Adlî'nin güneşi sevgilinin kapısına her sabah gelen bir dilenciye benzettiği yedi beyitlik gazeli; Sidre, Rıdvan ve Ebû Leheb anılarak cennet çerçevesinde biter.
Keçeyi dost, sırdaş, sevgili ve kış ateşi olarak anlatan, derviş edasıyla söylenmiş "nemed" redifli gazel ve Necâtî Bey'in aynı redifli şiiriyle ilişkisi.
Cûdî'nin insanın özünü teşrih eden gazeli: "biz" diye konuşan hiciv, hades ile havâdis cinası, ahsen-i takvîm ile esfel-i sâfilîn ayetleri, kin, kıskançlık ve çıkarcılık.
Sâhib'in "yazar" redifli gazeli: mektup gibi sevgiliyle açılıp mahlasla kapanan beyitler, kâğıt köylerinden tımar, Kahramannâme'ye dönen göz ve aşk hamamında çıplak Mecnun.
Tanrı'yı övmeye dilin yetmeyeceğini söyleyen gazel: Peygamber'in "lâ uhsî senâen" duası, Kaf ve Anka, muamma ve ebced benzetmeleri ve övgü olarak acz.
Aydos hisarının, tekfurun kızının taşa bağlı mektubu, Samandıra'nın yakılarak göç hilesi yapılması ve Gazi Rahman'ın iple surlara tırmanmasıyla alınışı üzerine beş beyit.
Meyhaneyi cennete benzeten gazel: huri yüzlü muğbeçeler, her yanı bahar kokan bir avlu, kapıdan giremeyen bulanık gönüllü sofu ve tortuyu içenin şefaatçi oluşu.
Refîkî'nin sarraf diliyle yazdığı gazel: tuz ekmek hakkını bilen gözbebeği, âhın dumanından değnek tutan felek, ağzın üstündeki nokta benler ve mihenk taşı olan katı gönül.
Kararsız ve himmeti düşük talipler bâbı: mürşidden mürşide dolaşanlar, “mürşid yok” diyenler, Celâleddîn ile Şems benzetmesi ve niyetin önemi.
Derviş Edna'nın "sâdetli Hünkâr"dan aldığı sözle coşan nefesi: sultanın önünde Kamber olmak, dünyayı düzeltecek Ahmed-i Gazi, gelecek Mehdi ve Zülfikar'ın çalınması.
Kul Hüseyin'in "Acep niçin hor bakarlar bu yola" nakaratlı nefesi: On İki İmam'ı tek tek anarak Alevî yolunu hor görenlere verilen on dört dörtlüklük cevap.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı semâ‘îsinin ilk beyti: bülbülün ahını artık çok görmeyen gülen gül; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Mustafa Vâzıh'ın tı harfiyle biten tek gazeli: kanlı gözyaşı, dikenle çevrili gül bahçesi ve Hazret-i Rif‘at'ın şiirine nazire söylemenin haddi üzerine bir son beyit.
Harîmî'nin "-âb" kafiyeli gazeli: aşk denizinde susuz kalan gönül, kaş mihrabında kılınan namaz, tecelli nurunu gören göz ve aşkın kasabına teslim edilen can.
Kara Fazlî'nin ilmin değerini anlatan bir nesiple açılıp Gülşenî şeyhi Zarîfî Hasan Efendi olduğu düşünülen Hᵛâce-i Şân'ı övdüğü otuz beş beyitlik son kasidesi.
Basîrî'nin sevgiliyi güzellik ülkesinin hükümdarı yapan gazeli: önünde eğilen güneş, mihenk taşına sürülen altın yüz, Mecnun'un adını kazıyan hattat ve helvalık öpücük.
Münîrî'nin yedi bentlik tek murabba‘ı; saki, bahar, meclis ve padişaha dua bentleri her seferinde neyin sesini taklit eden aynı nakaratla kapanır.
Adlî'nin yalnız T nüshasında bulunan beş beyitlik gazeli; ses tekrarlarıyla örülü matla, dili tutulan papağan ve namus şişesini taşa çalan âşık imgeleriyle ilerler.
