
Deyiş 33 — Yaz bahar ayının bu gün onbeşi
Derviş Edna'nın bahar ayının on beşinde mürşidine kavuşmasını anlatan nefesi: dörde bölünen elma, "gönül gönüldedir" sözü ve ayrılık anında gelen fırkat.

Derviş Edna'nın bahar ayının on beşinde mürşidine kavuşmasını anlatan nefesi: dörde bölünen elma, "gönül gönüldedir" sözü ve ayrılık anında gelen fırkat.

Kul Hüseyin'in "Acep niçin hor bakarlar bu yola" nakaratlı nefesi: On İki İmam'ı tek tek anarak Alevî yolunu hor görenlere verilen on dört dörtlüklük cevap.

Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı semâ‘îsinin ilk beyti: bülbülün ahını artık çok görmeyen gülen gül; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.

Derviş Edna'nın "sâdetli Hünkâr"dan aldığı sözle coşan nefesi: sultanın önünde Kamber olmak, dünyayı düzeltecek Ahmed-i Gazi, gelecek Mehdi ve Zülfikar'ın çalınması.

Kul Hüseyin'in hocaya seslenen öğüt deyişi: "Hak mihman olduğu yeri bildin mi?", dört kapı, şeriatın dilde tarikatın canda olduğu ve sızlatılan gönül yarası.

Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı dîvânının ilk beyti: seyre çağrı ve anlamı belirsiz çifteler; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.

Derviş Edna'nın "Şimdiki âlemde lâl olmak evlâ" diyen nefesi: sırrını zamane halkına açmamak, erenler yanında hâl olmak ve gizlenen hakikat ehli üzerine öğütler.

Kul Hüseyin'in yaşlılık üzerine söylediği öğüt deyişi: hâlini bilen eşin kalmaması, yetmişe varan yaş, dökülen dişler ve artık avlanacak kuşu kalmayan bir doğan.

Tokatlı Nûrî'nin Merzifon Cönkü'nde kayıtlı müseddes semâ‘îsinin ilk bendi: nur-ı Muhammedî ve peygamberlerin övüncüne na't; özgün metin, günümüz Türkçesi ve yorum.

Derviş Edna'nın don değiştirme inancını açıkça söylediği nefesi: kurban olan can, alındaki levh-i kalem, "fani mülküne çok geldim geçtim" ve bozulmayan Elest ikrarı.

Kul Hüseyin'in sekiz heceli nefesi: Hakk'ı gören mümin, kula âşık olan Allah, sinesini yakan güzelin közü ve omuzlarına âşıklık cübbesi giydirilen bir derviş.

Derviş Edna'nın seher vakti gafletten uyanışı anlatan nefesi: gerçek âşığın sevgisinden belli olması, Kevser başında dolu ve "ar" ile "var" arasında kurulan söz oyunu.

Kul Hüseyin'in hasta düşen bir sevgili için söylediği güzelleme: gün günü solan gül benzi, demir çarık giyip derman arayan âşık ve karalar giyip yasa duran yâr.

Derviş Edna'nın "vakit tamam oldu" diye başlayan öğüt şiiri: yakasız gömleğe sığmayan dünya malı, müşteri ve kâr benzetmesi, dünya hanından geçenler ve pirin izi.

Kul Hüseyin'in "Fani dünya için gam çekme gönül" öğüt deyişi: sel gibi geçen sevda, çabasız aşılmayan dağlar, bühtana karşı uyarı ve zamane halkının hâli.

Derviş Edna'nın on dörtlüklük ayrılık nefesi: "Yaktı şu sinemi yine ayrılık" nakaratı, Ferhat ile Şirin, helalleşme, Balım Sultan'a yakarış ve "Ben gidiyom yârim ağlama boşa".

Kul Hüseyin'in Mehdi'ye çağrı olarak sınıflanan medetnamesi: "Biz Mehdi'yi sahip zaman askeri" nakaratı, Hacı Bektaş'a bağlılık ve "Şah-ı Merdan kuluyuz biz Alevî" sözü.

Derviş Edna'nın "Gönül ne yatıyon kalk hacet dile" nakaratlı nefesi: aşk ateşi, gece yarısı uyanış, seherde açılan cennet kapısı ve Hak'tan mahrum etmeme dileği.

