Hüsameddin'in Amasyalı sadrazam Rüşdî'nin "bir değilse de" redifli gazeline irticâlen yazdığı tahmis: karşıtların birliği ve iki mahlasın aynı bentte buluşması.
Bahâeddîn Mehmed Efendi'nin üç beyitlik gazel parçası: mürşidin yüzünü görmenin feyzi, Allah ehlinin himmeti ve gönlün Allah'ın nazargâhı olması.
Cûdî'nin Amasya'daki Ferhad Dağı'nı görünce Mecnun'un ağzından söylediği gazel: dağ Ferhad'ın, çöl Mecnun'un; mehir, helva ile belâ, Bîsütun ve dillere destan bir divane.
Amasya Tarihi'nin yazarı Hüsameddin'in ölümünden bir yıl önce yayımlanan gazeli: ömrünü adadığı şehre bir sevgiliye seslenir gibi yönelttiği sitem.
Ezel gününden gelen sevgi, fani dünya ile beka ve yanağın nurlarını dileyen safa ehli: Bahâeddîn Mehmed Efendi'nin iki beyitlik gazel parçası.
Cûdî'nin Merzifon'u anlattığı kaside ve zeyli: namaz kılan dağ, hörgüçlü deve gibi Tavşan Dağı, âşık bulutlar, Kara Mustafa Paşa'nın suyu ve gençliğinin camisi.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin iki ayrı aruz kalıbıyla yazdığı on beş beyitlik kasidesi: Fuzûlî ve Nef'î anılarak övülen, ârif ve söz bilgini bir güzelin vasıfları.
Bahâeddîn Mehmed Efendi'nin Allah vergisi aşkı ve Hüdhüd'ün çığlığını anlatan beyti: sebük kelimesinin okunuşu ve bahâ kelimesinin bir mahlas olma ihtimali.
Cûdî'nin Lamartine'in "Le Lac" şiirinden aruzla yaptığı 43 beyitlik "Göl" çevirisi: zaman kuşuna "kanadını durdur" diye seslenen âşık, gölün hatırası ve divan diliyle Fransız romantizmi.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin elif-nâmesi: her mısraı Arap alfabesinin bir harfiyle başlayan, elif'ten ye'ye yirmi dokuz harfi sevgiliye yakarışla dizen kaside.
Cûdî divanını açan hamd manzumesi: secde eden kalem, dalga dalga hamd eden deniz, ruha lezzet veren her şeyin ilahî övgüye bağlanması ve hayretle artan hamd.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "Bir mü'es̱s̱ir nüsḫadır kim nâmı anıñ sîm ü zer" nakaratlı muhammesi: güzellerin altın ve gümüşe boyun eğişine alaycı bir bakış.
Hamd manzumesinin ardından gelen yedi beyitte kul kendini bir avuç toprak sayar; yüz suyu ve inci imgeleri, eserinin cahiller elinde hor görülmemesi dileğiyle biter.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin müsemmeni: "Çekeyim tîġımı ben kendime kendim urayım" nakaratıyla, saba yeline haber yükleyen ve kadere rıza ile biten beş bentlik ayrılık şiiri.
Samanyolu bir tespih, güneş sistemleri bir âh; tesadüfe karşı nizam savunulur, yer "Lâ ilâhe", gökler "illallah" der. Hey'et-i Âlem, divanın nakaratlı müseddesi.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "Dil yine bir şeh-levendiñ ‘aşḳına sevdâlıdır" gazeli: şehlâ gözler, tuğralı kaşlar ve lale gibi dağlanmış bir gönülle yedi beyitlik güzel tasviri.
Mahlas yerine kendi adını söyleyen bir na't: Miraç gecesi, feleğin bağrına bastığı nalınlar, gurbete düşen Kur'an ve "ceddin aşkına" diye istenen af.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "ey göñül ... ‘aşḳ" redifli gazeli: ezelde alna yazılan aşk tuğrası, mecaz köprüsü ve aşk fetvası üzerine on üç beyitlik bir tanımlar dizisi.
