Her beyti Arap alfabesinin bir harfiyle başlayan 29 beyitlik elifname: Mihrî Hatun'un sevgiliye duyduğu tutkuyu Mansur, Kâbe ve mimar imgeleriyle anlattığı kaside.
Cûdî'nin "dünyâ baña" redifli felsefi gazeli: âlemin düzeninin kalıcılığına itiraz, cevher-i ferd, filozofların aradığı dayanak ve körlük ile ilahî gizlilik anlamındaki "amâ".
Sâhib'in Hattî için ikinci tarihi: kırk yıllık hat sanatını kısa sürede öğrenen gencin sıra yüzündeki hatta gelir; Şehbâ'dan Şam'a geçen Hasan'la kurulan bilmeceli tarih.
Yarhisar tekfurunun kızı Lülüfer Hatun'un Orhan'a verilmesi ve Murad Han ile Süleyman Paşa'nın anası oluşu üzerine "Zihî devlet ki Hatun buldı Hak'dan" diye başlayan altı beyit.
"Bir şâha kul oldum ki cihân aña gedâdur" diye açılan gazel: dünyanın dilencisi olduğu bir şaha kul olan padişah-şair, bayram sabahları ve Kadir geceleri.
Refîkî'nin aynı zemine yazdığı ikinci 'dâd' kafiyeli gazel: ciğerden azık, ayrılığa alışmadan girilmeyen vuslat haremi, Hüsrev ile Ferhad ve önce söyleyen üstada saygı.
Dört halifenin sırası, otuz yıl süren hilafet, imamın görevleri ve şartları, gâib imam inancının reddi: Sa'dî Çelebi'nin akaid manzumesinde imamet bahsi bütün ayrıntısıyla.
Sehî'nin 1538'de kaydettiği iki beyit: Sürûrî'nin, sevgilinin yüzüyle yarışan ayı ve sevgilinin yanında paşalık taslayan rakibi yerine oturtan gazel parçası.
Mürşid huzurunda edep: susmak, nafile kılmamak, şeyhin hatasını kendi kusuru saymak ve onu Şeyh-i Ekber'den bile önce tutmak üzerine madde madde öğütler.
Ehlî'nin düşdi redifli gazelinden iki beyit: gönle düşen sevgi ateşi ve hamamın halvetinde, baş başa kalınca sevgiliye arz-ı hâl eden bir âşık.
Derviş Edna'nın dört dörtlüklük tövbe nefesi: Hakk'ın buyruğuna iman, iyilikte durmak, yetmiş üç fırka ve "gönlünde sultanı duran incinmez" nakaratı.
Kul Hüseyin'e ait olarak derlenen bir veda deyişi: "Bizi seven canlar ağlamasınlar" nakaratı, kefen, Yasin ve Hüseyin Gazi'den şefaat dileği; dizelerde bir "Derviş Ali" de konuşur.
Sıdkî Baba'nın "gözleriz" redifli yol beyanı: Hünkâr soyuna biat, Balım Sultan'ın sırrı, sulbden sulbe geçen nur ve daldan dala konan karga ile güle konan bülbül.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: Elest şarabıyla sarhoş bülbüller ve ilahî aşk; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Nigârî'nin "Sana Kur'an dimese ben sana insân dimezem" mısraıyla bilinen terci‘-bend bendi: Hassan'a benzeyen şair ve Peygamber'e yazılmış bir naat.
Mustafa Vâzıh'ın "mı var" redifli meyhane gazeli: rakı, kabak ve testi isteyen bir çağrı, "Hamamda deli mi var" sözü ve önündeki kuyuyu görmeyen âşık.
Harîmî'nin "itsem gerek" redifli gazeli: sabah yeli gibi sevgiliye koşan âşık, sivrisinek gibi avlanacak hüma kuşu ve zühde melâmet yoluyla varma kararı.
Fedâî Baba'nın şehri Amasya'yı ve doğduğu Ebemü (Yassıçal) köyünü adıyla andığı, baharda coşan dereleri ve Dive'nin selini övdüğü, divandan kalan dörtlük.
