Her beyti Farsça "çi bûd" sorusuyla biten gazel: gelmeyen sevgiliye sorulan hesap, zünnara tapan âşıklar ve sonunda âşığa yasaklanan "ne işe yaradı" sorusu.
Dışı süslü içi karışık bir çiçek demeti ve üflenip yapılan, parıltısız sönen şeffaf balon: küfrü sabun köpüğünden bir balona benzeten rubai.
Bosna'nın 867'de fethi, kralın ahitle çıkıp sonra bir fetvayla öldürülmesi ve Fatih'in Hersek ile Arnavutluk'a niyet etmesini anlatan bâbda altı beyit.
Münîrî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: İrem bağına tercih edilen yüz gülü, çözülmeyen zülüf düğümü, aşkın ticareti ve ateş, hava, su ile toprağın buluştuğu mahlas beyti.
Adlî'nin "dil" redifli Farsça gazeli: "‘anâdil" ile "‘anâ dil" cinası, ayrılıkta kanla dolan gönül, vefasız sevgili ve âhlara acımayan taş kalp.
Mihrî Hatun'un "geçen gice" redifli gazeli; sevgilinin beklenmedik bir gece ziyaretini hatıra gibi anlatır, mum, ay ve şah-gedâ benzetmeleriyle örülüdür.
Arapçada "kad" edatı azlık bildirir, Türkçede kad boy demektir; servi boylunun güzelliği de bu edat gibi dünyada ancak nadiren görülen bir şeydir.
"Öldürür" redifli gazel: kaş ve gözden çok kalender tavrıyla öldüren sevgili, oksuz yay, öldüren âb-ı hayat ve Erünsal'ın Türkçe kelimelerle kurulmuş örnek gösterdiği mahlas beyti.
Leylâ, Azrâ ve Şirin ile Mecnun, Vâmık ve Ferhat'ı tek beyitte eşleyen leff ü neşr, Bîsütun'a dönen sevda, Hüsrev-i evtâd çağrısı ve evtâd ile efrâd terimleri.
Çocukluktan uyanıp eski çevreden bıkan gençler, Batı'ya meyleden yenilikçiler ve yeni sandığı bir tarikatta karar kılanlar: gençlik dizisinin ilk rubaisi.
Karamanoğlu İbrahim Beg'in ölümüyle altı oğlu arasında başlayan çekişmeyi ve Uzun Hasan'ın Karaman'a gelişini anlatacak bâbın başlığının hemen ardından gelen, Âşıkî mahlaslı beş beyit.
Münîrî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: kederle şenlenen can, iğnenin balından ilaç, kavuşma sofrasından uzakta ciğer kanı içen âşık ve soğuk ahtan esen güz yeli.
Adlî'nin altı beyitlik Farsça gazeli: sevgilinin ayağına serilecek tek sermaye olan can, ertelenen vaatler, gözyaşı incileri ve gönle vurulan dağ.
Mihrî Hatun'un zilhicce on beşinde sevgiliyle yapılan gece gezintisini anlatan dokuz beyitlik gazeli; Kâbe, tavaf ve kurban imgeleriyle bayram havası taşır.
Başı aşağı, göğsü yarık, gözyaşı döken, hâli kara: dört sıfat hem kamış kalemi hem âşığı anlatır ve mahlas "Sâhib-makâl" tamlamasına gizlenir.
Gülün ve güzelin "açılması" üzerine kurulan gazel: günahkârlık deyimini erdeme çeviren ıslak göz, gönül kalesini yıkan top güllesi gibi ben ve süpürgeye dönen selviler.
Var ile yokun bir olduğu gazel: görünmeyen ağız mazmunu, "cömertlik var olandan yapılır" sözü, kâlû belâdan beri yanan ocak ve Asr suresindeki ziyan diyarı.
Kadim bir kanun olarak teceddüd, hükmünün en açık görüldüğü gençler ve çevreden ışık alıp insanda yeni duygular doğuran gençlik: yenileşme üzerine.
