Neye üflerken boynunu büküp gözünü süzen neyzen, yüze vuran yara izleri, zemherir gibi ayva tüyü ve düşüncenin divanını düzene sokan çavuş kalem.
Ahmed Paşa'nın "lezîz" redifli gazeline nazire: iki beyti bir beyitte birleştiren usta işi tekrar, Necâtî ve Zâtî ile akrabalık ve şeker kamışına benzeyen şiir tomarı.
Ateşli hastanın idraki gibi vehim olan bilgiler, "efendim" hitabındaki ince alay ve "bana malum oldu ki hiçbir şey malum değil" sözü.
Se harfli gazelleri kapatan ikinci sâkî rubaisi: iki kez kafiye olan "revâc", çeng ve ahenkle canlanan meclis, ilaç olan la'l dudak ve cim harfine geçiş.
Fırsat bekleyen hükümdar üzerine beş beyit: Vılkoğlu'nun kızı Edirne'ye getirilir, Murad "bir kâfirin kızına ne düğün gerek" der, düğün yapmaz, çeyizi geri verir.
Kara Fazlî'nin şehirde beliren hilal kaşlı Mahmud için yazdığı, dolunay, güneş, zerre ve şeker imgeleriyle kurulmuş, oynak ritimli beş bentlik övgü murabbası.
Münîrî'nin "-eş" redifli Farsça gazeli; güzellik bir gül bahçesidir, zülfün Hindu'su benlerle güzellik Mısır'ına şeker almaya gelir, Münîr bu bahçenin bülbülüdür.
Adlî'nin beş nüshada bulunan sekiz beyitlik gazeli; mezarda biten lâle ile sümbül, Rûm'u yağmalayan bakış ordusu ve Rûm'dan Semerkand'e taşınacak bir şiir.
Mihrî Hatun'un kısa hezec kalıbıyla yazılmış beş beyitlik bağlılık gazeli; menekşe, bahar ve gül benzetmeleriyle başlayıp sevgiliden ayrılmama duasıyla biter.
Başı ateşle dolu, bedeni çubuk gibi incelmiş âşık, sevgilinin dudağına ancak tütün çubuğunun imamesi gibi değer; iki dilli kalem ve yük taşımayan devekuşu.
Cem Sultan'ın bir gazeline yazılan nazire: misk kokulu saba, bahar sineğine benzeyen ben, demir kafesteki papağan ve Zâtî'nin aynen aldığı bir mısra.
Bir şeyi iki sayfada göstermeyen Allah, yeni yeni görünen eserler ve bu yeniliği ancak inceliğe dikkat edenin görebilmesi: tecelli üzerine bir rubai.
Cim harfli gazelleri açan naat: dokuz feleğin bağlı olduğu, güneş ve ayın taçsız kul olduğu Peygamber, doğru yola sokan yan bakış ve sonunda taç dileyen bir yetim.
Yiğidin bıraktığı nişan üzerine beş beyit: Evrenezoğlu Ali Beg bir ay Macar yollarında akın eder, "esir akıncıdan çok" diye döner, hünkârı Macar'a özendirir.
Kara Fazlî'nin Muslî Şâh'ı tekke ve saray diliyle bir cömertlik kaynağı olarak övdüğü, kapısını yalnız şaire kapalı bulan ironik yedi bentlik murabbası.
Münîrî'nin "-eş" redifli altı beyitlik Farsça gazeli; zülfün düğümüne bağlanan gönlün müşkülü çözülmez, aşk kıyısız bir denizdir, şairin mayası sevdayla yoğrulmuştur.
Adlî'nin "eylemege" redifli altı beyitlik gazeli; bülbülü inleten gül, üç kez anılan karâr kelimesi, sevgilinin ayağına saçılan gözyaşı incileri ve dağıtan zülüf.
Sevgiliyle bir nefeslik yakınlığın ölüm korkusunu sildiğini söyleyen, cehennemle korkutan öğütçüye meydan okuyan ve kapıdan kovulmamayı dileyen bir Mihrî gazeli.
