fakr, fena, beka ve tecrit, aşk çölünde bir olan aslan ile tilki.
"Yâ Muhammed, yâ Ali, yâ Nakşibend" diye yardım isteyen gazel: boğum boğum yanan ney, nakış bağlayan zülf, Hâfız ile Hucend şairlerinin övgüsüne layık görülen tabiat.
Gül ile sarının kafiyelendiği gazel: verd ile zerd, tavladaki şeşderden alınmış şaşkınlık, lacivert feleğin sunduğu kan ve gönül ateşi, sabır suyu ile soğuk âh.
"Lezîz ey sâkî" redifli rubai: zel harfini önceden duyuran lezîz kelimesi, gül renkli kadeh, tek kadehle sarhoşların başı olmak ve anması bile lezzet veren sâkînin adı.
"Elezz ey sâkî" redifli rubai: lezîz kelimesinin üstünlük biçimi, candan lezzetli söyleşme, kapının köpeğiyle sokakta dolaşmanın saltanata üstün tutulması ve zaviye kelimesi.
Zel bölümünü açan "kâğız" redifli gazel: gelmeyen mektup, utanarak geçen saba, âh külüngüyle yıkılan varlık dağı ve Kaf dağındaki müstağni şahine yollanan şiir papağanı.
Sövgünün zehri bile tatlı gelir: sevgiliye lezzetli gelen feryat, hurma fidanı salınışı ve keklik yürüyüşü, iki kez arıtılmış şeker gibi sohbet ve şiirin balı.
Gelmeyen saba rüzgârını anlatan sâkî rubaisi: sırların sırdaşı ve sevgilinin ulağı olan saba, ara vermeden ateş salan yanak ve re harfini önceden duyuran kafiye.
Baharı dört mevsimin en şereflisi sayan sâkî rubaisi: işret vakti, meyhanenin nisar gibi saçılması, şarap ve sevgiliyle süslenen mevsim ve neşirde başlıksız kalan dörtlük.
Re bölümünü açan şiir savunması: "şiirin bir kısmı hikmettir" hadisi, Allah'ın sır hazinesi olan şair gönülleri, Kâbe'ye taş atan ve yardıma yetişen hayrü'l-beşer.
Hüsameddin'in aktardığı "Felek ser-geşte-i zülf-i mutarrâ" matlaının tamamı olan naat: Yusuf'u av eden güzellik, tuğra meşk eden rint ve teberrâ ile tevellâ terimleri.
Tabiatı bile ölçülü olan şairin gazeli: mevzûn kelimesinin boy ve vezin anlamları, mahzûn içindeki hazine, gizli hazine kudsî hadisi ve saklı inci olarak Nigârî.
Şarabı reddederek açılıp meyhane sahibi gibi konuşan şair, ihtiyar başla şarap isteyen gönül, harfsiz söz, velilerin kubbeleri ve hesap sormayan teslimiyet.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.