Adlî'nin gül ile bülbül, mihrap ile haç imgelerini işlediği ve ezel meclisinde payına gam kadehinin düştüğünü söylediği yedi beyitlik gazeli, günümüz Türkçesiyle.
Mihrî Hatun'un Şehzade Ahmed'e Kurban Bayramı vesilesiyle sunduğu, bahar tasviriyle açılan yirmi beyitlik kasidesi, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Arapça ve Türkçe mısraların sırayla geldiği bir tevhid: aklın durduğu zat, "kemislihî", zuhurunda gizlenen Latîf ve ma'rûf ile münker arasındaki kelime oyunu.
Sâhib'in Urfa'da Hüseyin Ağa'nın yaptırdığı Hüseynâbâd köşküne düşürdüğü tarih: Hasan ile Hüseyin adları, Hüseyin Baykara, "kusur" tevriyesi ve nakışlı tavan.
Sultan Alâeddin Ereğli'yi yakan Tatar'ı Biga öyüğünde yener ve ova "Taşak Yazısı" adını alır; dört beyit bu olaydan sonra iyi ya da kötü ad bırakmayı konu edinir.
Yanaktaki güllerin gönlü bülbül ettiği gazel: aşk pazarında kâr edilen dertler, sabanın çözemediği zülüf düğümü ve meyhanede şarap ateşiyle yanan mumlar.
Refîkî'nin 'saña' redifli gazeli: 'delikanlı' kelimesini 'deli ve kanlı' diye bölen matla, kıl kıl anlatan zülüf ve Pervâne Bey'in onu Yavuz Selim'in musahibi diye anan notu.
Akaid manzumesinin ikinci bölümünde Sa'dî Çelebi sofistleri reddeder, bilginin üç yolunu sayar, ilhamı bilgi kaynağı saymaz; cevher, araz ve cisim tanımlanır.
Peygamber'i Allah'a varan tek yol olarak öven, sonra “Ey …” diye başlayan sitemlerle şeriat haini, şeyh münkiri ve dilde kalan ilmi eleştiren mesnevî bölümü.
Rakiplerin gönlünü alan ama âşığın hatırını saymayan sevgili, Ehlî'nin en sade matlaında: gönlünü ele almak ve hatırı olmak deyimleri ile el kelimesi.
Derviş Edna'nın dünyayı bir han, insanı o handa bir misafir olarak anlattığı nefesi: Elest günü tutulan maya, ustadan alınan öğüt ve mezarda verilecek hesap.
Kul Hüseyin'in "Sefa geldin mihman kardeş sen bize" nakaratlı karşılama deyişi: muhabbete düşen gönül, güzel şahtan gelen haber, rakipler ve saklanması gereken sır.
Sıdkî Baba'nın "eğlenme tez gel" redifli kısa deyişi: gurbete giden efendisini bekleyen muhipler, yanık bağırlar ve Yakup gibi ağlayan âşığın Kenanlı Yusuf'a yakarışı.
Ârif'in Merzifon Cönkü'nde kayıtlı semâ‘îsinin ilk beyti: hastalıktan kalkışa şükür; özgün metin, günümüz Türkçesiyle aktarım ve edebî yorum.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: bensiz ile beňsiz cinası ve servi boylu sevgili; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Erzurumlu Emrah'ın Merzifon Cönkü'nde kayıtlı kalenderîsinin ilk beyti: perî-şân ile perîşân cinası ve dağınık kâküller; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
"Getirir" redifli bir öğüt deyişi: sırrını saklayan yiğit, yolsuza yoldaş olmama, herkesin cehenneme kendi ateşini götürmesi ve tatlı dilin dağdaki deliyi yola getirmesi.
Melîhî'nin bir güzelden yediği tokat üzerine anında söylediği beyit: burnundan gelen kanı, sevgilinin dudağı olmadan içtiği şarabın cezası sayan nükte ve "burnundan getirmek".