Sevgilinin sövgüsünü paludeden, dudağını Kevser'den tatlı bulan, şeker ve tatlı imgeleriyle kurulmuş "lezîz" redifli beş beyitlik bir gazel.
Gençlik gecesi ile gece eğlenceleri aynı kelime ailesinde buluşur; şarkılar gençliği hazin hazin uğurlar, goncayı güldüren bahaneler hatırlanır, eller geçmişe uzanır.
Sâhib'in ayva tüyüne ayrılmış gazeli: yanlışlarla dolu bir nüsha, sazın kulağını büker gibi akort eden tüy, "bedel-i iştimâl" gramer oyunu ve ikindi güneşi gibi çabuk batan devlet.
Şair aşk belasının azalmasını değil çoğalmasını ister, bedeninin ney gibi delinmesini diler ve cenazesine Hz. Hamza ile Hz. Hüseyin'i çağırır.
Seksen altı yaşındaki Âşıkpaşazâde, tarihini II. Bayezid'in Boğdan seferine çıktığı gün yazmaya başladığını bu altı beyitte söyler ve sözü mahlasıyla bitirir.
Meyhanenin güvenli makamı ve şefkatli piri üzerine bir tasavvuf gazeli: arkadaşsız bir devir, denizde boğulanın denizi bilmeyişi, riyakâr sofu ve fenâ yolu.
Hem felek hem çıkrık olan çarhı ayak altına alma öğüdü, gömleği kıskanıp yakasını yırtan sabah ve ruhla yoğrulmuş sevgili: Nizâmî zemininde bir Refîkî gazeli.
“Etmek gerek” redifli beş öğüt: ihtiyacı Hakk'a arz, İbrâhim b. Edhem gibi taht ve tacı terk, Hûd suresindeki istikamet emri, mürşid hekim ve riyazet.
Derviş Edna'nın "Şimdiki âlemde lâl olmak evlâ" diyen nefesi: sırrını zamane halkına açmamak, erenler yanında hâl olmak ve gizlenen hakikat ehli üzerine öğütler.
Kul Hüseyin'in hocaya seslenen öğüt deyişi: "Hak mihman olduğu yeri bildin mi?", dört kapı, şeriatın dilde tarikatın canda olduğu ve sızlatılan gönül yarası.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı dîvânının ilk beyti: seyre çağrı ve anlamı belirsiz çifteler; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Mustafa Vâzıh'ın ayın harfiyle biten tek gazeli: sevgilinin güzelliği bir gazele, yakası matlaa, hançeri maktaa benzetilir; dört kaşlı bir delikanlı için murabba‘ yazılır.
Harîmî'nin "-uma" redifli gazeli: dostlardan kıskanılan sevgili, yalnız güneşli günde gelen gölge, yaraya sarılan örümcek ağı ve güneş gibi dünyayı tutan şiir.
Basîrî'nin "olmasa" redifli gazeli: dert ortağı ney ile mey, kış olmadan bahar olmayacağı gibi ayrılıksız vuslatın olmayışı, Mecnun'un obası ve ömür tomarıyla güzellik şerhi.
Münîrî'nin Hâfız-ı Şîrâzî'nin bir gazelini beşer mısralık bentlerle genişlettiği tek Farsça tahmisi; her bendin son iki mısraı Hâfız'ın kendi beytidir.
Adlî'nin "enîs" (yoldaş) redifli yedi beyitlik gazeli; bülbül ile gül, kâfur ile karabiber gibi eşleri sıralar ve şahlığın amacını sevgiliye yoldaş olmakta arar.
Aşk ateşini, mum ile pervaneyi, laleye vurulan dağı ve yakılan tercümanı "yakdılar" redifinin farklı anlamlarıyla işleyen beş beyitlik bir gazel.
Ne araz ne cevher olan bir gölge, yer değiştiren ressam ve resim, yıllarla değişen bir yüz: Âyîne Karşısında gazeli Nergis'ten geçip mazhar düşüncesine varır.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.