Adlî'nin "-dan" redifli beş beyitlik gazeli; vefasız güzel, güzden önce koparılacak gül, göğüste açan Nu‘mân lâleleri ve sevgilinin kulu olmayı sultanlığa yeğleyen Adlî.
Mihrî Hatun'un misk kokulu saç kementine yakalanan kara bahtlı âşığı, rakibe ve şeyhe karşı sevgisinden ölünceye dek el çekmeyişini anlatan beş beyitlik gazeli.
Matla, mısra, makta: kafiyesi şiirin kendi terimlerinden kurulan gazel, son beytinde başını maktada kestirmeden yazmayan kalemi şaire örnek gösterir.
Sevgilinin mahallesini cennete, sâkîyi huriye, kadehi gam okuna karşı kırmızı bir kalkana çeviren gazel; kıyamet ile kâmet arasında kurulan akıl yürütme.
Kişisel bir itiraf: verilen en güzel ses ve ün, şaşkın ve suskun geçen bir ömür ve bu kubbede kalan seslerden küçücük bir sesçik bırakma dileği.
Zülfle geçen geceyi Kadir gecesine benzeten gazel: yeni bir berat, kâkülden misk alan seher yeli, güzelliğin sadakası, tecelli ve sonunda yüz açan ayna.
Sırp ve Macar sınırlarını anan üç beyit; Murad Arnavutluk'a yürür, Bursa'da İsfendiyar'ın kızıyla evlenir, Vılkoğlu da Delü Paşa'yı bir hisarda hapseder.
Mustafa Vâzıh'ın konuşma diliyle yazılmış sitem kıt‘ası: hasta gönlü sormayan sevgili, pervane ile bülbül ve satın alınmış methiyeci köle olmadığını söyleyen şair.
Âkif'in "mi degildir" redifli gazeli: şehitlik kılıcı gamzeler, rahmet döşeği tabut ve mahlas beytinde tövbe eden şairin niyetinin Amasya'ya dönmek olduğu itirafı.
Kara Fazlî'nin "Ṣabra ṭāḳat ḳalmadı terk-i diyār ister göñül" nakaratıyla, aşk derdinin çaresi olan sabır tükenince yurdu terk etmeye karar veren âşığı anlattığı murabbası.
Münîrî'nin "buved" redifli Farsça gazeli; zülfün tek teli cana kement olur, servi değerini sevgilinin boyundan alır, gönül yanak ateşine atılan üzerlik tohumu olur.
Adlî'nin "-dan" redifli gazeli; su dolabından çok inleyen âşık, mihrap gibi kaş, hünnap renkli gözyaşı ve bütün denizlerin Adlî'nin gözünden döküldüğünü söyleyen makta.
Mihrî Hatun'un "dek" redifli gazeli; yay kaş ve ok gamze, zünnar saç, sevgilinin yolunu süpüren kirpikler ve darı tarlasına dadanan domuz gibi kovulan rakip.
Göğsü halka halka dağlanmış âşık, postu benekli bir pars gibi dağa düşer; isyancılarla baş kaldırıp ayağı bağlanan servi ve başında ateş yanan mumlar da burada.
"Ne kara günler gelirse gelsin" diyen sade ve konuşma diline yakın ayrılık gazeli; Erünsal'ın örnek gösterdiği beyit ve nal ile kıvılcım arasında okunan mahlas beyti.
Ölüm ve arzu: kalıcılığı arayıp ölümün yüzünden kaçan insan, yokluğun elçisi olan arzular ve lezzetler evini lezzetle gelerek yıkan ölüm üzerine bir dörtlük.
"Ne kâmet ne kıyamet ne kıyafet" diyen gazel: boy ile kıyamet cinası, yalnız şarap içenlerin anladığı göz işareti, zahide kaş oynatmanın yersizliği ve şeref sayılan sövgü.
Kimine sevinç kimine gam: Murad'ın iki küçük kardeşi Tokat'ta hapsedilip gözlerine mil çekilir, kız kardeşleri Karaman ve İsfendiyar beylerine verilir. Üç beyit.
