Adlî'nin divanındaki tek murabba‘: yedi bent boyunca "gözüm eyvây gözüm" nakaratıyla göze yöneltilmiş sitem, kaş-yay ve bakış-ok imgeleri, şaha yakınan kul.
Mihrî Hatun'un saçı kemende, boyu Sidre ağacına benzetip sevgilisi varken başka hiçbir şeye gönül vermeyeceğini anlattığı "var iken" redifli gazeli.
Haram-zâde rakı meydana raks ederek girer ve akıl ile gönül harmanını bâde verir: rüzgâra da şaraba da aynı anda teslim edilen bir harman sahnesi.
Matlaını Şeyhî'nin 192. gazelinden aynı hayal ve neredeyse aynı kelimelerle alan gazel: güneşi pervaneye çeviren güzellik, Âdem'in tanesi olan ben ve merdüm oyunu.
Kadeh, ihram, hançer ve bayram giysisi hep kırmızıdır; Kurban bayramında kurban edilen âşık, al ata binen sevgili ve kanlı gözyaşıyla yazılan satır.
Keşif ve zevk tartışmasının devamı: "âlemi küçümsüyorsun" itirazı, laf u söz olmadan anlaşılamayacak nakiller ve vehimle zevk sanmaya karşı söze dayanan akıl.
Fatih'in Mora seferini, Mahmud Paşa'nın Sırbistan'daki fetihlerini, çift akçesinin artırılmasını ve yazarın Üsküp'te padişahın ihsanını beklediğini anlatan bâbda Âşıkî mahlaslı yedi beyit.
Münîrî'nin Arapça, Farsça ve Türkçe beyitlerle kurulmuş mülemma gazeli: sabah şarabı meclisi, zahide karşı gül mevsimi, misk mühürlü şarap ve "vesselam" ile biten söz.
Bayezid'in taht kavgası sırasında kardeşi Cem Sultan'a gönderdiği kıt‘a; Sehî'nin anlattığı 1482 atışması, Cem'in cevap beyitleri ve M2 nüshasındaki dört beyitlik metin.
Mihrî Hatun'un gül gibi sevgilisi varken bahçeye, gözyaşı hazinesi varken servete, kapıdaki itibarı varken dünya mevkiine gönül vermediği "var iken" redifli gazeli.
Kelime-i tevhidin "lâ"sı düşünceden mâsivâyı siler, "illâ"sı göğsü bir ay yüzlünün aşkıyla yarar: tevhid formülünden çıkarılmış bir aşk öğüdü.
Ayrılıkla halkaya dönen boyu, kınama taşını kaş yapan bir yüzüğe çeviren gazel: gayb sırrı gibi ağız, İsm-i A'zam gibi bir ad ve gonca ağızda çiy gerdanlığı.
"Bah" redifli gazel: meyhane sahnesinden tövbe diline geçen konuşma, hüzünler kulübesi, şairin kendi divanına işaret etmesi ve Zümer suresindeki "lâ taknetû" müjdesi.
Otuz yıllık öğretmenliğin sonunda bir sitem: dış dünyada eşit pay alan nur ile karanlık, iç dünyada üstün gelen kınanacak hâl ve sözü anlamayan öğrenciler.
Bosna kralının Semendire'yi bırakmasıyla Laz (Sırp) vilayetinin fethinin tamamlandığı bâbda, bir Slavca söz ve 864 tarihini taşıyan, Amasra'yı haber veren yedi beyit.
Münîrî'nin üç dilli mülemma gazeli: ayrılık ateşine karşı Selsebil pınarı gibi şarap, sakinin elinden doğan güneş ve ezel payında zahide helva, âşığa kadeh düşmesi.
Yalnız T nüshasında kalan iki beyitlik nazm; sevgilinin gözü gönle eğlenceyi hatırlatır, dudak kadehi feryat ettirir, gül yüzlü varken bahçenin gülü aranmaz.
Mihrî Hatun'un şair Hâtemî'ye, yani Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'ye yazdığı, şiirini Selmân'dan üstün tutup sonunda onu yalancı âşıklıkla takıldığı gazeli.
