Mehmed Çelebi'nin Musa'yı Samakov'da yendiği bâbda kardeş katlini Kâbil ile Hâbil'e bağlayan dört beyit; yazar burada Geyve'de Yahşı Fakıh'ın evinde hasta yattığını anlatır.
Rızâ Tezkiresi'nden alınmış tek beyit: sevgilinin eğlenmek için selamet bahçesine ayak bastığı, ama âşığın zevkinin uzun sürmeden güz vaktine erdiği kısa bir bahar.
“Var sînede” redifli altı beyitlik gazel: kirpik okundan yara, anlatılmaz hasret, nasihatçiye nefret ve bir diyarda iki padişah olmayacağı gibi gönülde tek şeyh İsmet.
Münîrî'nin "şod" redifli Farsça gazeli; kanlı gözyaşı lal olur, âşığın varlığı yaş selinde bir kabarcıktır, sevgilinin yolunun zerresi dünyanın güneşi olur.
Adlî'nin "-dur benüm" redifli yedi beyitlik gazeli; derdi canı sayar, ahını göğü hedef alan bir ok ve gök kubbeyi saran duman yapar, bin kez ölse de kanını sevgiliye yüklemez.
Sâhib'in yemek ve tat diliyle kurulan gazeli: kalbura benzeyen felek, kıskançlık ateşiyle namlusu çatlayan tüfek ve hem şeker hem tuz olan sevgili dudağı.
Nigârî'nin mahlasını "sana can verdim" diye açıkladığı gazel: Hüsameddin'in aktardığı "Dûzahu'l-‘uşşâk" beytinin tamamı, iki denizin buluştuğu yer ve Çalap kelimesi.
Düşmanın bahtını kara sayan üç beyit: Mehmed Çelebi Rumeli'deyken Karamanoğlu Bursa'yı otuz bir gün kuşatır, Hacı İvaz Paşa direnir, Musa'nın cesedi gelince kaçar.
Ali Emîrî'nin Cevâhirü'l-Mülûk'unda kaynaksız kaydedilmiş bir matla: aşk derdi yoldaşı ve dert ortağı olduktan sonra başka vefalı bir sevgili istemeyen âşık.
Mesnevî içinde bir münacat: affa sığınan itiraf, “bu risâlem tam ola” duası ve Mustafa İsmet ile on altısında ölen oğlu Bahâeddîn için yakarış.
Münîrî'nin "şod" redifli Farsça gazeli; gül-āb ile gül āb cinası, kıskançlıktan eriyen gül, hazırcevap göz ve gam ordusunun yolunda evleri yıkılan gözbebekleri.
Adlî'nin "mı diyelüm" redifli beş beyitlik gazeli; dertlerini soru soru sayar, vuslatın gülüne erişmeden ayrılık dikeniyle yaralanır ve sabrının seçilmiş olup olmadığını sorar.
Sâhib'in tıraş ve berber diliyle açılıp kapanan gazeli: makasla başı kesilen mum, aşk sırrını açıklayanın cezası, Hâtem'in acıması ve haftalıksız tıraş.
Dudaksız ve kadehsiz içilen sevgi badesini anlatan gazel: azalara işleyen sarhoşluk, ihlastan açılan bin kapı, cezbe ve titreme, sevgilinin köpeklerinin dostunu öpen âşık.
Kısmet ve fırsat üzerine üç beyit; Emir Süleyman'ın İstanbul'daki oğlu lalasıyla Yanbolu'ya geçer, yakalanıp gözlerine mil çekilir ve Bursa'ya gönderilir.
Fâtih'in söyleyip tamamlamadığı tek mısra ve onu çağının yirmi şairinin, sonradan sekiz şairin daha kendi ikinci mısralarıyla beyte tamamladığı bir saray meclisi oyunu.
Şeyhzâde Abdullah Bahâeddîn'in 1292'deki ölümüne tarih: ölen gencin ağzından konuşan beyitler, İsmet'in dergâhı ve gencin kimliği hakkındaki tartışma.
Münîrî'nin "pīçed" redifli Farsça gazeli; dolanan saç, ipe sarılan gönül, sözünü toparlayamayan âşık, baş çeviren sevgili ve yılan gibi kıvranan rakip.