Kul Hüseyin'in Âşık Gülabi'nin derleyip tanıttığı nefesi: "Himmeti erişti Abdal Musa'nın" nakaratı, yedi kapılı türbe, Kaygusuz Sultan'ın evi ve Kırklar eşiği.

Derviş Edna'nın annesine söylediği yedi heceli dörtlük: "Günde Hakk yanında da yine gözü perdeli" diyerek yanındaki ereni tanımayan bir anneye sitem.

Kul Hüseyin'in "-incinir mi?" redifli nefesi: adil padişaha hizmet, meyvesini taşıyan dal, muhabbette sarılan kol ve kör sofuluğa karşı dostluğun yüceltilmesi.

Derviş Edna'nın eşine söylediği yedi heceli dörtlük: elinde bade süzen güzele "İkrar verdin ikrar aldın, ikrarında dur güzel" diye yapılan uyarı.

Kul Hüseyin'in Battalname geleneğine bağlı nefesi: Malatya'dan çıkıp babasının öcünü alan Seyyid Battal Gazi, meydandaki nara ve Rum'u İslâm'a getiren gazi.

Kul Hüseyin'in sekiz heceli nefesi: azan insan, birbirine kuyu kazanlar, kalkan edep ve hayâ, keskin kılıçlı sabır ve "İllallahi ve sabirin" nakaratı.

Kul Hüseyin'in "dediler" redifli nefesi: gönle kasavet etmeme öğüdü, bin Hızır'dan alınan haber, insanı sesinden tanıyan arifler ve sofuya "sen sana bak" uyarısı.

Kul Hüseyin'in "İsterim muradım senden ya Ali" nakaratlı nefesi: gece gündüz süren sevda, Zülfikar'ı aşkla çekecek olan Ali ve gül yüzlü yârden vazgeçmeyen gönül.

Kul Hüseyin'in "Kaçma anam geyik avcı değilim" nakaratlı güzellemesi: kınalı geyik, sürme gözler, yavrusunu bırakıp sarpa giden ana geyik ve barut değil arpa taşıyan âşık.

Kul Hüseyin'in "Cemalini gördüm sarhoşun oldum" nefesi: elif Allah, mim Muhammed, ayın Ali; şeriatı aşıp marifet suyunda yüzen tarikat ve oyunda bizden üstün olan usta.

Kul Hüseyin'in Erdal Erzincan'ın derleyip tanıttığı güzellemesi: "İnsan kısım kısım yer damar damar", lam-elif kaşlar, ince bele kemer olma dileği ve "sar beni beni".

Kul Hüseyin'in "sendedir" redifli düvaz-ı imamı: On İki İmam'ın sırrının insanda olduğu, "Sen Kâbe ararsın Kâbe sendedir" sözü ve Şeyh Safi'ye uzanan yol.

Kul Hüseyin'in "bizimdir" redifli nefesi: münezzeh şehrinde misafir olan Hak, Ali'nin dermanı, gözle görülen Mabud, Şeyh Safi buyruğu ve on yedi zatla kurulan erkân.

Kul Hüseyin'in yayla güzellemesi: açılan sümbül ve güller, eriyen karlar, karışık biten nergis ve menekşe, esen ılgın yel ve göç zamanı ıssız kalan yayla.

Kul Hüseyin'in Kul Himmet'e sorduğu bilinen "Neden hâsıl oldu güruhu naci" nefesi: Âdem'den önceki hacı, Kırklar'daki duacı, Ali'nin kılıcı ve dünyanın ucu üzerine sorular.

Kul Hüseyin'in eksik kalmış üç dörtlüklük nefesi: mihnete sabreden veliler, ateşe atılan İbrahim, zindana düşen Yusuf, hançerlenen Ali ve Kerbela'da şehit edilen Hüseyin.

Kul Hüseyin'e mal edilen yirmi dörtlüklük şeriat bilgisi deyişi: abdest, namaz, oruç ve zekât üzerine "söyle bakalım" diye soran beyitler ve Gümüş kadısıyla ilgili anlatı.

Kul Hüseyin'in üç dörtlüklük düvaz-ı imamı: mahşerde korkmayan gönül, Hak-Muhammed-Ali, zindan bekçisi Zeynel, küfrü imana çeviren veli ve ezberdeki On İki İmam.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.