Adı kaside, biçimi gazel olan velîler övgüsü: zikri virt edinen, halktan gizlenen evliya, “Naḥnu aḳrab” âyeti ve Hallâc-ı Mansûr'un “Ene'l-Ḥaḳ” sözü.
Derviş Edna'nın sekiz heceli düvaz-ı imamı: On İki İmam'ın adları, Kerbela'nın kanı, Kırklar meclisinde Selman'ın keşkülü ve her şeyin bir noktadan çıktığı inancı.
Kul Hüseyin'in "-maz da neyler" redifli nefesi: Ehl-i Beyt'e ikrar veren talibin doğru yolu, otuz altı bin halife, Hasan Dede ile Veli Sultan ve birlik öğüdü.
Sıdkî Baba'nın turnalama deyişi: Amasya'da Hamdullah'ın postundan Merzifon, Harız, Çorum, Bozok ve Malya üzerinden Hacıbektaş'a uzanan ziyaret yolunu turnalara tarif eder.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı düstûrunun ilk bendi: nakaratlı bent ve merhametsiz servi boylu sevgili; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Nigârî'nin vahdet meyhanesinde herkesin kendi işiyle meşgul olduğunu, kimsenin seyr ü sefer istemediğini söylediği beyit ve iki türlü okunuşu.
Mustafa Vâzıh'ın "mi var" redifli soru gazeli: tellenen rebaplar, kemançe gibi inleyen dünya, "başına kakmak" deyimi ve feleğin bozuk düzeni.
Harîmî'nin "-dur benüm" redifli gazeli: ömrün ürünü olan sevgili, mezar taşına dönen ayrılık taşı, eski yâr olan gam ve sırrı ele veren gözyaşı.
Kara Fazlî'nin, hac ve Kurban Bayramı tasviriyle açılıp makam adlarıyla oynadığı, Şehzade Mustafa'yı şehzadelerin en seçkini diye övdüğü otuz yedi beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin halka gül bahçesi olan dünyayı kendine zindan sayan gazeli: kanlı gözyaşından tespih, kâfir göz karşısında feryat ve fiyatı bir can olan öpücük.
Münîrî'nin II. Bayezid'in gazaya niyet ettiği günlerde söylediği on bir beyitlik kaside; melekler müjdeleşir, felek şafakla kına yakar, şair seferi duayla karşılar.
Adlî'nin sevilen bir dilenciyi şahtan üstün tuttuğu, tavla terimleriyle ve "‘adl ü zulm" mahlas oyunuyla örülmüş altı beyitlik gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Herkesin yüzüne gülen vefasız sevgiliye "yürü git" diyen, sonunda dünyanın geniş olduğunu söyleyerek kendini avutan, Mihrî'nin en bilinen gazellerinden biri.
Cûdî'nin tabiatı meyhaneye çeviren gazeli: kırık kadeh ve atalardan kalma şarap, hesapta sıfır bir ömür, güneş kadehi, yıldız avizesi, ırmak çalgıcı ve kitap olan ağaçlar.
Kadı ve kazasker Sâhib'in "da‘vâ" redifli gazeli: rind ile zahidin davası, vekâletle dava güden Zeyd ile Amr, hedef ile nişanlı oyunu ve ayva tüyüyle düşen dava.
Bursa kuşatması başlarken Osman Gazi Kaplıca tarafına Aktemür'ün, dağ tarafına Balabancuk'un havalelerini yaptırır; iki beyit kuşatmanın sıkılığını halk deyimleriyle anlatır.
Latîfî'nin tezkiresinde örnek gösterdiği matla ile açılan şarap gazeli: güz gelmeden kadeh isteyen âşık, elden giden irade, geçici güzellik ve rakiple savaş.
Refîkî'nin vaize ve sofuya karşı rint ağzıyla yazdığı gazel: zühd evini top güllesi gibi sarsan kadehler, nasihati bastıran naralar ve aşk destanı dışındaki masallar.