Bıyığı yeni terlemiş dört kaşlı delikanlı ile dört mezhep arasındaki kıl kadar fark aynı mısrada buluşur; mihrap köşesinde kandil ve Sünbüle'ye giren güneş.
Altın kadeh ile rakibin sarı yüzünü yan yana koyan meclis gazeli: cennetten açılan kapılar, haça dönen perçem altında kâfirleşen mihrap ve kıl inceliğinde canlar.
İcazetle çerağ olmak sanısı, yanık ve beyni donmuş bir sûhte, zincirleme vehimler ve ilimden uzak düşmüş bir diploma sahibi: icazetli cahile bir hiciv.
Peygamber'in mahallesini kutsal âlemin kıblesi sayan naat: hac emiri Cebrail, Kâbe'den önce öpülecek toprak, "Levlâke" sözü, Burak'ın nalından şimşek ve doğruluk veren yan bakış.
Osmanlı soyunu Gök Alp'ten Murad'a kadar sayan beş beyit; Murad 840 (1436-37) yılında Vidin'den Macar ülkesine geçer, kırk beş gün Zibin'e kadar akın eder.
Kara Fazlî'nin oruç ayının bitişini ve bayramın baharla gelişini kutlayan, başı eksik kalmış altı bentlik şarap murabbası: hilal kadeh, Hızır ve âb-ı hayat.
Münîrî'nin "ṭaraf" redifli Farsça gazeli; yanaktaki aman yazısı gönlü korur, gönül yön yokken Kâbe'ye yönelmiştir, kör zahit meyhaneye yürüyemez, zülüf âşığı kendine çeker.
Adlî'nin gökyüzü imgeleriyle örülü yedi beyitlik gazeli; ayı karartan ah dumanı, gölgesi olmayan melek sevgili, müşterî tevriyesi ve sevgiliye kul olacak Yusuf.
Her mısraı "lâ-cerem" (elbette) ile mühürlenen bu gazelde ayrılık acısı, gönül tahtındaki sevgili, Ferhad ile Şirin ve şeytana benzetilen rakip işlenir.
Yanaklarda ayva tüyü belirmiştir, güzelliğin zevâli başlar ve âşığın sırası yaklaşır; "az kaldı" redifli gazelde oruç biter, bayram müjdesi verilir.
Göz seğirmesini sevgilinin gelişine yoran "mı gelür" redifli gazel: baharda başa gelen sevda, seyirlik sayılan ölüm ve Ulvî'nin zeminine çok yakın duran bir nazire.
Eşyanın özünü göremeyenin gündüzü olan yeldâ gecesi, meşeye aşılanamayan hurma ve "özüm uymaz özüne" diye biten, biraz yorgun ve biraz alaycı bir veda.
Bahar sahnesini saray düğününe çeviren gazel: taç giyip haraç alan gonca, gelinlik giyen gül, sevgiliye vergi saçan bahçe, delile muhtaç olmayan güzellik ve belagat veren dudak.
Şehitlerin beka sarayına göçünü anan üç beyit: Evrenezoğlu İsa Beg'in akıncıları Arnavutluk'ta, eskiden hünkârın iç oğlanı olan İskender'in kestiği yollarda şehit düşer.
Kara Fazlî'nin dağılan dost meclislerini, seherde açan gülleri, başkalarının eğlencesini ve bir rüyayı "añdum aġladum" nakaratıyla andığı beş bentlik özlem murabbası.
Münîrî'nin Arapça mısrayla biten Farsça gazeli; güzellik kitabından okunan tek ders Levh'i aşar, şafak gözyaşından kızarır, sevgilinin yüzü sabahtan güzeldir.
Adlî'nin beş beyitlik gazeli; zülfün bağına ve çengeline can veren gönül, uykusuzluk hastası âşık, kılıcın suyuna susayan can ve eşikte yaldızlı levhaya dönen yüz.
"Cömertlik madeni" diye anılan bir büyükten yardım ve adalet dileyen, Amasya'nın nurla bayındır kılınmasını isteyen "kerem" redifli bir Mihrî Hatun gazeli.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.