Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı kalenderîsinin ilk beyti: sofuya sazın Allah niyazı olduğunu anlatma; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Mustafa Vâzıh'ın "virir" redifli gazeli: hasta göz ve misal âlemi, ağzına nokta sığmayan peltek Rum güzeli ve "ceffe'l-kalem" diyen bir kaş.
Harîmî'nin tacı ve kaftanı bırakıp gurbete çıkmayı söyleyen şiiri: tezkirelere göre Şehzade Korkut'un Mısır'a gidişinde hâlinin dili olarak okuduğu beyitler.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim'in Bursa'ya gelip babası Kanuni ile buluşmasını "-dür bugün" redifiyle bir bayram sevinci gibi anlattığı otuz üç beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin "-mizi" redifli gazeli: lale yüzlü dilber, feleğin keder dolu kadehi, sevgiliye açılan kan davası, nağme sanılan inilti ve al, ala, almak üzerine bir cinas.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e "nihād" redifli kırk bir beyitlik Farsça kasidesi; Ersoy'a göre Selmân ile Zahîr'e naziredir, şair de iki adı kasidenin sonunda anar.
Adlî'nin gençlere gönül veren yaşlı âşığı, zülf zincirini, sofunun cennet rüyasını ve kader kâtibinin alna yazdığı gamı anlattığı gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Aşkı medrese diliyle bir tartışma konusu yapan "bahs" redifli gazel; Latîfî, ilk beytini Mihrî'nin şiirindeki "erkekçe" söyleyişin örneği olarak aktarır.
Cûdî'nin "zuhûr ider" redifli gazeli: tezde 26 beyit olarak verilen aynı gazelin üç yazımı, Musa'nın ağacı, İbrahim'in ateşi, "fe-semme" ayeti ve her zerreden görünen nur.
Sâhib'in gök bilimi terimleri "hazîz" ve "evc" ile kurulan redifli gazeli: musikide zîr ile bem, mühürde ve harf noktalarında, makamda ve servette hep iniş ile çıkış.
On iki mısraının hepsi "‘Aşkdandır" diye başlayan gazel: güneş, ay, kuş, balık, gök ve Kaf dağı üzerinden varlığın başı ve sonu olarak aşk ve Arapça kafiyeler.
Orhan'ın Atranoz'u alıp Bursa önünde Pınarbaşı'na konduğu sırada söylenen ve Bursa'nın kan dökülmeden alınacağını önceden haber veren beş beyitlik manzume.
Reddedişlerden kurulu bir gazel: viran gönlünü onarmak istemeyen âşık, şöhret aramayan uzlet ehli ve aşk hazinesi olanın hazine bekçiliğini küçümsemesi.
Refîkî'nin Hafî'nin 'rakipsiz sevgili bulunmaz' diyen gazeline cevabı: hastasız darüşşifa olmaz kanunu, gezegen gibi gözyaşları ve rakipsiz görülen sevgili olan dikensiz gül.
Mürşidde aranan nitelikleri sıfatlar dizisiyle sayan gazel: her taç ve külahlının mürşid olmadığı uyarısı, şeriat ve bâtın dengesi ve Mecnun sayılan âşık.
Derviş Edna'nın cennetteki üç gül ağacıyla açılan nefesi: kumrular ve bülbül, kilitlenen kapılar, verilen hesaplar, Mehdi'yi bekleyiş ve on sekiz bin âlemi yaratan Hak.
Kul Hüseyin'in düvaz-ı imam ve medetnamesi: gazaba gelen Abdal Musa, On İki İmam'a sığınış, Necef denizini kurutan Zülfikar ve Hüseyin Gazi'den medet dileği.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı satrancîsinin ilk bölümü: yer değiştiren söz parçalarıyla kurulan güzelleme; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Mustafa Vâzıh'ın dört beyitlik "açmış gider" redifli gazeli: yelken açan cilve kayığı, ağzını açan kâkül ejderhası, kanat açan güzellik kuşu.
Harîmî'nin "şimdengirü" redifli gazeli: öğüde kapanan kulak, Hıtâ miskini gereksiz kılan zülüf ve can hekimi unutunca hekimliğe çağrılan ecel.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim için yazdığı, "taht" ve "taç" kelimelerini kırk iki beyitte her seferinde başka bir buluşla kullandığı yaşlılık dönemi kasidesi.
Basîrî'nin "efendi" redifli gazeli: sövgüye duayla karşılık veren, ömürden bile vefa görmeyen ve selvi boylu efendisinden bir merhaba bekleyen kulun sade yakınması.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'le yaptığı Lâdik gezisini anlatan seksen bir beyitlik mesnevîsi; yol, göl ve Akdağ tasvirleri cinaslı beyitlerle örülür.
Adlî'nin muhtesip, zulmeden şah, gam ordusu ve erkân-ı devlet gibi devlet diliyle kurduğu, gönül ülkesi için vezirlerden tedbir istediği gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Sevgiliden uzak kalmanın ağırlığını "olmak ne güç" redifiyle anlatan, gonca, diken, lale, sarhoş göz ve karga imgeleriyle kurulmuş beş beyitlik bir gazel.
Aşk Havva ile Âdem'den başlar: ekmek dilenmeyen aşk, kalbi tavaf eden erkekler ve kadınlar, zikir halkası, şehadet parmağı ve kemale giden en kısa yol bu gazelin durakları.
Sabah Şam ordusunu yener, beyaz gül yıldız şebbûlarını gölgede bırakır, güneş işrak namazı kılar; "subh" redifli gazelde âşığın göz aydınlığı sevgilinin yanağıdır.
Nigârî sevdayı tanımlamaz, ona unvanlar verir: nakkaş, hattat, komutan, kimyager, kılavuz, peygamber, öğretmen ve sonunda Hayber kalesinin kapısını açan Hz. Ali'nin eli.
Bursa tekfurunun Köse Mihal aracılığıyla otuz bin filori karşılığında hisarı teslim edip palas giyerek çekildiğini anlatan üç beyitlik parça.
"Biz" diye konuşan âşıkların ikinci gazeli: gonca dudaklı sevgiliyi görünce yaka yırtanlar, Hamza kıssası gibi destan olan aşk, bayrak gibi açık boy ve gizli ağız sırrı.
Sultan Bayezid'in (Adlî) 'olmaz' redifli gazeline yazılmış nazire; vuslat hazinesi, cennette azap olmaz hükmü, uykusuz göz ve dert ocağında kebap olan gönül.
Mürşide biatin şartı ve o günlerde de velîlerin var olduğu üzerine bâb: padişaha aracı benzetmesi, “mürşid yok” diyene cevap ve silsilenin başlangıcı.
Derviş Edna'nın "boşa götürür" redifli öğüt nefesi: rakip yanında susan dil, zulmün insanın kendine dönmesi, kibir, hileli kazanç ve "bu halimden bilene" seslenen mahlas dörtlüğü.
Kul Hüseyin'in üç dörtlüklük medetnamesi: Horasan piri, Hayber kapısını tutan Ali, Balım Sultan ve cansız duvarları yürüten Hacı Bektaş Velî'den yardım dileği.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı gazelinin ilk beyti: zamanın hekimi sevgiliden derde ilaç isteği; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Mustafa Vâzıh'ın canını şaraba değişen âşığın gazeli: kimya sanılan toz, Kâbe yolunu gösteren gözyaşı Samanyolu ve "al al" diye gelen gonca ağızlı sevgili.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.