Cûdî'nin "sönmüşdür" redifli Kerbelâ mersiyesi: sönen mum, Nemrud'un ateşi, Muharrem hilali, Fırat ve tufanın Cûdî dağından el çektiği tevriyeli beyit.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "görmüş" redifli gazeli: vefa beklerken eziyet gören âşığın feleğe, sevgiliye ve rakibe şikâyeti, sonunda sabra çağıran beş beyit.
Arapça ve Türkçe mısraların sırayla geldiği bir tevhid: aklın durduğu zat, "kemislihî", zuhurunda gizlenen Latîf ve ma'rûf ile münker arasındaki kelime oyunu.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "of" redifli gazeli: yârden ayrılığın feryadı, boşa giden ömür ve hiç olmazsa mana âleminde kavuşma dileğiyle biten beş beyitlik iç çekiş.
Cûdî'nin fenâ düşüncesine yaslanan "baña" redifli münacatı: benden övgü senden bağış, yokluğa adaylık, "ben" demenin utancı ve aklın hesabını kapatan aşk.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "Bu ḳadar ḥasrete ṣabr idemezem sulṭânım" gazeli: hasret, unutulma korkusu ve aşk çilesini tamamlayıp "aşk mürşidi" olma iddiasıyla on üç beyit.
Hakikatin sevgilisine seslenen gazelde güzellik kendi kendisinin delilidir; gök sırma telli bir kaftan, cennet ağaçları parmakta bir dal, hayret bilginin sonu olur.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin üç beyitlik nâkıs gazeli: lütuf gözüyle bakılan gönlün aydınlanması ve azat edilmeyi istemeyen bir kulun hizmetinde kemal bulması.
Arapça bir mısrayla açılan Fuzûlî naziresinde aşk hem deniz hem hamurdur; zerreler birbirini çeker, havasız gönül evinde can yaşamaz, "aşk olsun" iki anlamıyla okunur.
Sultan Bayezid Camii avlusunda övünen Hindîzâde Zühdî'ye Mecdîzâde Hâfız Kâmil Efendi'nin doğaçlama söylediği nükteli beyit: Hindî ve Kâmil adlarının oyunu.
Kabarcıkları gezegenler olan bir şarap, şeyhe karşı gençlik, Gazzâlî'yi andıran Arapça bir mısra: Cûdî varlık şarabını mukayyed ile mutlakın denizinde anlatır.
Cûdî'nin "söylerim saña" redifli gazeli: hep bir şarta bağlanan söyleme vaadi, gizli hazinenin tılsımı, ayet gibi okunan yüz ve tefsir terimleriyle kurulan güzellik dili.
Işık uğramaz, gece ağarmaz, selvi gölge etmez: "itmez baña" redifli gazelde tabiatın mezarına düşen ruh, mağara dostu olmayan yâr ve sevgilinin istiğnâsı.
Cûdî'nin "dünyâ baña" redifli felsefi gazeli: âlemin düzeninin kalıcılığına itiraz, cevher-i ferd, filozofların aradığı dayanak ve körlük ile ilahî gizlilik anlamındaki "amâ".
Şah damarından yakın bir dost, karanlık evin penceresi, yolu kesen akıl: "baña" redifli gazel hümâ kuşuyla açılan aşkı anlatır ve seçilemeyen maksatla kapanır.
Hem yasa hem saz olan aşk kanunu, bir makama sığmayan ahenk, bedenin harfleriyle söylenen ruh şarkısı: musiki terimleriyle örülü gazel usulsüz bir devirle kapanır.
Can cevherinin eriyiğinden gelen parlaklık, dönüşen şarap ve seçme parmağı; sevgiliyi gizleyeceği korkusuyla söylenmeyen nazar duası bu kimya gazelinin buluşudur.
Cûdî'nin tabiatı meyhaneye çeviren gazeli: kırık kadeh ve atalardan kalma şarap, hesapta sıfır bir ömür, güneş kadehi, yıldız avizesi, ırmak çalgıcı ve kitap olan ağaçlar.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.