Mihrî Hatun'un "gelmişlerdenüz" redifli gazeli; çevgân oyunu, Mansur'un darağacı, güzelliğin zekâtını dileyen derviş ve saç zincirine gelen deliler.
Bakara'nın tek bir aşrındaki hikmet on levhaya sığmaz: inişiyle Tevrat'ın yere düştüğü sure ve Musa'nın yere attığı levhalar arasında kurulmuş bir sayı oyunu.
Sâhib'in ikilemelerle kafiyelenen gazeli: Fetih suresini okuyan gonca, kitabını yaprak yaprak açan bülbül, Kefe lalesi ile Tatar akıncısı ve ocak ocak yoklanan kullar.
"İtdim taleb" redifli arayış gazeli: yanan can, yele verilen ev, yağmaya bırakılan varlık, terk ü tecrid, mağara ve çöl; sonu "ayıldım" mı "ağladım" mı belli olmayan bir yolculuk.
Uzun mısralı iki beyit: Musa Çelebi Rumeli'de tahta geçer, Mehmed Çelebi Emir Süleyman'ın ölümünü Amasya'da işitip Bursa'ya gelir; Amasya zaten onun elindedir.
Kaynağı belirtilmeden basılmış tek beyit: dünyanın yaratılışında mı insaf yok, yoksa ben hâlâ merhamete layık olamadım mı, diye soran bir âşığın şaşkınlığı.
Şeyhi Mustafa İsmet'e bağlılığı anlatan gazel: âlemden önce gelen şeyh sözü, zâhide açılmayan sır ve Mekke-Medine yerine en büyük ev sayılan şeyhin türbesi.
Münîrî'nin "keşīd" redifli Farsça gazeli; güneş hararetini sevgiliden alır, utancından peçe çeker ve ayrılığın sıtmasıyla Münîr'in gönlü gibi titrer.
Adlî'nin "eyledüm" redifli beş beyitlik gazeli; kollarını ayrılık dağlarıyla süsler, kınama taşından taş gönle sığınır, aşk pirinin duasına âmin der ve sözünü zülf gibi düğümler.
Mihrî Hatun'un "-es" kafiyeli redifsiz gazeli; gölge gibi rakip, dudaktaki sinek, ârife bir harf yeter diyerek sözü kesen şair ve vefasız güzeller.
Cûdî'nin Tâhâ suresine yazdığı rubai: yüceliğine hayret edilen sure, "âyet-i kübrâ" sözü ve dinlerken göğe uçan ruh ile yere inen gökler arasında kalan bir hayret.
Sâhib'in "-andırıncaya dek" redifli on beyitlik gazeli: ettirgen fiillerle bir sabır şiiri, kandırmak fiilinin iki anlamı, iğneyle gül işlenen mendil ve sulanan divit.
Vaize "ey kitapsız" diyen gazel: âşıkların mushafı, görme bahçesi, Mesih meşrepli tecerrüt, bağlılık kadehini reddeden rint, Elburz meskeni ve rebapsız zevk.
Mehmed Çelebi'nin Musa'yı Samakov'da yendiği bâbda kardeş katlini Kâbil ile Hâbil'e bağlayan dört beyit; yazar burada Geyve'de Yahşı Fakıh'ın evinde hasta yattığını anlatır.
Rızâ Tezkiresi'nden alınmış tek beyit: sevgilinin eğlenmek için selamet bahçesine ayak bastığı, ama âşığın zevkinin uzun sürmeden güz vaktine erdiği kısa bir bahar.
“Var sînede” redifli altı beyitlik gazel: kirpik okundan yara, anlatılmaz hasret, nasihatçiye nefret ve bir diyarda iki padişah olmayacağı gibi gönülde tek şeyh İsmet.
Münîrî'nin "şod" redifli Farsça gazeli; kanlı gözyaşı lal olur, âşığın varlığı yaş selinde bir kabarcıktır, sevgilinin yolunun zerresi dünyanın güneşi olur.
Adlî'nin "-dur benüm" redifli yedi beyitlik gazeli; derdi canı sayar, ahını göğü hedef alan bir ok ve gök kubbeyi saran duman yapar, bin kez ölse de kanını sevgiliye yüklemez.
