Rintler meclisine gelen sofu yüz kadehle kanmayan şairi görür; Tebbet ile İhlâs surelerinin sırası bir nükteye döner ve kürsüden inen vaize bir parça yem ikram edilir.
Âşık gamın şeşderine düşmüştür ve her atışta zar bela gelir; tavla terimleriyle kurulan bu beytin yanında gazel, "yüz" ile "vech" üzerine bir pazar şakası da yapar.
Cûdî'nin "Hak adamı" tarifini veren rubaisi: çıkar ve karşılık beklentisini kesen yiğit, temeli dini güçlendirmek olan iş ve ruhu ümmetin iyiliği olan bir emel.
Mustafa Vâzıh'ın, hizmetkârın dağ kadar kusurunu bile efendinin iyiliği başa kakmasından hafif sayan ve Arapça bir beyitle eşleşen ahlak beyti.
Şehzade Bayezid'in "ne müşkil derd imiş fürkat" nakaratlı murabbası; Filiz Kılıç dördüncü bendi babası Kanuni'den mektup bekleyen bir oğlun sözü olarak okur.
Münîrî'nin çene elması gazeli: mezar söğüdüne dizilen elmalar, hasta hekim göz, yüz camisinde kılıçlı hatip, "sehm" tevriyesi ve kendini tanıtan âşık.
Kara Fazlî'nin, Ahmed Çelebi'nin 954 (1547) yılında Rumeli tımarlarına defterdar olmasını "Aḥmedā yümn-ile olduñ defterī" mısraıyla kutladığı tarih manzumesi.
Mihrî Hatun'un Pend-nâme şairi Güvâhî'ye gönderdiği şaka yollu beddua şiiri; bütün aşk eziyetlerini dilediği dostunun tek suçu, beyitlerinde Mihrî'yi hiç anmamasıdır.
Mesnevî vezniyle yazılmış bir naat: erganun ledün denizinin Hızır'ı, ney hikmet neyidir; tecrit tacı babadan kalır ve bütün şiir tek bir bakıştan doğar.
Kıl gibi bele iştahla saldıran kemerin gazeli: derisi yüzülen goncalar, düğüm düğüm şeker kamışı, dövülüp deriye sarılan misk ve Yay burcuna giren ay gibi kucağa girecek sevgili.
Cûdî'nin Allah'ın atlı erlerine yaya bir dervişin dileği olarak yazdığı Arapça manzume: izini takip ettiği veliler, sapkınlık kuyusu ve güneşlerden ışık bekleyen hilal.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'sindeki tek Arapça müfred: dağ kadar suçlu hizmetkârı bile iyiliği başa kakandan üstün tutan ve Türkçe bir beyitle eşleşen öğüt.
Şehzade Bayezid'in "Murâdum hâk-i pâyünde hemân hizmetde olmakdur" nakaratlı murabbası; Filiz Kılıç'a göre Kanuni'den af müjdesi bekleyen bir yakarış.
Münîrî'nin meclis gazeli: şaraba dönen gözyaşı ve kebap olan bağır, köpeğe gülsuyu, kapıdan alınmazsa bacadan düşen güneş ve "vallāhü a‘lem" ile biten söz.
Kara Fazlî'nin, vezir Mîr Yahyâ'nın 958 (1551) yılında Şehzade Mustafa onuruna Taşan dağında verdiği ziyafeti kaydettiği yedi beyitlik tarih manzumesi.
Mihrî Hatun'un "gibi" redifli kısa gazeli; benzersiz sevgili, ölünce bile bırakılmayan etek, her telinde bin gönül asılı zülüf ve âşığa yurt olan saç imgeleri.
"Her Ahmed'e bir Ebû Cehil" sözüyle açılan kısa mısralı gazel, yem yiyen vaizi ve riyakâr zahidi hedef alır, sırları bir sefinede yadigâr bırakmak ister.
Cûdî'nin Arapça yalvarış manzumesinin düzeltilmiş ikinci yazımı: kervan kılavuzları, takva azığı ve günah yükü, geride kalan deve, hudâ türküsü ve çadırlar arasında bulunan gölgelik.
Şehzade Bayezid'in "Cân bedenden ayrılur ben senden ayrılmak muhâl" nakaratlı yedi bentlik murabbası: Ferhat ile Şirin, padişah hitabı ve dirlik kelimesi.
