Harîmî'nin uzun hezec vezinli gazeli: ufukları kokuya boğan zülüf, yanağın suyuna karşı gözün suyu, kaygı getiren kara sevda ve uykuyu düşe çeviren gece.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim'in oğlu Murad'ın sünnet düğününü ziyafet, nahıl, kadırga ve ateş oyunlarıyla anlattığı, Selim'e sunulmuş yetmiş bir beyitlik sûriyyesi.
Basîrî'nin kısa hafîf kalıbıyla yazdığı gazeli: güneş yüzlü sevgiliyi görmeye yıldızı olmayan âşık ve "hiçbir divandan istiarem yok" diyen kendini övücü makta.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e otuz beyitlik kasidesi; Ahmed Paşa'ya nazire olan şiirde gök cisimleri şehzadenin eşiğinde hizmet eden kullara dönüşür.
Adlî'nin sevgilinin eşiğini bir şifahaneye benzettiği altı beyitlik gazeli; makta kale almakla gönül almayı karşılaştırarak fethin kolay, aşkın zor olduğunu söyler.
Sevgilinin hayalini gönle misafir eden, sâki ve kadehle bir meclis kuran, küfr-i zülf ve iman karşıtlığıyla açılan "bulsun ferah" redifli bir gazel.
Cûdî'nin dört beyitlik nâ-tamâm gazeli: "dediler" redifiyle konuşan bir dedikodu korosu, vuslatta olan deva, fitneciye sığınma öğüdü ve son nefeste verilen "biraz daha" cevabı.
Sâhib'in sabır ve zaman üzerine gazeli: küpte şaraba dönen üzüm, yıllarla gevşeyen kaş yayı, olgunlaşıp meyve veren selvi ve sevgilinin adını yazarken secdeye varan kalem.
"Ey hüsn" seslenişiyle açılan yedi beyitlik gazel: âşığı yakıp ferahlatan cazibe şarabı, sözle anlatılamayan anlam ve "Mîr Nigârî" mahlasının okunuşu.
Bursa'nın 726 (1326) yılında Orhan'a teslimi, tekfurun hazinesinin gazilere üleştirilmesi ve vezir Saroz'un hisarın neden verildiğini anlatması üzerine altı beyit.
Redifinde sevgilinin adı, Veyis, tekrar eden gazel: gönül tahtında yıllardır sultan olan Veyis'e bir gecelik konukluk için gözyaşı şarap, ciğer kebap edilir.
Refîkî'nin on beyitlik 'olmaz' redifli gazeli: ihrama girmeden girilmeyen vuslat haremi, ney gibi dert ortağı ve boy, zülüf, ağızdan 'âdem' kelimesini kuran beyit.
Mürşide biat bâbının ortasındaki Farsça beyit: akıl sahibi dervişi öven, ama üstünlüğü daima Hakk'a tapan dervişe veren ve okunuşu kesin olmayan bir karşılaştırma.
Derviş Edna'nın "Şarım Muhammed pazarım Ali'dir" diyen nefesi: Leyla için gezen Mecnun, alın yazısı, makam makam süzülen gönül ve Kırklar meydanında ezilen üzüm.
Kul Hüseyin'in musahibi İbrahim Derviş'e seslendiği muhabbet deyişi: "Gel bizim ellere geze gel geze", ve uzaktaki musahibin çağrıyı duyup Keçiköy'e gelişi menkıbesi.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı dîvânının ilk beyti: safa ehlinin sevinci karşısında inleyen gönül; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Mustafa Vâzıh'ın bahar ve meclis gazeli: sevgilinin köpekleriyle dostluk, baharda kan aldırma âdeti, perçeme dokunan tarak ve "orasını kalem bilir" diyen sevgili.
Harîmî'nin güzellik kataloğu gibi kurulan gazeli: Zenci ve Hintli ben ile zülüf, hilekâr ve büyücü göz ile gamze, talih yıldızı gibi doğan sevgili ve "hû" sesi.