Kâmil mürşidi bulan talibe öğütler: gassal elindeki ölü gibi teslimiyet, uykuda bile edep, nafile namazlar ve “Timur'dan leblebi” deyimiyle biten bir uyarı.
Derviş Edna'nın "Ağlatma kulunu Hakk'a bağışla" nakaratlı medetnamesi: adım adım yapılan ziyaret, merhem bekleyen yara ve dostun kapısında kul olan bir derviş.
Kul Hüseyin'in "gelecek öngörüsü" olarak sınıflanan nefesi: doksan bin evliyanın zuhuru, adaleti getirecek sahip, sancağı eline alan Ali ve bir düğüne dönecek din yolu.
Sıdkî Baba'nın Kerbela mersiyesi: Hüseyin'in çölde akan kanı, meydanı ilk açan Hür, yetmiş iki şehit, kesilmeyen Ehl-i Beyt nesli ve on iki ay sürecek bir yas.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı kalenderîsinin ilk beyti: ayrılık ateşinde bırakılmamak için yakarış; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Nigârî'nin sevgiliden görünüşte uzak, gerçekte yakın olduğunu söylediği beyit: zâhir ile mâna, uzak ile yakın ve akşam ile seher arasındaki karşıtlıklar.
Mustafa Vâzıh'ın aynı isteği önce Farsça terkiple sonra halk Türkçesiyle söyleyen gazeli: gevşeyen kuşak, gönülde nokta nüktesi ve "dört üstüne" safa.
Harîmî'nin "-um benüm" redifli gazeli: ayakkabıya kanla işlenen karşılama, gölgesiz yürüyen ay yüzlü sevgili ve zülfün darağacında raks eden âşık.
Kara Fazlî'nin, ölen hızlı atını mübalağalı benzetmelerle anlatıp satranç terimleriyle yasını tuttuğu ve Şehzade Mustafa'dan yeni bir at istediği kasidesi.
Basîrî'nin "ettin" redifli gazeli: şarapla kızaran dudak, "rā" kaşın büktüğü "nūn" boy, Şirin dudakla Ferhad olan âşıklar, fitne uykusundan uyanan göz ve sabır harmanı.
Münîrî'nin II. Bayezid'e altmış dört beyitlik sabah redifli kasidesi; gecenin ülkesini fetheden sabah, sonunda padişahın eşiğine yüz süren bir hizmetkâr olur.
Adlî'nin ölüme yaklaşmış âşığın sevgiliyi son kez görmesine şükrettiği, ciğer kebabını hayaldeki misafire ikram ettiği gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Adaletli bir şaha hâlini arz eden âşığın sesiyle yazılmış, Hızır ve Yusuf ile Züleyha telmihleriyle biten beş beyitlik gazel; altıncı gazelle aynı zemindedir.
Sevgiliye "siz" diye seslenen gazel: alçalışın lezzeti, maddesiz kuvvet tartışmasına aşk diliyle cevap, esmer Arap kızlarına benzeyen geceler ve Hızır gibi gençleşen emel.
Sâhib'in harf şekilleriyle kurulan gazeli: "illâ" gibi yarılan göğüs, "lâ" şeklini alan yaka, tuğraya benzeyen perçem ve rakibi koltuğuna girip musalla taşına çıkaran veba.
Osman Gazi'nin Yenişehir'e dönüp gazilere köy dağıttığı bâbda Koyunhisarı savaşını özetleyen, Aytoğdı'nın şehadetini anan ve Âşıkî mahlasıyla Yahşı Fakıh'a gönderme yapan sekiz beyit.
Kulu dünya sultanı olan bir şaha bağlanan âşığın gazeli: Kadir gecesi saç, Ramazan ayrılık, Yusuf ile Sinan oyunu ve Sadî'nin Sultan Mahmud hikâyesine telmih.
Mecma'u'n-Nezâ'ir'de 'Refîk', Pervâne'de 'Refîkî' başlıklı gazel: mum ve pervane, viranedeki hazine, kadeh olan derviş taçları ve mahmur gözlerin kırdığı tövbe kadehi.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.