Münîrî'nin terk edilmişlik gazeli: yalnız kılıcı yüz dönen sevgili, dudak dudağa kadeh, sarığı şaraba rehin kalan sofu, mihenge yüz süren altın ve sıtmalı mezar.
Kara Fazlî'nin, Sol bölük ulufecilerinin kâtibi Sinan Bey'in 954 (1547) yılında Zümre-i evvel kâtipliğine yükselmesi üzerine yazdığı on bir beyitlik tarih manzumesi.
Mihrî Hatun'un "unuduldı" redifli gazeli; sevgilinin güzelliği karşısında gül, sümbül, lale, nergis ve Yusuf unutulur, sonunda sevgilinin âşığı öldürme ahdi de unutulur.
Altı beyitlik gazel kebap ile şarapla açılır, ama içki gözün göremediği kadehsiz bir şaraptır; harâbâtta harap âşıklar ve sultan kapısı ile tekke arasında bir dergâh.
Çivit mavisi bir elbise üzerine kurulmuş renk gazeli: sevinçten dönen felek, sürme sanılan yansıma, kızıl yaydaki lacivert ok ve pas yeşili kaftanı kıskanıp pas tutan can aynası.
Cûdî'nin gece seyrini manevi bir miraca çeviren kasidesi: câh ile çâh oyunu, yere düşmüş yıldız olan ruh, gündüzden daha aydınlık gece, bir âhın Refref'i ve âlemlerin ahengiyle semâ.
Şehzade Bayezid'in "Bir vefâsuz yâr sevdüm n'ola hâlüm bilmezem" nakaratlı sekiz bentlik aşk murabbası: sünbül, gül, bülbül, İsa nefesi ve Leylâ ile Mecnun.
Münîrî'nin "-üp" redifli gazeli: pencereden bakan gözbebeği, yüz sürmek ile iz sürmek cinası, kaza okunun izi ve ölü gibi yürüyen âşığın kanına girmeyen dudak.
Kara Fazlî'nin, Şehzade Mustafa'nın veziri Sun'ullah Beg'in oğlu Mahmud'un 955 (1548) yılındaki ölümüne "Yirin nūr eylesün" duasıyla düşürdüğü iki beyitlik tarih.
Mihrî Hatun'un tezkirelere göre İskender Çelebi için söylediği gazel; seher vakti görülen ay yüzlü güzel, uğurlu Müşteri yıldızı ve İskender'in bulamadığı âb-ı hayat.
Yol gösterici Ebû Bekir ile Hayber fatihi Ali'yi yan yana anan hece ölçülü gazel, Nigârî'nin Râfızîlik suçlamasına karşı tutumunu tartışma havası taşımadan dile getirir.
Her beyit "Pîrî'nin" diye biter: redif bir özel addır ve gazelin gerçek bir genç için yazıldığını düşündürür. Sevgilinin beni batıda ayna tutan bir Hindu'dur.
Cûdî'nin söz ve ruh üzerine gazeli: sevgi gözü açılmadan görülmeyen dünyanın iç yüzü, cömert ruhtan doğan soylu söz, sözüyle özünü ele veren insan ve sözün zirvesine davet.
Şehzade Bayezid'in "Bir meh-i nâ-mihr-bânun hasretindendür benüm" nakaratlı murabbası: bentleri nakaratla tamamlanan cümleler, mihr tevriyesi ve gam harmanı.
Münîrî'nin satranç gazeli: şeker ve nebatın kulu olduğu dudak, güzelliğin zekâtı, yanak ve kale anlamlı "ruḫ" ile şahları mat eden sevgili ve zülfe tutsaklıkta hürlük.
Kara Fazlî'nin, Şehzade Mustafa'nın veziri Sun'ullah Beg'in oğlu Mahmud'un 955 (1548) yılındaki ölümüne "Maḳām-ı Maḥmūd" tevriyesiyle düşürdüğü üç beyitlik tarih.
Mihrî Hatun'un güzelliğin geçiciliği üzerine altı beyitlik gazeli; gonca ile diken, bülbülün bir haftalık sevinci, gül ömrü ve bir zamanlar güzeller defterinin başındaki şair.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.