Münîrî'nin Hz. Ali için yazdığı sekiz beyitlik Farsça kaside; Hayber, Düldül ve Zülfikâr'ı anar, şair sonunda kendini Kanber'in kölesi sayar.
Adlî'nin "salup" redifli gazeli; ah ile gözyaşını Şebdîz ve Gülgûn adlı atlara, gözyaşını Ülker salkımına benzeten beş beyit, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.
Bahar tasviriyle açılıp Şehzade Ahmed'in bayramını kutlayan, Mihrî mahlasıyla "mihr" ve "dem" sözcükleri üzerine kurulmuş on yedi beyitlik bir kaside.
Cûdî'nin "sönmüşdür" redifli Kerbelâ mersiyesi: sönen mum, Nemrud'un ateşi, Muharrem hilali, Fırat ve tufanın Cûdî dağından el çektiği tevriyeli beyit.
Sâhib'in Ali Paşa'nın havuz köşkü için yazdığı tarih: İrem bağı benzetmesini yetersiz bulan övgü, yalıya benzeyen köşk ve "Zihî pâkîze-kâşâne" tarih mısraı.
Karacahisar'ın Osman Gazi tarafından alınıp evlerinin gazilere dağıtıldığı yerde söylenen üç beyit: Hak'tan gelen nimet, yiyip yedirmek ve herkesin kısmeti.
Redifi her beyitte başka anlama geçen gazel: ilaç yerine geçen ecel şerbeti, dindar geçinen kâfir rakip, viranedeki hazine ve "Avnî âşık değilse buradan niye geçer" diyen sevgili.
Hekimlerin çare bulamadığı aşk derdi, kadehin devri ve gonca yerine geçen kanlı temren, Refîkî'nin Ahmed Paşa'nın 'aña' redifli gazeline yazdığı nazirede buluşur.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin Arapça akaid manzumesinin girişi: hamd, kelâm ilminin övgüsü, şairin adı ve Sultan Bayezid'e övgü; Arap harfli metin ve günümüz Türkçesi.
Bütün mısraları “Var mı bir …” sorusuyla açılan, “sen gibi” redifli na't: güneş yüz, servi boy, muamma ve Peygamber'i Ferhat ve Mecnun'la karşılaştıran beyit.
Sehî'nin Mevlânâ Remzî maddesindeki gazel: ayrılığın ne âşıktan ne sevgiliden, gökten geldiğini söyleyen "-dendür" redifli beyitler ve bir nüshada kalan diken beyti.
Ehlî'nin bütün sözünün sevgilinin dudağı ile benini anlatmak olduğunu söyleyen matlaı: gonca ve la'l benzetmeleri, gönlüm gözüm sende deyimi.
Derviş Edna'nın sekiz heceli nefesi: nurlu bir şehir, dört kapı, yedi taht, üç yüz altmış altı yol ve sonunda bütün bunları insanda bulan bir derviş.
Kul Hüseyin'in sekiz heceli "akar gider" redifli güzellemesi: derya gibi dalga, kaş yıkan yâr ve bin katarlık kervanın önünde yürüyen bir deveye benzeyen dua.
Sıdkî Baba'nın "yeter" redifli deyişi: tecrid defteri, saadet külahı, mengûş küpe ve ilahî kemerle dervişliğe girişi, on dört yıllık hizmetle kazanılan Sıdkı adını anlatır.
Ârif'in Merzifon Cönkü'nde kayıtlı güftesinin ilk beyti: hoş geldin safa geldin redifli karşılama şarkısı; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Nazîf'in Merzifon Cönkü'nde kayıtlı gazelinin ilk beyti: irfan ile feyz, yağmur ile açan gül; özgün metin, günümüz Türkçesiyle aktarım ve edebî yorum.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: zülüf zinciri ve yaprak döken ömür bahçesi; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Erzurumlu Emrah'ın Merzifon Cönkü'nde kayıtlı kalenderîsinin ilk beyti: yine bir güzele tutulan gönül ve vuslat dileği; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Kul Fakir'in Mustafa Kemal Paşa'ya seslenen on bir dörtlüklük deyişi: Millî Mücadele, saltanatın sonu ve Zülfikar'lı aslan imgesiyle bir halk âşığının Atatürk'ü.
Melîhî'nin kulağında tek inci küpe olan bir güzele söylediği beyit: alıcı ve Jüpiter anlamındaki Müşteri, ay yüzlü sevgili ve Süreyya'ya benzeyen inci; ardından gelen tokat.
Nigârî'nin sevgilinin gamzesini ve gözünü âşığın kanına susamış zalimler olarak anlattığı beyit: "susuyor" kelimesinin iki anlamı ve kan imgeleri.
Mustafa Vâzıh'ın Dîvânçe'de "se" harfiyle biten tek gazeli: pirelere benzetilen benler, kaymak dudak ve fıkıh terimleriyle kurulan kafiyeler.
Dört tezkirenin Kâmî'ye verdiği gazel parçası: gülü dinletemeyen bülbül, aşk destanını dinleyecek kimsenin kalmayışı ve sevgili anınca çınlayan halkalı kulak.
Harîmî'nin kopuzu dertli bir âşık gibi konuşturan gazeli: perde, kulak ve damak söz oyunları ve tezkirelerin anlattığı musikişinas şehzadenin kalemi.
Edâyî'nin korku ile ümit arasında kulluk borcunu öğütleyen beyti: tersten okununca ecir olan recâ kelimesi, kalb kelimesinin iki anlamı ve mahlası hatırlatan edâ.
Bütün varlığın Hz. Hüseyin için ağladığı bir Muharrem ağıtı: Fedâî Baba'nın "Ah Hüseyin deyu zâr eder ağlar" nakaratlı beş dörtlüklük mersiyesi.
Selîmî'nin Farsça gazelinden üç beyit: aşk ülkesinden haraç alan gam ordusunun padişahı, taht ve tacı talih sayan şair ve beyin, vezirin hileli sözlerine güvensizlik.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "ey göñül ... ‘aşḳ" redifli gazeli: ezelde alna yazılan aşk tuğrası, mecaz köprüsü ve aşk fetvası üzerine on üç beyitlik bir tanımlar dizisi.
Kadı Burhaneddin'in Tokat kalesini andığı gazel beyti: kalede sunulan sabah şarabı ve safa ile sabaha erme dileği, Özkan'a göre bir zafer kutlamasının izi.
Kara Fazlî'nin Kanuni Sultan Süleyman için yazdığı, bir zafer haberiyle donanan şehri ve padişahın savaş meydanlarını anlatan "fetḥ" redifli otuz beş beyitlik medhiyesi.
Gelibolulu Sürûrî'nin, sevgiliyi bir bakışta iki görmek için gözünü bile bile şaşı yapan âşığı anlatan, şakacı ve beklenmedik bir buluşa dayanan beyti.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin üç tezkirede anılan Farsça matla‘ı: herkes bahçede sevgilisiyle gezerken ayrılık köşesinde dermansız derdiyle kalan âşık.
Basîrî'nin "görünce" redifli gazeli: safranda solgun yüz, kanda gözyaşı, umudunu kesen bahçıvan, kılıcın suyuna koşan gönül ve ayı görünce söylenen deli.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) aya sitem eden beyti: benli sevgiliye öykünen ayın yüzündeki lekelerin bir "yüz karası" olduğunu söyleyen nükte ve hüsn-i talil örneği.
Münîrî'nin II. Bayezid'e sunduğu otuz beyitlik Farsça bayram kasidesi; her beyti "‘īd" redifiyle biter ve bayramı sultanın kapısına gelip giden bir kişi gibi anlatır.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.