Münîrî'nin II. Bayezid'e kırk bir beyitlik kasidesi; sultanın kapısını Kâbe'ye benzetir, o kapıya bir kez erişenin defterine bin hac ve umre sevabı yazılacağını söyler.
Adlî'nin "muhtâc" redifli gazeli; sevgiliyi görmeyi cennete, kapısının toprağını cennet köşküne tercih eden ve dervişin padişaha muhtaçlığıyla biten beş beyit.
Mihrî Hatun'un Şeh Süleymân'a sunduğu 34 beyitlik kaside; sevgili diliyle açılan övgü, Şehnâme kahramanları, Hz. Süleyman telmihleri ve kış bayramı duası.
Sultan Bayezid Camii avlusunda övünen Hindîzâde Zühdî'ye Mecdîzâde Hâfız Kâmil Efendi'nin doğaçlama söylediği nükteli beyit: Hindî ve Kâmil adlarının oyunu.
Kabarcıkları gezegenler olan bir şarap, şeyhe karşı gençlik, Gazzâlî'yi andıran Arapça bir mısra: Cûdî varlık şarabını mukayyed ile mutlakın denizinde anlatır.
Sâhib'in Bursa sularını tek tek sayan manzumesi: Pınarbaşı'ndan Fındıklı'ya on üç su, fetvalı Müftü suyu, Mûsâ'nın Asâ suyu ve fındık altını kadar faydalı su.
Osman Gazi'nin Bilecik kâfirlerine neden saygı gösterdiği sorulunca "konşularumuzdur" diye verdiği cevabın ardından söylenen, komşulukla temkini birlikte öğütleyen üç beyit.
Kısa vezinli, sade dilli bir gazel: medrese kitaplarının adlarıyla oynanan ağız ve saç, gönül şehrine giren haramiler ve kokusu baş ağrıtan dünya gülü.
Refîkî'nin haraç, damga ve bac gibi vergi terimleriyle örülmüş gazeli: mum ışığını gizleyemeyen cam gönül, harap yoldan alınan haraç ve vergisiz aşk kervanı.
Kabir azabı, sorgu, mizan, havuz, cennet ve cehennem tek tek "haktır" diye onaylanır; büyük günah ve şefaat de bu bölümdedir. Sa'dî Çelebi'nin Arapça metni ve Türkçesi.
Sevgilinin yolundaki hilal biçimli izlerin nalçadan değil, o yola baş koyan âşığın kaşlarından kaldığını söyleyen, hüsn-i ta'lîlli bir Sürûrî beyti.
Kitabın son na'tı: Âdem ile Havva'dan Musa ve İsa'ya uzanan peygamberler zinciri, birinci na'ta bir yankı ve kendini kör dilenci diye anan şair.
Ehlî'nin yolda âşığı görmezden gelip göğe bakan sevgiliyi anlatan matlaı: gök ile toprak karşıtlığı ve Beyânî'nin anlamca daha sıkı görünen farklı metni.
Derviş Edna'nın Pîrî Baba soyundan bir sevgiliyi, Kul Fakir'i ve 1330 (1911-1912) yılını andığı nefesi: Kırklar meydanı, Burak ve ana rahmine düşen ruh.
Kul Hüseyin'in "pak ister" redifli nefesi: Kerem Allah Ali, talip-pir-sultan zinciri, işaretle anlayan arif ve bir gönle iki yapı sığmayacağını söyleyen birlik öğüdü.
Sıdkî Baba'nın "bakın" redifli övgü deyişi: meclise gelen hublar sultanı, gözünde Fecr ve yüzünde Nur suresi okunan, eşiği Kâbe sayılan bir güzel ve Leyla ile Mecnun.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: ömürden el çekiş ve Mevlâ'nın takdirindeki teselli; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Nigârî'nin gönül ehlini hayran bırakan sözlerin vahiy mi, mucize mi, sihir mi olduğunu sorduğu beyit; Hüsameddin'in maddesindeki son şiir alıntısı.