Mustafa Vâzıh'ın "kızıl kızıl" redifli nâ-tamâm gazeli: ağlayan gözden akan kan, sevgilinin şaraptan kızaran gözü, dal harfi gibi kaş ve kana bulanan etek.
Âkif'in "itmiş" redifli gazeli: gül bahçesine giden sevgili, beden kafesinde inleyen gönül bülbülü, zülüf yılanından kaçıp doğana sığınan keklik ve can alan merhamet.
Kara Fazlî'nin "Göñlüm ārām eylemez ṭaġlara düşmemdür hemān" nakaratıyla Ferhat ile Mecnun'un izinden dağlara düşen âşığı anlattığı beş bentlik murabbası.
Münîrî'nin Hâfız'a nazire Farsça gazeli; mecusi çocuğu canların afeti olacak, gönül şeyhten pir-i mugâna geçecek, ayva tüyü aman fermanı ve can okun ardınca gidecek.
Adlî'nin "içün" redifli gazeli; çimende kurulan meclis, şahin gözlere uçan can kuşu, Şehnaz üzerine söz oyunu ve Ayaz için can veren Mahmud'u örnek gösteren makta.
Mihrî Hatun'un Necâtî'nin "kendümüñ" redifli gazeline yazdığı nazire; Yusuf ile Züleyha, Leylâ ile Mecnun telmihleri ve ayrılıkta da terk edilmeyen sevgi.
Önce ayak altında çiğnenen, sonra yüz sürülen seccade bir öğüde döner; kadeh ebeliğiyle doğan asmanın kızı ve zamanın rüzgârıyla savrulan ocaklar da gazelde.
"Öp" redifli teklifsiz bir meclis gazeli: sevgilinin eteği, Kâbe örtüsüne benzeyen zülfü ve ferman gibi okunan ayva tüyü; saygı ile şakanın iç içe geçtiği beyitler.
Mahsulü alınmış bağ, gelen yaprak dökümü, sönmeye başlayan kandil ve "eyvah, çerağımdaki yağım bitdi" diye biten bir ömür: yaşlılık üzerine bir dörtlük.
"Ne kıyamet, ne keramet" ünlemleriyle kurulan gazel: kadeh tapıcısı yapılan âşık, alaycı keramet, bitmeyen aşk efsanesi, denizin söndüremediği harâret ve bozuk bir mısra.
Yazarın yedi atasının bu hanedanla birlikte yaşadığını söylediği beş beyit; Aydın Osmanlılara geçer, İzmiroğlu Cüneyd İpsili kalesine kapanır.
Mustafa Vâzıh'ın Mukatta‘ât bölümündeki tek Farsça nazmı: huri gözündeki kara nur gibi bakış, gece uyanık bir Leylâ, altın şemse ve aynaya konmuş inci.
Âkif'in "mı ḳaṣdıñ" redifli gazeli: gül bahçesine salınan seher selvisi, öfkeli gonca, sırrı açığa vurmak isteyen gülüş ve zehir gamzeli, panzehir dudaklı hekim sevgili.
Kara Fazlî'nin devrin ünlü güzellerinden Derviş Bâlî için yazdığı, tekke, abdal ve Işık dervişi imgeleriyle örülmüş beş bentlik övgü murabbası.
Münîrî'nin "-yı ḫod" redifli Farsça gazeli; âşık yoklukta bekayı bulur, gönül aynası cilasını gamın pasından alır, kâmil insan sonunda kendi yerine ulaşır.
Adlî'nin "-lerden" redifli hezec gazeli; göklere ulaşan ah oku, kabul olmayan dilekler, eleklerden geçen âşık ve felekten şikâyeti İlâhî takdire teslimiyetle bırakan makta.
Mihrî Hatun'un "görmedük" redifli övgü gazeli; güneş ve ay yüz, servi boy, yazıcı melekleri şaşırtan ben ve ölüleri dirilten Mesih nefesi gibi soluk.
Kara kâkül gariplerin akşamı, parlak yanak yurt sabahıdır; zülfün kıvrımından Çin'e düşen gönül, vehmî nokta kadar ağız ve ay ışığından dokunan gömlek.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.