Adlî'nin yalnız M2 nüshasında kalan tek Farsça kıt‘ası: düşmanın başına gürz indiren nergis ve düşmanın kalbine eksen çizgisi gibi saplanan mızrak.
Mihrî Hatun'un sevgiliyi bir an görmenin özlemini işlediği, cennet hullesini sevgilinin kapısındaki abaya değişmeyen "bir lahza" redifli gazeli.
"İyilik et suya at" atasözünü gözyaşıyla birleştiren gazel: her havada bitmeyen vuslat meyvesi, bülbülü işitmeyen gül kulağı ve ağzın yokluğuyla yoksulluğu birleştiren mahlas.
Gül ile sarının kafiyelendiği gazel: verd ile zerd, tavladaki şeşderden alınmış şaşkınlık, lacivert feleğin sunduğu kan ve gönül ateşi, sabır suyu ile soğuk âh.
Sevgilinin yüzünün yansımasıyla aydınlanan göz, gül bahçesine dönen gönül ve göz bebeğine oturan çocuk çevresinde saf tutan kirpikler: Farsça bir göz rubaisi.
Otlukbeli'de Uzun Hasan'ın "boz atı getirin" deyip kaçtığı, yeniçerilerin Türkmenlere "devletsiz hain" dediği ve Hasan'ın Osmanlı adını anmamayı vasiyet ettiği bâbda Çıtak üzerine beş beyit.
Münîrî'nin yedi beyitlik Farsça gazeli: vuslat denizini arayan gözyaşı ırmağı, kılıcın şerbeti, taşan testi, pîr-i mugânın kulu ve iki dünyadan el yıkayan âşık.
Adlî'nin yalnız M2 nüshasında kalan tek beyitlik Farsça matla‘ı: cana can katan küp şarabı, iki anlamlı safa, sürahinin elinden tutup küpün ayağına giden âşık.
Mihrî Hatun'un "başım üstüne" deyimiyle açılıp âşığın teslimiyetini, kaderini ve mezar taşı yazısını anlattığı, "üstine" redifli beş beyitlik gazeli.
"Sebz" (yeşil) redifli kısa gazel: gözyaşıyla yeşeren sağ ve sol, ırmak kenarına dönen göz, yeşil giyinmesi yakışan gül yanaklı ve âşığın mezarında biten yeşillik.
"Lezîz ey sâkî" redifli rubai: zel harfini önceden duyuran lezîz kelimesi, gül renkli kadeh, tek kadehle sarhoşların başı olmak ve anması bile lezzet veren sâkînin adı.
Kıskanç şairler zümresi, şiir gibi rağbet görmeyen insaflı şair ve düzgün sözlerin arkasındaki düşünceyi yoklama öğüdü: şairler üzerine vezin dışı bir rubai.
Otlukbeli'den sonra Fatih'in Uzun Hasan'ın ülkesini yıkmadan döndüğü, yolda Kemah hisarını aldığı ve İstanbul'a girer girmez Mahmud Paşa'yı yeniden azlettiği bâbda beş beyit.
Münîrî'nin "-ı ū" redifli Farsça gazeli: gül yüzden peçeyi kaldıran saba, Yâsin'e yetişemeyen hastalar, vaizin ve zahidin cenneti, duvarın gölgesindeki Me'vâ.
Adlî'nin tezkirelerde anılan Farsça matla‘ı: yarık göğüsten çıkan dumanın bulut olup mezar başında ağlaması ve Necâtî'den İbn Kemal'e uzanan nazire zinciri.
Mihrî Hatun'un gül mevsiminde gönlü sevgililerle, musikiyle ve şarapla bahar seyrine çağırdığı, ömrün kısalığını hatırlatan sekiz beyitlik gazeli.
"Biz" diye konuşan rintlerin gazeli: meyhane müdavimleri, serseriler, suya resim yapan nakkaşlar, kirpikle yol süpüren ferraşlar ve Kâsım Paşa'nın zeminini aynen yankılayan mısra.
"Elezz ey sâkî" redifli rubai: lezîz kelimesinin üstünlük biçimi, candan lezzetli söyleşme, kapının köpeğiyle sokakta dolaşmanın saltanata üstün tutulması ve zaviye kelimesi.