Nigârî'nin ayrılığı âşıkların cehennemi sayıp o cehennemde bile kavuşma düşüncesinin gönlü sevindirdiğini söylediği kısa mısralı, Arapça terkipli beyti.
Sehî'nin Karamanlı Kâmî'ye, Âşık Çelebi ile Beyânî'nin Edirneli Kâmî Efendi'ye verdiği kanaat matlaı: gümüşe gönül vermemek ve sedef gibi başkasının gözyaşını almamak.
Harîmî'nin "olmaz" redifli gazeli: bene öykünen misk, cennet bahçesine benzeyen yanak, gece düşmeyen yüz ve âşığa eziyet edilmeyecek bir cennet sokağı.
Gelibolulu Âlî'nin Edâyî'den aktardığı matla: âşığın, sevgilinin eteği tozlanmasın diye ölünce mezar toprağını gözyaşıyla ıslatmasını istemesi; Âlî ile Hüsameddin'in tartışması.
Mustafa Vâzıh'ın "sen misin Ṣāliḥ" redifli gazeli: Sâlih adlı bir güzele yöneltilmiş sorular, tecâhül-i ârif sanatı ve bir müftünün "istidlâl" sözü.
Bir topluluk adına inanç beyanı: Fedâî Baba'nın tevellâ, teberrâ, ikrar, nâciye fırkası ve Câferî mezhebini tek tek anan "-danız" redifli gazeli.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "görmüş" redifli gazeli: vefa beklerken eziyet gören âşığın feleğe, sevgiliye ve rakibe şikâyeti, sonunda sabra çağıran beş beyit.
Kadı Burhaneddin'in Simâlu kalesinin fethini andığı gazel beyti: kalenin adı ile "sîmâlu" (yüzlü) arasındaki cinas, zaferi sevgilinin güzelliğine bağlar.
Kara Fazlî'nin Kanuni'nin doğu seferini, Kızılbaşa karşı yürüyen orduyu, mehteri ve topları anlatıp Rumeli beylerbeyi Ali'yi övdüğü kırk üç beyitlik medhiyesi.
Gelibolulu Sürûrî'nin Amasya'da Şehzade Mustafa adına tamamladığı Bahrü'l-maârif'in girişindeki övgü dörtlüğü: Peygamber'in adaşı şehzadede dört halifenin erdemleri.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin yalnız Kınalızâde'de korunan Farsça bahar matla‘ı: sevgilisiz oturulmayacak mevsim ve ömür dalından gül derme çağrısı.
Basîrî'nin sevgilinin eziyetlerini lütuf sayan gazeli: dar gelen varlık ülkesi, ilaç yerine zehir içiren felek, Mecnun'un tahtına geçen gam ve divanı yakan şiir.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) seferde atı ölünce serdardan at dilemek için yazdığı satranç terimleriyle örülü kıt'a: ferz, piyade, fil, at, kiş, mat ve tarh.
Münîrî'nin II. Bayezid'e yirmi dört beyitlik Farsça methiyesi; bayram hilaline benzeyen kaşla açılır, sultanı hüma, Sidre ve Haydar-ı Kerrâr imgeleriyle över.
Adlî'nin sevgilinin ayağını öpmeyi dünyaya hükmetmekle bir tuttuğu, mahallesini vatan bildiği ve meyhaneden çıkan zahidi alaya aldığı beş beyitlik gazeli.
Mihrî Hatun'un Şehzade Ahmed'e bayram tebriği olarak yazdığı, adını harf falıyla da andığı yirmi bir beyitlik kaside, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Cûdî'nin fenâ düşüncesine yaslanan "baña" redifli münacatı: benden övgü senden bağış, yokluğa adaylık, "ben" demenin utancı ve aklın hesabını kapatan aşk.
Sâhib'in Bağdat valisi Hasan Paşa'nın kethüdası Muhammed için yazdığı kısa tarih: adın harfleriyle kurulan bilmece ve "mâ kalle ve dell" ile savunulan kısa övgü.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.