Karamanoğlu İshak'ın Uzun Hasan yanında öldüğü, Pîr Ahmed'in bey olunca Ilgın Bazarcığı'nı isteyip ahdini bozmaya başladığı bâbda Karamanlıların ahitsizliği üzerine altı beyit.
Münîrî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: dudaksız acı gelen şarap, servi boy olmadan doğru çıkmayan düşünce, Ferhat ile Hüsrev telmihi ve başa düşmesi beklenen boy gölgesi.
Adlî'nin "-i men" redifli Farsça gazeli: gamze okuyla yaralanan can, misafir olmayan peri yüzlü, derdiyle derman veren dost ve "ey sultanım" diye biten makta.
Mihrî Hatun'un sevgiliyi hekim, dudağını merhem olarak anlattığı "bu gice" redifli gazeli; fırsatı kaçırmama öğüdüyle biter ve Necâtî'nin şiirini hatırlatır.
Yanak kandil, yüz mescit, kaş mihrap, boy minber: fiili olmayan, yalnız sekiz isimden kurulmuş bu beyitte sevgilinin yüzü baştan sona bir camiye döner.
Nazmî'de zemin olan, İshak Çelebi ve Zâtî'nin nazire yazdığı gazel: kırıklığı dua gibi istenen zülüf, yaşta ve kuruda hazır Hızır, yola düşmeyince değer bulmayan misk.
Aşkı yatkınlık meselesi olarak düşünen gazel: istidat, kabiliyet ve tecrit terimleri, çöle ve dağa çekilen âşıklar, Leylâ'nın kapısındaki köpek ve Hüsrev-i evtâd çağrısı.
Bedendeki kana benzeyen emel, gençlikte kuvvetli yaşlılıkta sarılık gibi solgun ve her afete kalkan olan kanın kuvveti: gençlik dizisinin son rubaisi.
Fatih'in 870'te Arnavutluk'a girip ortasına İlbasan hisarını yaptırdığı ve bu seferden dönünce Rûm Mehmed'in vezir olduğunu anlatan bâbda dönme vezire yöneltilmiş dört beyitlik hiciv.
Münîrî'nin Farsça gazeli: gurbette artan vatan sevgisi gibi dudak hayali, badem göz ile susan fıstık ağız, kanlı kefen nişanı ve bülbül ile papağanın gül ve şekerden konuşması.
Adlî'nin "-û" kafiyeli Farsça gazeli: sevgilinin mahallesinde yola toprak olan âşık, ceylanı aşan göz, ejderha zülüf, büyücü göz ve kapıdaki köpek.
Mihrî Hatun'un ilk görüşte doğan aşkı anlattığı beş beyitlik gazeli; sevgiliyi periye benzetir ve can isteyen dilbere "al işte" diye cevap veren maktayla biter.
İrfan sahibinin sohbetinde kusur etme, gönül levhasına her yanlış çizgiyi yazma: mahlası "sâhib-i irfân" tamlamasına saklayan bir öğüt beyti.
Gözyaşının her harfini sildiği bir mektup: Kevser damlasına çizilmiş can resmi, "kadeh olsam" diye başlayan iç kafiyeli dilek, inleyen zincir ve başa bir bir gelen âşıklık.
Zahide karşı yazılmış gazel: kadehin üstüne nakşedilen "ve in yekâd" ayeti, taklidin esiri yem toplayıcı, Mecnun'a tecrit öğreten şair ve şiirleriyle raks eden Zühre.
Kendi rahatıyla mutlu olamayan, çevresini refah içinde görmek isteyen ve bir susuzun âhı karşısında Fırat suyunu azap sayan bir şair.
Rûm Mehmed'in Larende ve Konya'dan ev sürdüğü, Mahmud Paşa'nın çadırının Karahisar'da başına yıkılıp kapıdan uzaklaştırıldığı bâbda paşanın Hasköy'e çekilişi üzerine iki beyit.
Münîrî'nin Farsça ve Türkçe beyitlerle kurulmuş mülemma gazeli: mahalle köpeğiyle tuz ekmek hakkı, zırh gibi zülüf, hasta Türk göz ve yay kaş, güneşle kıran eden küpe incisi.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.