Mihrî Hatun'un "âteş" redifli beş beyitlik gazeli; gönül evinde gizli yanan aşk ateşi, İbrahim'in gülşene dönen ateşi ve yangındaki beden şehri.
Tertemiz sahifeler, elçi meleklerin elleri, yalnız temiz ellerin dokunduğu ve şerefli yazıcıların nurla yazdığı kitap: Mushaf'ı öven Arapça rubai Abese ayetlerini yankılar.
Sâhib'in yemek ve tat diliyle kurulan gazeli: kalbura benzeyen felek, kıskançlık ateşiyle namlusu çatlayan tüfek ve hem şeker hem tuz olan sevgili dudağı.
Nigârî'nin mahlasını "sana can verdim" diye açıkladığı gazel: Hüsameddin'in aktardığı "Dûzahu'l-‘uşşâk" beytinin tamamı, iki denizin buluştuğu yer ve Çalap kelimesi.
Düşmanın bahtını kara sayan üç beyit: Mehmed Çelebi Rumeli'deyken Karamanoğlu Bursa'yı otuz bir gün kuşatır, Hacı İvaz Paşa direnir, Musa'nın cesedi gelince kaçar.
Ali Emîrî'nin Cevâhirü'l-Mülûk'unda kaynaksız kaydedilmiş bir matla: aşk derdi yoldaşı ve dert ortağı olduktan sonra başka vefalı bir sevgili istemeyen âşık.
Mesnevî içinde bir münacat: affa sığınan itiraf, “bu risâlem tam ola” duası ve Mustafa İsmet ile on altısında ölen oğlu Bahâeddîn için yakarış.
Münîrî'nin "şod" redifli Farsça gazeli; gül-āb ile gül āb cinası, kıskançlıktan eriyen gül, hazırcevap göz ve gam ordusunun yolunda evleri yıkılan gözbebekleri.
Adlî'nin "mı diyelüm" redifli beş beyitlik gazeli; dertlerini soru soru sayar, vuslatın gülüne erişmeden ayrılık dikeniyle yaralanır ve sabrının seçilmiş olup olmadığını sorar.
Mihrî Hatun'un hafif bahrinde kısa mısralı gazeli; İhlâs suresine yeminle ölüm dileyen âşık ve kendini şiir denizinin görülmemiş incisi sayan şair.
Cûdî'nin rubailer arasındaki tek beyti: Yaratan varken halka sığınmanın anlamsızlığı, hâlık ile halk ses yakınlığı ve sığınağı harap olanlara dair kısa bir tecrübe sözü.
Sâhib'in tıraş ve berber diliyle açılıp kapanan gazeli: makasla başı kesilen mum, aşk sırrını açıklayanın cezası, Hâtem'in acıması ve haftalıksız tıraş.
Dudaksız ve kadehsiz içilen sevgi badesini anlatan gazel: azalara işleyen sarhoşluk, ihlastan açılan bin kapı, cezbe ve titreme, sevgilinin köpeklerinin dostunu öpen âşık.
Kısmet ve fırsat üzerine üç beyit; Emir Süleyman'ın İstanbul'daki oğlu lalasıyla Yanbolu'ya geçer, yakalanıp gözlerine mil çekilir ve Bursa'ya gönderilir.
Fâtih'in söyleyip tamamlamadığı tek mısra ve onu çağının yirmi şairinin, sonradan sekiz şairin daha kendi ikinci mısralarıyla beyte tamamladığı bir saray meclisi oyunu.
Şeyhzâde Abdullah Bahâeddîn'in 1292'deki ölümüne tarih: ölen gencin ağzından konuşan beyitler, İsmet'in dergâhı ve gencin kimliği hakkındaki tartışma.
Münîrî'nin "pīçed" redifli Farsça gazeli; dolanan saç, ipe sarılan gönül, sözünü toparlayamayan âşık, baş çeviren sevgili ve yılan gibi kıvranan rakip.
Adlî'nin altı beyitlik gazeli; âşık gözünü denize ve madene, gözyaşını yağmura, gül dalını oka, kanlı kirpiğini gözyaşı denizinde bir mercan dalına çevirir.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.