Kadı Burhaneddin'in Memlüklere karşı savaş çağrısı taşıyan tuyuğu: derdin devasını Hak bilir, içtenlikle ok atılıp kılıç vurulursa Mısır'ın kayası koparılır.
Kara Fazlî'nin "‘adl" redifli, Şehzade Mustafa'nın adaletini otuzu aşkın istiareyle övüp sonunda talihinden şikâyet ederek şehzadeye sığındığı otuz dört beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin âşığı dert tekkesinde aşk pîri olarak gösteren gazeli: yırtık etek ve yaka, Süleyman mührüne dönen dağlar, âh asası, kan damlasından mercan tespih.
Münîrî'nin II. Bayezid'e elli sekiz beyitlik nergis redifli kasidesi; bahar bahçesindeki nergis önce sevgilinin gözü, sonra sultanın meclisinde bir hizmetkâr olur.
Adlî'nin sevgiliyi avcı, saçı kement olarak anlattığı ve kendini "oñmaduk levend" diye andığı beş beyitlik gazeli, günümüz Türkçesi ve edebî yorumuyla.
Mihrî Hatun divanının gazeller bölümünü açan, "olmaya" redifli beş beyitlik aşk gazeli; sevgilinin eşsizliği, misk ve amber kokusu ve âşığın yanan gönlü.
Şah damarından yakın bir dost, karanlık evin penceresi, yolu kesen akıl: "baña" redifli gazel hümâ kuşuyla açılan aşkı anlatır ve seçilemeyen maksatla kapanır.
Sâhib'in divanındaki tek muhammes: sevgiliye güzelliğin geçiciliğini "olsa gerek" redifiyle hatırlatan, yüzü Kâbe'ye, kaşı harap mihraba çeviren bir uyarı şiiri.
Bilecik ve Yarhisar'ın Osman Gazi'ye geçişini, tekfurların hilesine karşı Osman'ın hilesini haklı gösteren ve aynı başlık altında gelen ikinci parçanın beş beyti.
Matlaı yazmada bulunmayan dört beyitlik gazel: kâmet ile kıyamet, gamze kılıcıyla bedene dönen can ve gül mevsiminin bir ay sürmemesi üzerine.
Görünmeyen beli bulan kemerin gayb ilmi, gökten inen lakap gibi yağmur adı alan gözyaşı ve servi boya söylenen doğru söz, Refîkî'nin Şeyhî zeminine yazdığı nazirede.
Mest üzerine mesh ve şıra gibi fıkhî meseleler, nassların zahiri, küfre götüren tutumlar, kıyamet alametleri, insan ile melek: Sa'dî Çelebi'nin manzumesinde muhtelif konular.
Mürîdlerin ortak sesiyle konuşan gazel: en büyük keramet olarak mürşid, keramet peşindekilere eleştiri, “el-faḳru faḫrî” sözü ve “kem âlât” cinası.
Ehlî'nin sevgilinin belini ve dudağını şairlerin ve velîlerin bile çözemediği sırlar diye anlatan beyti: ehl kelimesinin mahlas mı redif mi olduğu tartışması.
Derviş Edna'nın cem erkânı üzerine nefesi: çoban rehber ile koyun talip, günahını saklayan yüzü kara talip, dedikodu ile gıybete karşı uyarı ve Deccal zamanı.
Kul Hüseyin'in "Bana söylerseniz Ali'den söylen" nakaratlı düvaz-ı imamı: ilk dizesi derlemede bulunamamış, Hayber kapısını yıkan Ali'yi ve On İki İmam'ı öven on dörtlük.
Sıdkî Baba'nın düvaz-ı imamı: Hasan'dan Mehdi'ye On İki İmam'ı sırasıyla anan, "İnsan-ı Kâmilden ayırma bizi" nakaratıyla dua eden ve cemde okunmaya uygun bir şiir.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı dîvânının ilk beyti: devran kelimesinin oyunları, zülüf ülkesi ve naz atı; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.