Mustafa Vâzıh'ın ayyaşlara çağrıyla açılan gazeli: taş yürekli sevgili, Yusuf'tan ayrı düşen Yakup'un gönlü, "ey kardeşler" hitabı ve mihraba benzeyen kaşlar.
Harîmî'nin "-yı 'ışk" redifli kısa gazeli: dünyayı batıracak aşk denizi, başı rüzgâra verilmiş âşık ve saklanamayan aşk sırrı yüzünden seçilen rüsvalık.
Millî Mücadele yıllarının sesi: Fedâî Baba'nın "Aslımız Türk, neslimiz Türk" dediği, Yunanlılara karşı duruşu anlatan "değiliz" redifli manzumesi.
Kadı Burhaneddin'in sevgiliye bir sultana seslenir gibi seslendiği gazel beyti: ölünceye kadar sürecek bir aşk ve hiçbir şeyden korkmayan kükremiş aslan.
Kara Fazlî'nin, sözün ve şiirin değerini anlatıp sahte şairleri yerdikten sonra Şehzade Mustafa'yı övdüğü ve ondan himaye istediği kırk sekiz beyitlik kasidesi.
Basîrî'nin "ehli" redifli gazeli: aşk ehli olan şair, Yusuf'u görüp göğsünü döven çarşı halkı, âhın ateşinde ısınan cehennemlikler ve zülfe bel bağlayan zünnar ehli.
Münîrî'nin II. Bayezid'e kırk iki beyitlik kasidesi; sevgiliye yazılmış bir gazelle açılır, sultanı mahlası Adlî ile anarak övgüye geçer, kılıcını ve okunu över.
Adlî'nin sevgiliyi övmenin kula yakışmadığını söyleyerek açılan, yarayı ağza, temreni dile benzettiği "medh" redifli beş beyitlik gazeli, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Bayramın baharla buluştuğu günlerde Şâh Süleymân'a sunulan, "‘îd" redifli 18 beyitlik bahar kasidesi; kime yazıldığı konusunda kaynaklar ayrılır.
Cûdî'nin "söylerim saña" redifli gazeli: hep bir şarta bağlanan söyleme vaadi, gizli hazinenin tılsımı, ayet gibi okunan yüz ve tefsir terimleriyle kurulan güzellik dili.
Sâhib'in I. Mahmud'un Gülhâne Köşkü'nde yüz elli adımdan bir kuşu vurmasını anlatan manzumesi: altın işlemeli tüfek ve Tahmasb Kulu Han'ın ölümüne yorulan isabet.
Bilecik tekfurunun düğün tuzağı fikri, Köse Mihal'in kızını Gül-Falanozoğlu'na verdiği düğünde doğar; dört beyit tekfurların Osman Gazi'ye karşı kurduğu tedbiri anlatır.
Her beyitte bir şeyi başka bir şeye çeviren gazel: inci diş ve lâl dudak, yarım ağız "kulum" sözüyle sultan olan âşık, İbn Sînâ'nın Kânûn'u ile kanun sazı.
Mecma'u'n-Nezâ'ir'de Refîkî, Pervâne Bey Mecmuası'nda Fakîrî adıyla geçen kısa vezinli gazel: yol toprağından taç ve sürme, sırrı ele veren cam ve iki mahlaslı son beyit.
İman kalple tasdiktir, amel ondan sayılmaz: Sa'dî Çelebi "inşallah müminim" sözünü ve saîdin şakî olabileceği meselesini de bu Arapça beyitlerde ele alır.
Latîfî'nin Sürûrî'nin Bahrü'l-maârif adlı belâgat kitabından "benzeri söylenemez" diye aktardığı, saç tuzağına düşen üveyik benzetmeli ve aidiyeti tartışmalı matla'.
Talibin Nakşibendî-Hâlidî yoluna kabulü: istihare, ism-i celâl zikri, beş letâif ve nefy ü isbat; şeyhe hitap eden altı beyitlik öğretici mesnevî.
Sevgilinin sokağından ayrılmama kararı felek ile Hakk'ın iradesine bağlanır: Ehlî'nin matlaında salmazsa ile almazsa ve Beyânî'deki kapıda ölme dileği.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.