Kara Fazlî'nin Şehzade Selim için yazdığı, güzün bahçeyi yıkışını anlatan nesibi, gazel tarzındaki ara bölümü ve adalet övgüsüyle kırk üç beyitlik hazâniyyesi.
Basîrî'nin güzelliğin zekâtını isteyen gazeli: öpücük dilenen âşık, pervane olmak isteyen gönül, köpeklerin bile yüz vermediği yanık beden ve ok talim yerine dönen göğüs.
Münîrî'nin Şehzade Ahmed'e ağaç biçiminde yazdığı müşeccer kaside; gövde ve on dört dal, "Rūḥ-ı ‘ālemdür" sözünü tekrar ederek şehzadeyi över.
Adlî'nin zülüf, mum, servi ve gül imgeleriyle kurduğu altı beyitlik gazeli; maktaında padişah şair, hükmünün dünyaya geçmesini sevgilinin kaşından olma bir tuğraya bağlar.
Gonca dudaklı, gül yanaklı bir güzelin tek bir gün içinde gelip gidişini iç kafiyeli dizelerle anlatan, uzun redifli ve hikâye düzenli bir gazel.
Deliliğe varan hayret, sarsıntı arabası felek, nakışlarla dolu dünya meydanı: kısa vezinli bu sâkînâme gazelde idrakin yerini rehber olarak şarap alır.
Sâhib'in kısa gazeli: şala bürünmüş zahit değnek içine gizlenmiş bir Frenk şişidir, tuğra ferman camisinin imamıdır, okla yaralanan gönül ise kaderin hükmüne razıdır.
İkinci "Ey hüsn" gazelinde göz baktıkça doymaz; tuzlu, esmer güzellik demek olan melâhat tıpkı tuz gibi susatır ve güzelliği seyretmek kıyamet her an yeniden kopsa bile sürer.
Bursa fethedildiğinde Osman Gazi'nin hayatta olduğunu söyleyen yazar, ardından oğluna yol gösteren ata ile öğüt alan oğul üzerine üç beyit söyler.
Bir değişimi haber veren "olmış" redifiyle: gözyaşı havuzunda kabarcık olan göz kapakları, kartala dönen zülüf, gizli içmeye fetva veren sofu ve eşikte uluyan rakip köpek.
'Evbâşlaruz biz' ile 'ev başlaruz biz' cinasıyla açılan rint gazeli; Cem'in kadehine değişilmeyen yudum, gam dalına aşılanan sevinç ve eşik süpüren kirpikler.
“Ey Amasya halkı, zararım var sanmayın” diye açılan ikinci gazel: dua getiren şeyh, granit gibi gönüllere aşk kalemiyle iz bırakma görevi ve gizli hazine.
Derviş Edna'nın mürşidi Kul Fakir'e bağlılığını anlatan nefesi: "Senin emrin ile söylüyor dilim", aşk ocağında pişen sine ve Selman gibi sevdiğine eren bir derviş.
Kul Hüseyin'in "Gel dinim imanım Hasan Hüseyin" nakaratlı semah-nefesi: Yezid eliyle tükenen can, susuz gönderilen şehit, kırk gün cesedi bekleyen aslan ve semah dönen abdallar.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı kalenderîsinin ilk beyti: gülü ve dalı olmayan bülbül, sığınaksız âşık; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'sindeki en uzun gazel: "elmās" redifiyle hançer, kadeh, buhurdan, ayın yarılması ve sevgilinin la‘l dudağı arasında kurulan kuyumcu imgeleri.
Harîmî'nin hat sanatının diliyle kurulan gazeli: dudağa yazılan hat, Mahzenü'l-esrâr'ın besmelesi, duvardaki şemse ve gözyaşı kâtibinin duvarlara yazdığı ad.
Kara Fazlî'nin 954 (1547) yılında Rumeli tımar defterdarlığına atanan Ahmed Çelebi için yazdığı tehniyetnamenin içinde yer alan otuz dört beyitlik medhiyesi.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.