Önce "yok" denir, sonra o yokluktan bir "var" çıkarılır: tevhid formülünün olumsuzlamadan olumlamaya geçişi âlemin yoktan yaratılışına delil olur.
Güzelliği görüp bayılan güle bulutun gülsuyu serptiği gazel: Aziz'in kulunu seven gönül, Yakut ve Mercan adlı hizmetkâr gözyaşları ve kırık çömlekte biten reyhan.
Bedahşan la'line ve güneşe parlaklığını veren yanak, sarhoş göz için bir Kur'an sayfası, ezelde yanmış gönül ve aya kıskançlık veren, eşi olmayan güneş.
Gurbette evlenenin aşına su katılması, birinin övdüğünü ötekinin yermesi ve evliliğin yazılıp silinen bir taş tahtaya benzetilmesi: "Mudhike" başlıklı bir şaka.
Kaçan esirlerin sığınağı olan Amasra'nın, Mahmud Paşa denizden ve padişah karadan gelince tekfurun "iyilikle vermek yeğdir" diyerek teslim olduğu bâbda Âşıkî mahlaslı üç beyit.
Münîrî'nin Farsça gazeli: sevgilinin dudağını anarak can vermekle övünen âşık, kirpikle kazınan ayak izi, gamın devleti ve atın yolunun tozuyla nurlanan göz.
Yalnız M2 nüshasında bulunan tek beyitlik matla‘: aklı alan lal dudağın şerbeti ve âşığı başı dönmüş bırakan çene çukuru kuyusu için çekilen ah.
Mihrî Hatun'un sevgilinin saçını Hoten miskine, zülfünü Şam akşamına benzettiği, aşkı İsa nefesi gibi dirilten bir güç olarak anlattığı beş beyitlik gazeli.
Gönül ak yüze, Akşehir'e giderken yanakta kara tüy biter ve yolu Karahisar'a, kara kaleye düşer: Anadolu'nun iki şehrinden kurulan bir yol şakası.
Bahar açılışıyla başlayan kısa gazel: gümüş köşklere dönen ağaçlar, kulaklarından pamuğu çıkaran dallar, ney gibi inleyen kemikler ve "yüz vermek" deyimiyle şımaran zülüf.
Azerbaycan ağzıyla "yoh" diye sayılan yokluklar: benim gibisi yok, çare yok; ayrılıktan beter sırdaşsızlık ve demiri yakıp sevgiliye işlemeyen âh.
Köyde yaşama öğüdü, şehirdeki "madam" bolluğu ve tahsil için Avrupa'ya gönderilen gençlere dair açık saçık bir kelime oyunu: "Diğer" başlıklı güldürü.
Fatih'in tek seferde Sinop'u, Kastamonu'yu, Koyulhisar'ı ve Trabzon'u aldığını anlatacak bâbın başlığının hemen ardından gelen, hanın niyetini ve devletini öven dört beyit.
Münîrî'nin "āverem" (getiririm) redifli Farsça gazeli: ney gibi inleyen âşık, çene kuyusunda tutsak göz bebeğine götürülen kan azığı ve gül bahçesine getirilen gönül çocuğu.
Latîfî, Âşık Çelebi, Beyânî ve Kınalızâde'nin Adlî'den örnek verdiği matla‘; naz atına binen sevgili, üzengi olan can ve "sehl-i mümteni‘" denen sade söyleyiş.
"Olmasun" redifli bu gazelde Mihrî, başına gelenlerin kimsenin başına gelmemesini diler; son beyitte bu iyi dilek sevgiliye yönelmiş bir sitemle kapanır.
Kara hisar ayva tüyüdür, afyon da gece renkli ben; Karahisar-ı Afyon'u görmemiş gönül, sevgilinin yüzüne baktığında o şehri de görmüş sayılır.
"Yazar" redifli, ressam ve müzehhip elinden çıkmış gibi bir gazel: hatayî ve rûmî motifli kadeh, Ahmed Paşa'dan alınan defter mısraı ve dağa Şirin'i çizen Ferhad.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.