Allah'ın nurlarını yansıtan bir ayna olan tabiat ve bir zerreyi bile güneş gibi gösteren parlaklık: "tab'ıñ" redifli, muhatabı belirtilmemiş bir övgü.
Gedük Ahmed Paşa'nın 880'de üç yüz gemiyle Kefe'ye gidip şehri ahitle aldığı, Azak'tan Çerkes'e kadar kıyı hisarlarını ve Menküb'ü pusuyla ele geçirdiği bâbda "Ahmed" redifli dört beyit.
Münîrî'nin Hâfız'a nazire olan Farsça gazeli: aşk ateşi üzerine yemin, muhtesipten korkmayan rind, Cem'in kadehine değişilmeyen meyhane süpürgeciliği ve Sühâ yıldızı.
Mihrî Hatun'un sözü geçmeyen âşığın sitemini ahiret hesabı ve tuz ekmek hakkıyla dile getirdiği, konuşma diline yakın beş beyitlik bir gazeli.
Cennette gece olmaz, sevgilinin mahallesinde de; gazel bu akıl yürütmeden eteği ıslak bahar bulutuna, aksini baş aşağı suya atan selviye ve sıtma muskası olan ayva tüyüne geçer.
Zel bölümünü açan "kâğız" redifli gazel: gelmeyen mektup, utanarak geçen saba, âh külüngüyle yıkılan varlık dağı ve Kaf dağındaki müstağni şahine yollanan şiir papağanı.
Önceki bir Farsça rubainin yeni yazımı: gül bahçesine dönen gönül, göze kondurulan öpücük ve dudağın ateşiyle titreyen göz bebeği, "merdümek".
Fatih'in 881'de Tuna'yı gemilerle geçip Kara Boğdan'a girdiği, tekfurun askerini sarp bir dağ arasında piyade dizdiği ve gazilerin top arabalarını bozduğu bâbda üç beyit.
Münîrî'nin "-yı ū" redifli Farsça gazeli: gamze ile işveye feda edilen can, şifa olan ecel zehri, cihanı gösteren kadeh, sofuya açılmayan saf şarap ve gözün sürmesi.
Mihrî Hatun'un ayrılık ateşini ve rakip kıskançlığını "yaka" kelimesiyle kurulan bir cinasla açtığı, sabrın tükendiği sitemle biten altı beyitlik gazeli.
Güllerin yansımasıyla gül renkli görünen elbise üzerine bir ışık oyunu: ateş renkli kumaş, yalnız değeni yakan ateş ve bir yanı atlas bir yanı palas olan giysi.
Sövgünün zehri bile tatlı gelir: sevgiliye lezzetli gelen feryat, hurma fidanı salınışı ve keklik yürüyüşü, iki kez arıtılmış şeker gibi sohbet ve şiirin balı.
Sağken şairler mecmuasında bulunmama kararı, mahşerde de görülmek istenmeyen yüzler ve meş'ar, ma'şer, mahşer ses oyunu: antolojiye karşı bir dörtlük.
İşkodra'nın (İskenderiye-i Arnavud) ilk kuşatmada alınamadığı, havale ile sıkıştırıldığı ve 883'te ahitle teslim olduğu, Fatih'in gazalarının orada tamamlandığı bâbda iki beyit.
Münîrî'nin "ḫāne" redifli Farsça gazeli: misafirhaneye dönen göğüs, kaşın yayı ve kemanhane, sekiz cennete değen ev, bayındır meyhane ve aşk şarkısının miyanhanesi.
Sehî Beg'in tezkiresinde örnek verdiği, sevgilinin peçesini kaldırıp "gör işte" dediği, cinas-ı mürekkeble açılan beş beyitlik bir Mihrî Hatun gazeli.
Gümüş kandile takılmış misk zincir gibi zülüf: hasta gözü kucağına alan kaş, zülüften tüy takılmış boy oku, ağız birliği eden iki güzel ve ayı ele geçiren cadı zülüf.
Gelmeyen saba rüzgârını anlatan sâkî rubaisi: sırların sırdaşı ve sevgilinin ulağı olan saba, ara vermeden ateş salan yanak ve re harfini önceden duyuran kafiye.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.