Mahlas yerine kendi adını söyleyen bir na't: Miraç gecesi, feleğin bağrına bastığı nalınlar, gurbete düşen Kur'an ve "ceddin aşkına" diye istenen af.
Sâhib'in Maktûlzâde Ali Paşa'nın Urfa'da yaptırdığı Ferahâbâd Sarayı'na yazdığı tarih: köşkler, ateş gibi hamam, halvet ile Halvetî oyunu ve iki mısralık çifte tarih.
Osman Gazi'nin Kalanoz'u yendiği ve kardeşi Saru Yatı'nın şehit düştüğü savaştan sonra söylenen, her beyti "Allahu ekber" redifiyle biten dört beyitlik manzume.
Umudu her beyitte başka yerden bekleyen gazel: rakibe rağmen sevgiliden vazgeçmeyen âşık, inci arayan dalgıç, nisan yağmuru ve mahlasla Allah'ın "avn"ına sığınma.
Apaçık güneş olarak Peygamber, onu görünce âciz kalan Yûsuf, bir mısrada beş kez dönen “‘alâ” kelimesi ve yalnız hakikat ehline açılan muamma.
Âşık Çelebi tezkiresinin bir nüshasında Hayâlî'ye cevap olarak kaydedilen Remzî Çelebi beyti: dünyayı, rakiplere ayrı yüz gösteren iki yüzlü bir münafık sayar.
Sehî'nin tek bir nüshasında Rûhî'ye verilen hamam gazeli: hamama giren gümüş tenli güzel, uzuv uzuv övgü, güzel redifi ve aidiyetin dayandığı müstensih kaydı.
Refîkî'nin afyonlu berş macununu yerdiği, sonunda da ilk etkisini öven berş redifli kasidesinden beş beyit: meyhane tercihi, ecel cerrahı ve beden ülkesinin fermanı.
Sevgilinin zülfüne asılan gönül tacını göğe atıp miracını bulur: Ehlî'nin matlaında Hallâc'ı hatırlatan darağacı ve aşkta ölümün yükselişe dönüşmesi.
Derviş Edna'nın üç dörtlüklük ayrılık nefesi: yazdırılan bir mektup, sinede büyüyen yara, mezarın üstüne gelip gelmeyeceği bilinmeyen sevgili ve misk kokusu.
Kul Hüseyin'in Zülfü Livaneli'nin derleyip okuduğu turna semahı: Bağdat'tan ağzında hurmayla gelen turna, Kerbela çölü ve "Eğlen turnam eğlen pire gidelim".
Sıdkî Baba'nın mahlas deyişi: Pervane'den Sıdkı'ya geçişi irşat anı olarak anlatan, Yedullah ayetini, doksan bin kelamı ve Şirin ile Ferhat'ı anan bir bağlılık şiiri.
Âşık Ömer'in Merzifon Cönkü'nde kalan divanının ilk dörtlüğü: saçı Leylâ, dili bülbül, saçı sümbül olan sevgili ve hasretten kan ağlayan ciğer.
Ârif'in Merzifon Cönkü'nde kayıtlı gazelinin ilk beyti: Tanrı'nın divanına baş açık gelen tövbekâr; özgün metin, günümüz Türkçesiyle aktarım ve edebî yorum.
Nazîf'in Merzifon Cönkü'nde kayıtlı gazelinin ilk beyti: Tanrı yolunda kurban olmadan O'nu bilememek; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı koşmasının ilk dörtlüğü: ezel kalemiyle yazılan ayrılık ve parçalanan aşk elbisesi; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Erzurumlu Emrah'ın Merzifon Cönkü'nde kayıtlı dîvânının ilk beyti: peri yüzlü, melek çehreli, güzellerden güzel sevgili; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.
Eyüb Sabrî'nin Merzifon Cönkü'nde kalan semaisinin ilk beyti: çektiği acının yalnız kendine mi yoksa her insana mı yazıldığını merak eden şair.
Pîrî Baba dergâhına yüz sürmeye gelen âşığın on iki dörtlüklük ziyaret deyişi: Hacı Bektaş ve Balım Sultan, Kandil, On İki İmam ve 1341 tarihli bir geliş.