Adlî'nin altı beyitlik gazeli; âşık gözünü denize ve madene, gözyaşını yağmura, gül dalını oka, kanlı kirpiğini gözyaşı denizinde bir mercan dalına çevirir.
Sâhib'in eski hekimlik diliyle örülü gazeli: kırık saran ama kendi karalığından kurtulamayan mumya, göze sürülen tutya ve yaşlı âşığa değnek olan naz fidanı.
"Ahrâriyem" diyen on bir beyitlik gazel: Ubeydullah Ahrâr ve Muhammed Ma‘sûm'a işaret olabilecek silsile, "yâ Rab"a "lebbeyk" cevabı, anasız babasız çocuk ve "men" tekrarı.
Hanlarla dostluk üzerine iki beyit: Karaman seferinden önce Mehmed Çelebi İsfendiyar'dan asker, Germiyanoğlu'ndan azık ister; Germiyan'dan azık bol gelir.
“Aġlarız” redifli altı beyitlik gazel: murakabe bölümünün ortasında mürîdlerin ortak hasreti, gizli yara, kıskanç rakip ve baş açık yalın ayak yalvaran şair.
Münîrî'nin Hâfız'a nazire Farsça gazeli; dudağın zekâtı istenir, sevgili "lâ" der ve bu "belâ" olur, âşığın âhı iç ateşini rüzgâr gibi büyütür.
Adlî'nin beş beyitlik gazeli; padişah şair kendini sevgilinin eşiğinde kapıcı yapar, bu hayalle sultan olur ve yaralı göğsünü taze bir gül bahçesine çevirir.
Sâhib'in Necîb'e nazire olarak yazdığı gazel: berber kelimesinin tekrarlanan harfleri ile Mısır'ın mükerrer şekeri, kuru su ile yaş ateş ve başını ayak eden kalem.
Yüzün mushafını tabiatının aynasından kitaba geçiren şairin gazeli: söz şerbeti olan dudak, âlemi yıkabilecek bakış, vefa olan cefa ve cevap zahmeti çekmesin diye susan âşık.
Karaman'a yedi beyitlik yergi: Mehmed Çelebi Konya ovasında Karamanoğlu Mehmed Beg'i ve oğlu Mustafa'yı tutup barışır, Karamanoğlu ise "adâvetüm tâ kıyâmete degin bâkîdür" der.
Murakabe bölümündeki “bu makama uygun” gazel: saba rüzgârına seslenen âşık, pula satılmaya razı kul, susuz ağaca dönen gönül ve darağacından dönmeyen şair.
Münîrî'nin yalnız Vatikan nüshasındaki "-i çend" redifli Farsça gazeli; çeng gibi bükülen boy, nefes ortağı ney, dirhem saçan göz ve saba yelinin taşıdığı toprak.
Adlî'nin "ne edeyim" redifli sekiz beyitlik gazeli; şahın kapısından sürülen kul, doğmayan talih güneşi, kısalmayan rakip eli ve kara baht üzerine bir yakınma.
Sâhib'in "ne ... ne" kalıbıyla kurulan gazeli: âşığın yapamadıklarının dökümü, sürme ve tutyaya dönüşemeyen beden tozu ve ispat edilemeyen bir aşk davası.
Peçesiz gezen üzüm kızıyla biten gazel: aşkla yananlara azap olmaması, ağzı kuru zahidin suya yazılan vesvesesi, sâkînin başına ve kadehine dolanan âşık.
Çarkın fitnesine yanan altı beyit: Mehmed Çelebi Yergöğü'nü yaptırıp Eflak'ı haraca bağlar, İsfendiyar'ın oğlu Kasım Beg babasına dönmez, Osmanlı hizmetinde kalır.
Olumsuz fiillerle kafiyelenen on beyitlik gazel: her külahlının mürşid olmadığı uyarısı, Allah'ın kılıcı olan aşk, Kaf dağının kaldıramadığı ağırlık ve Mecnun eleştirisi.
Münîrî'nin "mī-pervered" redifli Farsça gazeli; dert canda, Yusuf kuyuda, misk ceylanın göbeğinde, şarap küpte, inci gözyaşı denizinin sedefinde beslenir.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.