Melîhî'nin Tahtelkale'de sarhoşken okuduğu beyit: gül renkli şaraba övgü, tövbe günlerinde avunmaya çalıştığı boza ile benge lanet ve Fatih'in huzuruna uzanan hikâye.
Nigârî'nin Nigâr'ın köşkünü sultanların hizmet ettiği bir sığınak, Arş'ın burçlarını onun ayağının dibinde gösterdiği dört mısralık parçası.
Mustafa Vâzıh'ın mektep çocuğu bir sevgiliye yazdığı gazel: "Yüzüne gülen herkesi dost sanma" atasözü, püsküllü bela deyimi ve letafetle kesafet karşıtlığı.
Üç tezkirenin Şeyh Cemâl'in yeğeni Kâmî'ye verdiği matla: başı yüce serviye eş bulunmasa da asıl güzeli kolunda şahin gibi duranda bulan bir güzellik tanımı.
Harîmî'nin bir şarap meclisinde geçen gazeli: işi altın eden gümüş kadehler, kimya sayılan meyhane toprağı, âb-ı hayatı reddeden âşık ve zülfü dağıtan taraklar.
Edâyî'nin Amasyalı Kaya Bey'in mührüne kazınmak üzere yazdığı Farsça-Arapça beyit: mühür ile mihr cinası, kaya ile taş arasındaki oyun ve taşa kazınan nakış benzetmesi.
Eflâtun'u da Lokman'ı da geri çeviren bir dert: Fedâî Baba'nın hekimlik imgeleriyle kurulu, Hz. Hüseyin'in Kerbelâ derdiyle biten "içinde" redifli koşması.
Selîmî'nin Farsça beyti: savaş günü aşk tartışmasının kılıcın diliyle yapılması ve her işin başında lafa dalmanın çocuk işi sayılması; söz ile eylem karşıtlığı.
Abdurrahman Kâmil Efendi'nin "Dil yine bir şeh-levendiñ ‘aşḳına sevdâlıdır" gazeli: şehlâ gözler, tuğralı kaşlar ve lale gibi dağlanmış bir gönülle yedi beyitlik güzel tasviri.
Kadı Burhaneddin'in Sivas'ı Şiraz'la andığı gazel beyti: sevgili şairi Sa'dî'ye çevirdiyse başkent Sivas'ı da Şiraz ülkesi yapabilir, şaşmamak gerekir.
Tâcîzâde Sa'dî Çelebi'nin Hayrü'l-ahlâm'dan Amasya bahçelerini cennete, bülbülleri saba rüzgârına benzeten Arapça kıt‘ası; Hüsameddin'in aktarımıyla.
Kara Fazlî'nin "Yā Ḥüseyn" redifli, Hz. Hüseyin'i övüp yasını bütün tabiata tutturduğu ve on iki imamın adlarıyla dua ettiği kırk beş beyitlik maktel kasidesi.
Gelibolulu Sürûrî'nin Latîfî, Kınalızâde ve Beyânî'de anılan matla‘ı: öpücüğe can veren âşığa öpücüğün canını geri vermesi ve böylece bedavaya öpülen dudak üzerine bir nükte.
Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi'nin sevgilinin görünmez ağzını gaybın sırlarına benzeten Farsça matla‘ı; Sehî'nin bir nüshasına göre Yavuz Sultan Selim'e sunulmuştur.
Basîrî'nin dost ile düşman arasında kalan âşığı anlatan gazeli: külhan külünden sincap kürkü, âhla aydınlanan hüzün kulübesi, vahdet meyhanesi ve Mecnun'u akıllı gösteren çılgınlık.
Sâfî'nin (Cezerî Kasım Paşa) "yerin kulağı var" atasözüyle biten beyti: güneşle ayı sevgilinin güzelliğine benzetmenin ayıp olacağı ve gök ile yer arasındaki karşıtlık.
Hubbî Hatun'un "gâzîlerün" redifli gazeli: gazileri, merhemi kendi kanı olan, Kevser'in sakisinden içen âşıklar olarak gösteren ve sofuya sitem eden beş beyit.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.